Η προετοιμασία για τη σκηνοθεσία της ταινίας “Anna Karenina” το 2010, υπήρξε η αφορμή για μια ξεχωριστή γνωριμία. Όταν πρότεινα στον παραγωγό, Tim Bevan, ότι ο Stoppard θα ήταν ο ιδανικός για να προσαρμόσει το αριστούργημα του Τολστόι, δεν περίμενα ότι ο ήδη καταξιωμένος συγγραφέας θα δεχόταν να συναντηθούμε.
Στην πρώτη μας συνάντηση, στο διαμέρισμά του, συζητήσαμε για το μυθιστόρημα και την ιδέα της αγάπης ως μορφή τρέλας, ένα θέμα που φάνηκε να τον αγγίζει προσωπικά. Ο Tom, μέσα από αυτή τη θεματική, έδωσε ουσιαστικά τον τόνο για την προσαρμογή, αφαιρώντας μεθοδικά οτιδήποτε δεν συνδεόταν άμεσα με αυτή την αντίληψη.
Κοινό σημείο μας, όπως διαπιστώθηκε αμέσως, ήταν η αγάπη για το κάπνισμα. Ο Stoppard, όπως όλοι οι γνήσιοι καπνιστές, είχε την ικανότητα να κρατά γλυκά σε κοντινή απόσταση, ως «καθαριστικά» της γεύσης ανάμεσα στα τσιγάρα. Τα γλυκά, το κάπνισμα, οι λέξεις και οι γυναίκες – πιθανώς με αυτή τη σειρά προτεραιότητας – αποτελούσαν τα πάθη του.
Εκείνη την περίοδο, ανέμενα τον πρώτο μου γιο και φιλοξενούμουν στους τότε πεθερικούς μου, στο Encinitas, βόρεια του San Diego. Με μια αξιοσημείωτη ευγένεια, ο Tom μετακόμισε εκεί για να εργαστεί μαζί μου πάνω στο σενάριο. Συνήθιζε να ταξιδεύει με μια φορητή βιβλιοθήκη, μια ξύλινη θήκη γεμάτη με τα τελευταία βιβλία σε σκληρό εξώφυλλο.
Παρά τις προσπάθειές μας να τον φιλοξενήσουμε στο καλύτερο ξενοδοχείο της περιοχής, οι σουίτες του δεν διέθεταν μπαλκόνια, κάτι απαραίτητο για να μπορεί να καπνίζει. Έτσι, κατέληξε σε ένα κατάλυμα μάλλον ταπεινό.
Η εργασία μας διεξαγόταν καθημερινά στο γκαράζ των πεθερικών μου, σε ένα περιβάλλον που σίγουρα δεν ήταν πολυτελές. Μια μέρα, ανέβηκαμε στο Λος Άντζελες για μεσημεριανό γεύμα με τον Mick Jagger, μια εμπειρία που σίγουρα ξεχώριζε. Ο Tom, όμως, αποδείχθηκε εξαιρετικά προσαρμοστικός, νιώθοντας άνετα τόσο στα πιο λαμπερά περιβάλλοντα, όσο και στα πιο απλά. Στο Encinitas, κανείς δεν τον αναγνώριζε, ενώ αλλού, παρόλο που τον αναγνώριζαν, οι θαυμαστές του τον προσέγγιζαν με διακριτικότητα και σεβασμό.
Ολόκληρο το σενάριο γράφτηκε στο χέρι, με μπλε μελάνι, σε ένα μεγάλο μπλοκ, με ελάχιστες διορθώσεις. Οι σκηνές διαμορφώνονταν στο μυαλό του πριν τον γραφτεί. Στη συνέχεια, το σενάριο παραδιδόταν στην βοηθό του, η οποία το μετέτρεπε σε μορφή σεναρίου. Μετά, γίνονταν οι απαραίτητες σημειώσεις, το σενάριο επιστρεφόταν στην βοηθό, και η ίδια παρέδιδε το τελικό, δακτυλογραφημένο αντίγραφο.
Αρχικά, ο Tom είχε γράψει την ταινία ως ένα άμεσο, φυσιοκρατικό δράμα. Ωστόσο, λόγω πιέσεων στον προϋπολογισμό, το έργο μετατράπηκε, με την πλειοψηφία των σκηνών να διαδραματίζεται σε ένα θέατρο. Υπήρξε απόλυτα υποστηρικτικός και ενέκρινε την ιδέα της αναπαράστασης του κειμένου του σε διαφορετική μορφή. Επισκέφθηκε το σετ λίγες φορές, αλλά δεν αισθανόταν άνετα, καθώς δεν είχε κάποιον συγκεκριμένο ρόλο. Πιθανόν, όλη η φασαρία και η ένταση να τον ενοχλούσαν.
Σε εκείνη την περίοδο, ερωτεύτηκε τη Sabrina Guinness, και αυτή η σχέση υπήρξε υπέροχη. Θυμάμαι μια μαγική, μεγάλη βόλτα στο Μανχάταν μαζί τους. Ήταν ένα από εκείνα τα υπέροχα φθινοπωρινά βράδια στην πόλη, και μοιράζονταν ιστορίες από τις συναρπαστικές ζωές τους. Δεν υπήρχε συν-εξάρτηση, αλλά αμοιβαία αγάπη και θαυμασμός – μια σύνδεση που τους επέτρεπε να είναι ο εαυτός τους.
Η σχέση μου με τον Tom ήταν απλή και καθαρή, χωρίς βάρη ή σοβαρά λάθη. Η ζωή μου εκείνη την περίοδο ήταν κάπως χαοτική, και πιστεύω ότι το αντιλήφθηκε, χωρίς ποτέ να είναι επικριτικός. Κατά τη διάρκεια της σχέσης μας, προσπάθησα διακριτικά να τον πείσω να γίνει ένας πατέρας-πρότυπο, καθώς ο δικός μου πατέρας είχε φύγει από τη ζωή όταν ήμουν 18 ετών.
Δεν λειτούργησε. Ζητούσα προσωπικές συμβουλές από τον Tom, αλλά εκείνος απέφευγε να δώσει άμεση απάντηση, λέγοντας: «Δεν ξέρω τίποτα γι’ αυτό». Ωστόσο, αργότερα, μπορούσε να αναφέρει μια μικρή ιστορία που σχετιζόταν με την ερώτησή μου, ένα ανέκδοτο από τη ζωή του που ίσως θα βοηθούσε.
Κάναμε ο ένας τον άλλο να γελάει. Πιστεύω ότι με θεωρούσε κάπως γελοία, ενώ εγώ τον αντιμετώπιζα με σεβασμό, αλλά όχι με υπερβολική υποταγή. Μου άρεσε να τον πειράζω, λίγο, για πράγματα όπως ο τίτλος του ιππότη. Θυμάμαι πώς ο θυρωρός της πολυκατοικίας του τον αποκαλούσε “Sir Tom” – και ο Tom δεν τον διέκοπτε. Τον ρώτησα επίσης γιατί είχε τσεχική προφορά, δεδομένου ότι είχε φύγει από τη χώρα σε ηλικία δύο ετών. «Πώς και μιλάς ακόμα με αυτή τη σέξι ανατολικοευρωπαϊκή φωνή; Νομίζω ότι το κάνεις επίτηδες.» Ένα τέτοιο σχόλιο τον έκανε να γελάει. Υπήρχε μια πονηριά πάνω του.
Ως κάποια που άφησε το σχολείο στα 16 χωρίς κανένα προσόν, εμπνεύστηκα βαθιά από το γεγονός ότι ένας τόσο έξυπνος άνθρωπος όπως ο Tom δεν είχε φοιτήσει στην Οξφόρδη ή το Κέιμπριτζ. Δεν σταμάτησε ποτέ να μαθαίνει. Τα πάντα τον ενδιέφεραν και κάθε άνθρωπος που συναντούσε ήταν με κάποιον τρόπο δάσκαλος. Υπάρχουν εκείνοι οι έξυπνοι άνθρωποι που σε κάνουν να νιώθεις μικρός. Εκείνος ήταν από εκείνους τους πολύ έξυπνους ανθρώπους που σε κάνουν να νιώθεις πολύ, πολύ μεγαλύτερος.
Είχε το ταλέντο να σε ανυψώνει και να σε κάνει να νιώθεις πνευματικά ενδυναμωμένος απλώς με την προσοχή του. Άκουγε με απίστευτη ευγένεια, γι’ αυτό και πιστεύω ότι οι άνθρωποι – ειδικά οι γυναίκες – τον αγαπούσαν τόσο πολύ. Ο Tom ήταν απλά ένας υπέροχος άνθρωπος που του άρεσε να τον αγαπούν. Και εγώ τον αγαπούσα.
