Λίγο μετά τις 11:30 το βράδυ, μια Παρασκευή στις αρχές Μαρτίου, η ατμόσφαιρα στο Lux Frágil της Λισαβόνας είναι ήδη ηλεκτρισμένη από τον ενθουσιασμό. Ομάδες ανθρώπων συρρέουν στην είσοδο του κλαμπ, περνώντας δίπλα από μια γιγάντια ντισκομπάλα, ενώ ο ντόπιος DJ και παραγωγός Xexa μαγεύει το κοινό με ένα live set από synthscapes με φωνητικά. Σύντομα, ο κάτω όροφος του κλαμπ θα βουλιάξει από χορευτές που θα λικνίζονται στους παλμούς της εκρηκτικής batida, υπό τους ήχους αγαπημένων καλλιτεχνών όπως οι DJ Marfox, DJ Nervoso και Dariiofox.
Καθώς η νύχτα περνάει προς τα ξημερώματα του Σαββάτου, ο επάνω όροφος ξεχειλίζει, με τους θαμώνες να κατακλύζουν το μπαλκόνι με θέα τον ποταμό Τάγο, σηκώνοντας ένα ποτήρι για τα 15α γενέθλια της Príncipe, της πρωτοποριακής δισκογραφικής εταιρείας χορευτικής μουσικής από την Πορτογαλία, που για πρώτη φορά καταλαμβάνει τον παγκοσμίου φήμης χώρο. “Υπήρχαν άνθρωποι που διασκέδαζαν παντού – λευκοί, μαύροι, άνθρωποι που ήταν πιο κοντά στους καλλιτέχνες, άνθρωποι που δεν γνώριζαν τους καλλιτέχνες”, αναφέρει η Xexa μετά το πάρτι. “Ήταν όμορφο να βλέπεις τους πάντες να έρχονται για τον ίδιο λόγο.”
Πριν από δεκαπέντε χρόνια, όταν η δισκογραφική πάλευε με σχεδόν άδεια dancefloors στο πρόσφατα κλεισμένο Musicbox, θα ήταν αδιανόητο για την Príncipe να διοργανώσει ένα πάρτι στο Lux – που θεωρείται ένα από τα καλύτερα νυχτερινά κέντρα της Ευρώπης – πόσο μάλλον να γεμίσει έναν χώρο χωρητικότητας περίπου 1.500 ατόμων, με την παρουσία μάλιστα της θρυλικής φιγούρας της minimal techno, Richie Hawtin.
Παρόλο που η δημοτικότητα του πάρτι της Παρασκευής δίνει μια εικόνα της εμβέλειας της Príncipe, αποτελεί απλώς μια μικρή λεπτομέρεια στην διαρκώς εξελισσόμενη ιστορία της πιο συναρπαστικής ευρωπαϊκής σκηνής χορευτικής μουσικής. Από το 2011, η Príncipe υποστηρίζει περιθωριοποιημένους Αφρο-Πορτογάλους παραγωγούς ηλεκτρονικής μουσικής από τα προάστια της Λισαβόνας, συνδυάζοντας τις ποικίλες αφρο-διασπορικές ρυθμούς της χώρας και φέρνοντας τον ηχητικό χαρακτήρα των κλαμπ της πόλης μετά το 2000 στην προσοχή της παγκόσμιας σκηνής.
Η “batida”, που σημαίνει κυριολεκτικά “ρυθμός”, είναι το κλειδί στον ήχο της Príncipe. Αναφέρεται σε ένα στυλ χορευτικής μουσικής με έντονα κρουστά, που γεννήθηκε στο κοινωνικό οικισμό Quinta do Mocho της Λισαβόνας. Η batida παίρνει την υψηλής ενέργειας μουσική kuduro της Αγκόλας, αφαιρεί τα φωνητικά και ενσωματώνει ηλεκτρονικές επιρροές. “Το πρώτο βήμα είναι η batida”, λέει ο παραγωγός Marlon Silva, γνωστός ως DJ Marfox. “Έπειτα προσθέτεις στοιχεία από funaná, semba, παραδοσιακή μουσική.” Η funaná είναι μουσική για πάρτι από το Κέιπ Βερντέ, ενώ η semba είναι παραδοσιακή μουσική και χορός από την Αγκόλα.
“Η Batida είναι ένας ηλεκτρονικός τρόπος να κάνουμε αφρικανική μουσική από τη διασπορά”, εξηγεί η Xexa, η οποία μεγάλωσε στην Quinta do Mocha. “Είναι ένας κοινοτικός ήχος, φτιαγμένος από και μέσα στην κοινότητα, μεταξύ των καλλιτεχνών”, δηλώνει.
Η Príncipe είναι πολιτική εκ φύσεως, απο-αποικιοποιώντας τον χορευτικό ήχο της Πορτογαλίας με μια σειρά από κυρίως ορχηστρικά ηλεκτρονικά κομμάτια από μαύρους καλλιτέχνες. Ιστορικά, η Πορτογαλία “δεν δίνει ευκαιρίες σε αυτούς τους καλλιτέχνες”, δηλώνει ο συνιδρυτής της Príncipe, Márcio Matos, κατά τη συνάντησή μας στα νέα γραφεία της Casa Príncipe, στο δυτικό τμήμα της Λισαβόνας. Θυμάται τη δυσπιστία που αντιμετώπισε από κάποιες οικογένειες των καλλιτεχνών όταν προσπάθησε αρχικά να τους πείσει να ενταχθούν στην εταιρεία του. “Είπα στη μητέρα του DJ Lycox: ‘Θα κυκλοφορήσουμε τη μουσική του Lycox. Και είμαστε καλοί άνθρωποι, εμπιστευτείτε μας’.”
Ο Matos είναι ένας από τους τέσσερις ιδρυτές της δισκογραφικής, μαζί με τους José Moura, Nelson Gomes και Pedro Gomes (ο οποίος αργότερα αποχώρησε), μια ομάδα φίλων που δραστηριοποιούνταν στη σκηνή της Λισαβόνας ως DJs, promoters, δημοσιογράφοι και συνιδρυτές δισκοπωλείων. Όπως πολλές από τις καλύτερες δημιουργικές προσπάθειες, η Príncipe γεννήθηκε χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο. Το μόνο που ήξεραν ήταν ότι ήθελαν να γιορτάσουν τους συναρπαστικούς ήχους techno-kuduro που αναστατώνανε την πόλη, και ότι τα εξώφυλλα των δίσκων έπρεπε να είναι ζωγραφισμένα στο χέρι. Ο Márcio Matos άντλησε έμπνευση για τα χαρακτηριστικά του σχέδια από την ωμή, DIY αισθητική της batida, όπου οι καλλιτέχνες συχνά δούλευαν με “πειραγμένες” εκδόσεις του λογισμικού παραγωγής μουσικής FruityLoops (τώρα FL Studio) και δημιουργούσαν ιλιγγιώδη κρουστικά κομμάτια, απογυμνωμένα στα βασικά τους στοιχεία.
Η πρώτη κυκλοφορία της Príncipe ήρθε το 2011: το εκκεντρικό “rave-up” “Eu Sei Quem Sou” από τον Marlon Silva, γνωστό ως τον πρωτοπόρο Πορτογάλο DJ και παραγωγό DJ Marfox. Γεννημένος στη Λισαβόνα από γονείς από το Σάο Τομέ και Πρίνσιπε, ο Silva δραστηριοποιούνταν ως DJ από τις αρχές των 00s, παίζοντας σε τοπικές συγκεντρώσεις με τους φίλους του στη Quinta do Mocho, μια γειτονιά της Λισαβόνας με μεγάλο πληθυσμό μεταναστών από πρώην πορτογαλικές αποικίες (συμπεριλαμβανομένης της Αγκόλας, της Μοζαμβίκης, του Σάο Τομέ και Πρίνσιπε). Το 2005, δημιούργησε το πρωτοποριακό crew batida DJs Di Guetto.
Αφού πρωτοσυνεργάστηκε με τους Nelson Gomes και Pedro Gomes στα τέλη των 00s, ο Silva βοήθησε τη νεοσύστατη Príncipe να κρυσταλλώσει την ηχητική της ταυτότητα, χτίζοντας γέφυρες με άλλους καλλιτέχνες σε ολόκληρη την εκτεταμένη κοινότητα της batida. Έγινε επίσης βασικός tastemaker πίσω από την πλέον εμβληματική σειρά εκδηλώσεων της δισκογραφικής, Noites Príncipe – μια σειρά από νυχτερινές εκδηλώσεις που ξεκίνησε το 2012 στο Musicbox, ακριβώς στο κέντρο της υπερ-τουριστικής Pink Street της πόλης.
“Ήταν ένας μεγάλος αγώνας να φέρουμε ανθρώπους από τις γειτονιές στο Musicbox, επειδή δεν έρχονταν στο κέντρο της πόλης”, θυμάται ο Matos. “Η αφρικανική νυχτερινή ζωή έχει τα δικά της πάρτι.” Χρειάστηκαν αρκετά χρόνια για να αποκτήσει πραγματική δυναμική η νυχτερινή εκδήλωση. “Το να κάνεις ένα αφρικανικό πάρτι στο Cais do Sodré είχε επιπτώσεις για τους φύλακες ασφαλείας και την αστυνομία, επειδή η Πορτογαλία είναι μια ρατσιστική χώρα.” Ωστόσο, η δισκογραφική επέμεινε, και το Noite Príncipe έγινε τελικά ένα τακτικό πεδίο δράσης για νέους καλλιτέχνες που κινούνταν γύρω από την batida, ώστε να παρουσιάζουν τις μουσικές τους ιδέες.
Εν τω μεταξύ, η δισκογραφική παραγωγή πήγαινε από το καλό στο καλύτερο, μετά την κυκλοφορία του 2013 που έκανε την Príncipe να ξεχωρίσει, με το “O Meu Estilo” του DJ Nigga Fox – ένα γλιστερό, avant-kuduro – που έβαλε την Príncipe στον διεθνή χάρτη. Μεταγενέστεροι δίσκοι σπάνια έχασαν τον ρυθμό τους. Το στοιχειωτικό ντεμπούτο της Nídia, “Nídia é Má, Nídia é Fudida”, τα αισθησιακά jams του “Sonhos & Pesadelos” του DJ Lycox, και η bluesy εκδοχή της batida από τον Danifox, “Ansiedade”, αποτελούν ξεχωριστές στιγμές.
Το ντεμπούτο άλμπουμ της Xexa, “Vibrações de Prata”, κυκλοφόρησε το 2023 και ανέβασε την πειραματική νοοτροπία της δισκογραφικής σε άλλο επίπεδο, δημιουργώντας ένα κοσμικό ταξίδι ψυχεδελικής αφροφουτουριστικής ηχητικής τέχνης. “Δημιουργώ ένα αρχείο που δεν δημιουργείται από την ευρωπαϊκή οπτική γωνία για το τι είναι η μουσική μου”, εξηγεί η Xexa, η οποία έχει καταγωγή από το Σάο Τομέ και Πρίνσιπε. “Και μετά, αν ψάξεις μουσική του Σάο Τομέ, θα βρεις και τη δική μου.”
Ούτε ο Ferreira ούτε ο Matos θέλουν να προβλέψουν πώς θα είναι τα επόμενα 15 χρόνια της δισκογραφικής, ούτε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα για κανέναν από αυτούς, αλλά ο Ferreira εκθειάζει τις αρετές της υπομονής στη διαχείριση μιας δισκογραφικής. “Η υπομονή βοηθά τη νοημοσύνη και χτίζει δύναμη… μερικές φορές πρέπει να περιμένεις, και απλά να δεις πού θα σε βγάλει.”
Η Príncipe Discos γιορτάζει τα 15α της γενέθλια στο Palais, Λονδίνο, στις 8 Μαΐου και στο La Station, Gare des Mines, Παρίσι, στις 6 Ιουνίου.
