Το Southbank Centre, κάποτε χαρακτηρισμένο ως το “πιο άσχημο κτίριο” της Βρετανίας, λαμβάνει επίσημη αναγνώριση καθώς του απονεμήθηκε η κατάσταση διατηρητέου μνημείου. Η απόφαση αυτή πανηγυρίστηκε από τους υποστηρικτές του κινήματος brutalism ως η “έλευση της ωριμότητας” για το συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό στυλ.
Στο παρελθόν, πολλαπλές κυβερνήσεις είχαν αντισταθεί σε έξι διαφορετικές προτάσεις για την προστασία του συγκροτήματος, το οποίο αποτελείται από την γκαλερί Hayward, τα Purcell Rooms και την Queen Elizabeth Hall, μαζί με ένα αυτοσχέδιο skatepark στο υπόγειό του. Ωστόσο, μετά από μια εκστρατεία που διήρκησε 35 χρόνια, η κυβέρνηση συμφώνησε να αποδώσει στην κατηγορία Grade II το Southbank Centre, το οποίο σχεδιάστηκε από το τμήμα αρχιτεκτόνων του πρώην London council υπό την ηγεσία του Norman Engleback.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια πλήρη ανατροπή στην αντίληψη για τη φήμη του κτιρίου. Όταν ολοκληρώθηκε το 1967, μηχανικοί ψήφισαν την Queen Elizabeth Hall ως “την υπέρτατη ασχήμια” σε δημοσκόπηση νέων κτιρίων, ενώ η εφημερίδα Daily Mail δημοσίευσε φωτογραφία του Southbank Centre με τίτλο “Είναι αυτό το πιο άσχημο κτίριο της Βρετανίας;”.
Η Catherine Croft, διευθύντρια της Twentieth Century Society (C20S), δήλωσε ότι η απόφαση για την κήρυξη του κτιρίου ως διατηρητέου ήταν “εδώ και πολύ καιρό αναμενόμενη”. “Ο αγώνας έχει κερδηθεί και το brutalism επιτέλους έχει φτάσει στην ωριμότητα,” ανέφερε, προσθέτοντας ότι πρόκειται για “νίκη κατά εκείνων που περιφρονούσαν τις λεγόμενες ‘τσιμεντένιες τερατουργίες’ και αποδεικνύει μια ώριμη αναγνώριση ενός στυλ στο οποίο η Βρετανία πρωτοστάτησε.”
Η Croft τόνισε επίσης ότι η απόφαση διόρθωσε μια ιδιομορφία, καθώς το Southbank Centre ήταν το μοναδικό κτίριο στο καλλιτεχνικό συγκρότημα στη νότια όχθη του Τάμεως που δεν ήταν διατηρητέο. Τα γειτονικά του κτίρια, όπως το μοντερνιστικό Royal Festival Hall (Grade I-listed) και το National Theatre (brutalist στυλ, Grade II*), απολάμβαναν ήδη αυτή την προστασία. “Είμαστε απόλυτα ενθουσιασμένοι που αυτό το διεθνώς αναγνωρισμένο αριστούργημα μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής από σκυρόδεμα έχει τελικά αναγνωριστεί ως μέρος της εθνικής μας κληρονομιάς, περίπου 35 χρόνια αφότου η C20S ξεκίνησε για πρώτη φορά εκστρατεία για την προστασία του Southbank Centre,” είπε. “Η έλλειψη προστασίας είχε γίνει πλήρης ανωμαλία· αναγνωρίζεται ως ένα από τα καλύτερα brutalist κτίρια στον κόσμο, οπότε αυτή η απόφαση είναι προφανώς άκρως δικαιολογημένη και εδώ και καιρό αναμενόμενη.”
Το 2018, το Department for Culture Media and Sport (DCMS) είχε δικαιολογήσει την απόρριψη της πρότασης για την προστασία του Southbank Centre, υποστηρίζοντας ότι η αρχιτεκτονική του “δεν ήταν μοναδική ή πρωτοποριακή”. Το 2020, είχε καταστήσει το κτίριο άνοσο από την προστασία μέσω άδειας που έληξε τον περασμένο Φεβρουάριο. Παρά το αίτημα των ιδιοκτητών για πενταετή επέκταση αυτής της ανομίας, το DCMS αποδέχθηκε τη συμβουλή του σώματος κληρονομιάς, Historic England, το οποίο ανέφερε ότι το Southbank Centre διαθέτει “τολμηρούς γεωμετρικούς σχηματισμούς συγκεντρωμένους για γλυπτικό αποτέλεσμα με αντίστοιχα δραματική σιλουέτα”. Η σύστασή του επαίνεσε τη χρήση “εκτεθειμένου σκυροδέματος, όπου η μνημειώδης κλίμακα του κτιρίου αντισταθμίζεται από την λεπτή υφή και την απτική ποιότητα των επιφανειακών φινιρισμάτων του, εκτελεσμένα με υποδειγματική τεχνική δεξιοτεχνία”.
Το Southbank Centre προέτρεψε τους υπουργούς να χρηματοδοτήσουν ένα πρόγραμμα ανακαίνισης πολλών εκατομμυρίων λιρών. Ένας εκπρόσωπος δήλωσε: “Η κήρυξη ως διατηρητέου υπογραμμίζει την ανάγκη για κρατικές επενδύσεις στα κτίριά μας – τα οποία όλα ανήκουν στο κράτος. Το Southbank Centre έχει ζητήσει από την κυβέρνηση 30 εκατομμύρια λίρες για την υποστήριξη βελτιώσεων στις υποδομές μας κατά την 75η επέτειό μας. Προσβλέπουμε στη συνεργασία με την κυβέρνηση για να διασφαλίσουμε ότι αυτά τα κτίρια θα μπορούν να ευημερούν μακροπρόθεσμα.”
Προηγούμενα σχέδια για το Southbank Centre περιλάμβαναν την επικάλυψή του με ένα κέλυφος σχεδιασμένο από τον αείμνηστο Terry Farrell, και την τοποθέτησή του κάτω από γυάλινη οροφή σε ένα πρόγραμμα αξίας 70 εκατομμυρίων λιρών από τον αείμνηστο Richard Rogers.
