Το 2025 αποτέλεσε έτος έντονων πειραματισμών στον κόσμο της ποίησης, με συλλογές που ωθούν τα όρια του τι μπορεί να θεωρηθεί «ποίηση». Η συλλογή της Sarah Hesketh, “2016” (CB Editions), αποτελεί ένα εξαίσιο παράδειγμα, μετατρέποντας 12 συνεντεύξεις με ανώνυμα άτομα για τα γεγονότα της χρονιάς σε ποιήματα-πρόζα, αποσπάσματα από τα απομαγνητοφωνημένα κείμενα. Το σωρευτικό αποτέλεσμα αυτών των φωνών είναι στοιχειωτικό και γεμάτο πόνο, καθώς “ψηφίζουν όποιον κι όποιον, και η ζωή τους μένει ακριβώς ίδια”.
Τολμηρούς πειραματισμούς με το υλικό και τις πηγές έμπνευσής τους πραγματοποίησαν και οι Luke Kennard και Nick Makoha. Η τελευταία συλλογή του Kennard, “The Book of Jonah” (Picador), μεταφέρει τον μικρό προφήτη από τη Βίβλο σε έναν κόσμο συνεδρίων τέχνης, όπου συνεχώς του υπενθυμίζεται ότι η παρουσία του παντού είναι μάταιη. Από την πλευρά του, ο Makoha με το “The New Carthaginians” (Penguin) χρησιμοποιεί την ιδέα του “εκρηκτικού κολάζ” του Jean-Michel Basquiat ως ποιητική συσκευή, με αποτέλεσμα “το ορατό / να γίνεται γνωστό από το αόρατο”.
Το “Southernmost Sonnets” (Chatto & Windus) του Leo Boix, αν και χρησιμοποιεί μια πιο οικεία μορφή, υφαίνει εξερευνήσεις της πατρίδας του, της Λατινικής Αμερικής, με στοχασμούς για τον γάμο ομοφυλοφίλων. Ο συνδυασμός είναι μαγευτικός, με απλές αλλά ζωντανές εικόνες· ο Boix είναι ένας σύγχρονος μάστορας στη χρήση του σονέτου για να φωτίσει “κάθε μέρα που περνά, την κρυφή κλωστή που μας ενώνει”.
Στην κορυφή του βραβείου Forward για την καλύτερη συλλογή της χρονιάς βρέθηκαν δύο βιβλία, για πρώτη φορά στην ιστορία του θεσμού. Το “Wellwater” (Picador) της Karen Solie, όχι μόνο καταγγέλλει την περιβαλλοντική καταστροφή, αλλά εστιάζει και στην υποκείμενη οικονομική πραγματικότητα που μας οδήγησε σε αυτό το σημείο. Ο τόνος της είναι ανανεωτικός, προσφέροντας παρηγοριά μόνο μέσω της σαφήνειάς του: “Κάτω από τους σκοτεινότερους νυχτερινούς ουρανούς της Γης / μια εξήγηση δεν είναι διαθέσιμη”. Η άλλη νικήτρια, η “Avidyā” του Vidyan Ravinthiran (Bloodaxe), αντλεί από τα ταξίδια του ποιητή στο βόρειο τμήμα της Σρι Λάνκα, από όπου κατάγεται η οικογένειά του, και τη μετακόμισή του στις ΗΠΑ. Ως ποιήματα ταξιδιών, θυμίζουν κατά στιγμές τον James Fenton, ενώ η εμβάθυνση του Ravinthiran στον αγγλικό κανόνα προσφέρει γλωσσικές απολαύσεις: “ποταμίσιο, γεμάτο σφάλματα, αμφισβητήσιμο… διαψευσμένο, / πιστευτό, αγαπημένο”.
Η “Chaotic Good” (Faber) της Isabelle Baafi, μια ανάλυση ενός τοξικού γάμου που είναι ταυτόχρονα παιχνιδιάρικη και αιχμηρή, ξεχώρισε ως η καλύτερη πρώτη συλλογή του βραβείου Forward. Με στίχους όπως “Υποθέτω ότι ο διάβολος θα μπορούσε να με έχει καταπιεί / αν δεν είχα όλο αυτόν τον κώλο”, πρόκειται για ποιήματα που γνωρίζουν απόλυτα τη δύναμή τους και την απολαμβάνουν. Το ντεμπούτο της Karen Downs‑Barton, “Minx” (Chatto & Windus), ήταν εξίσου εντυπωσιακό, καταγράφοντας ανελέητα τόσο την περίοδο της ποιήτριας στο σύστημα φροντίδας όσο και τις ευρύτερες διακρίσεις που βίωσε λόγω της αγγλο-ρομά καταγωγής της. Η χρήση της ρωμανικής γλώσσας στα ποιήματά της προσθέτει μια απροσδόκητη πλούσια αίσθηση στο συχνά ζοφερό περιεχόμενο.
Η πιο σημαντική ανθολογία της χρονιάς ήταν το “Nature Matters” (Faber), σε επιμέλεια των Mona Arshi και Karen McCarthy Woolf. Παρουσιάζοντας ποιήματα φύσης από έγχρωμους ποιητές, όχι μόνο επαναπροσδιόρισαν ριζικά το τι θα μπορούσε να περιέχει το θέμα, αλλά έφεραν την πολιτική διάσταση του περιβάλλοντος στο προσκήνιο. Ταυτόχρονα, η κυκλοφορία του “The Poems of Seamus Heaney” (Faber) υπήρξε μια υπενθύμιση της αδιάλειπτης σημασίας του, 12 χρόνια μετά τον θάνατό του. Η συλλογή, που περιλαμβάνει πολλά προηγουμένως ανέκδοτα ποιήματα, θα προσφέρει πλούτο για πολλά χρόνια.
Η χρονιά ήταν γεμάτη για τον ποιητή laureate Simon Armitage. Το “New Cemetery” χρησιμοποιεί γοργούς τρίστιχους στίχους για να στοχαστεί πάνω στον θάνατο, ενώ το “Dwell” (και τα δύο Faber) είναι το αντίθετο, μια χαρούμενη μαρτυρία του πώς τα ζώα μπορούν ακόμα να ευδοκιμήσουν σε έναν κόσμο που κυριαρχείται από τον άνθρωπο. Επίσης, υπήρξαν δύο πολύ ευπρόσδεκτες επιστροφές. Η 10η συλλογή της Gillian Allnutt, “Lode” (Bloodaxe), παίζει με τον χρόνο και τη μνήμη σε έργα που μοιάζουν προσευχητικά στην οικειότητα και την απλότητά τους, ενώ στο “Foretokens” (Chatto & Windus) η Sarah Howe προσθέτει μια αναζωογονητική οργή στα πάντα κομψά ποιήματά της, προσδίδοντάς τους μια απροσδόκητη αγριότητα.
Μία συλλογή ξεχώρισε πάνω απ’ όλες για εμένα φέτος. Το δεύτερο βιβλίο του Richard Scott, “That Broke Into Shining Crystals” (Faber), είναι εκπληκτικό στον τρόπο που διαχειρίζεται τα δυσκολότερα θέματα, το τραύμα και τις επιπτώσεις του, και βρίσκει ομορφιά μέσα σε αυτά. Ενώ η τολμηρή αναδιασκευή του “To His Coy Mistress” του Andrew Marvell θα ήταν από μόνη της ένα κατόρθωμα, τα εκφραστικά ποιήματα που εμπνέονται από μια ποικιλία νεκρών φύσεων είναι μερικά από τα καλύτερα παραδείγματα της τεχνικής που έχω διαβάσει ποτέ, συνδέοντας τον πόνο με τη ζωγραφική με τρόπους που μαγνητίζουν: “Τόσο πολύ τραγικός πόνος σε αυτά τα / μπλε πέταλα. Και πάντα η στεφάνη του άνθους σαν πρόσωπο μαθητή.” Αποτελεί μία από τις πιο γενναίες και λαμπρές συλλογές της χρονιάς αυτής ή οποιασδήποτε άλλης. Για να περιηγηθείτε σε όλα τα ποιητικά βιβλία που περιλαμβάνονται στα καλύτερα βιβλία του 2025 του Guardian, επισκεφθείτε το guardianbookshop.com. Μπορεί να ισχύουν χρεώσεις αποστολής.
