Κατά τη διάρκεια της θητείας του στο Λονδίνο με τον αμερικανικό στρατό στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Τζερόμ Κίλτι επισκέφθηκε τον Τζορτζ Μπέρναρντ Σο. Ο ογδόνταχρονος θεατρικός συγγραφέας, όπως θυμάται ο Κίλτι, “μας δέχτηκε εγκάρδια”. Ο Κίλτι, που έγινε αργότερα ηθοποιός και θεατρικός συγγραφέας, εμπνεύστηκε από τον Σο για τη μεγαλύτερη επιτυχία του: ένα έργο του 1957, βασισμένο στην έντονη, αν και ανεκπλήρωτη, αλληλογραφία του συγγραφέα με την Mrs Patrick Campbell, την πρώτη Ελίζα στον «Πυγμαλίωνα».
Η αίγλη της Κάμπελ έχει χαθεί, ενώ τα έργα του Σο σιγά σιγά αποσύρονται από το ρεπερτόριο. Γιατί, λοιπόν, να ασχοληθούμε με την παλιά τους διαμάχη; Αυτή η αναβίωση στηρίζεται στις καθηλωτικές ερμηνείες της Ρέιτσελ Πίκουπ και του Άλαν Τέρκινγκτον, οι οποίοι υποδύονται δύο ξεχωριστές προσωπικότητες που ελίσσονται ανάμεσα στη διεκδίκηση και την αντιπαράθεση.
Το πρώτο μέρος επικεντρώνεται στις προσπάθειες σκηνοθεσίας του «Πυγμαλίωνα». «Θα είμαι η όμορφη πόρνη σου», γράφει η Κάμπελ· οι συμβατικές διαπραγματεύσεις είναι γεμάτες πόνο και φλερτ. Και οι δύο είναι γρήγοροι στο να προκαλούν: «Θα καθίσω εδώ και θα ουρλιάζω», φέρεται να λέει ο Σο. «Το μόνο που ζητώ είναι να κάνω αυτό που θέλω σε όλα». Οι πρόβες αποτυγχάνουν λόγω της άστοχης προφοράς της Κάμπελ στα κοκνέικ και της αδιάλλακτης σκηνοθεσίας του, αλλά η παράσταση θριαμβεύει.
Στη συνέχεια, παρακολουθούμε τη ρήξη της σχέσης τους, ειδικά όταν ο καθένας προσπαθεί να αξιοποιήσει τη σχέση τους σε θεατρικό έργο ή απομνημόνευμα. Εν τω μεταξύ, η περιέργεια του Σο τον οδηγεί στα παρασκήνια της κηδείας της μητέρας του· ο πασιφισμός του τον καθιστά οργισμένο αντί για παρηγορητικό, όταν η Κάμπελ χάνει έναν γιο στον πόλεμο.
Ένας σύγχρονος θεατρικός δημιουργός θα μπορούσε να διαχειριστεί αυτό το υλικό διαφορετικά: οι μελετητές πλέον πλαισιώνουν την Κάμπελ ως μια ψυχολογικά οξεία ερμηνεύτρια παρά ως μια δύστροπη ντίβα. Η σκηνοθεσία της Στέλα Πάουελ-Τζόουνς δεν βοηθά πάντα ένα ξεπερασμένο κείμενο: είναι συγκινητική όταν οι ομιλητές κοιτούν μακριά, αβέβαιοι για το πώς θα γίνει δεκτή μια επιστολή, αλλά κουραστική όταν η σκηνοθέτης κάνει τους ηθοποιούς να φωνάζουν ο ένας στον άλλον.
Ντυμένοι με βαμβακερά ρούχα (με ένα καρτούν του Σο στο T-shirt του Τέρκινγκτον), οι ηθοποιοί κινούνται ανάμεσα στις κουρτίνες με αχνές νεφέλες του σχεδιασμού του Τομ Πάρις. Η Πίκουπ, με σκουλαρίκια-πολυέλαιους να τρέμουν από οργή, γίνεται συγκινητικά ήρεμη στα γεράματα· ο Τέρκινγκτον, με πεισματάρικα χέρια στις τσέπες, πληγώνεται εύκολα.
Η επιθυμία επισκιάζει τις ανταλλαγές τους («Απολύτως αρνούμαι να παίζω πλέον το άλογο στην Λαίδη Γκοντάιβα σου!») – είναι απλώς, όπως δηλώνει η Κάμπελ, «ανίκανοι λιοντάρια που παίζουν»; Αυτοί οι δύο δυσάρεστοι καλλιτέχνες είναι γοητευμένοι από τη φαντασία του άλλου – αν και το έργο του Κίλτι δεν μπορεί να ξεφύγει εντελώς από την αίσθηση του παλιού.
Jermyn Street Theatre, Λονδίνο, έως 7 Μαρτίου.
