Η βρετανική θεατρική σκηνή βρίσκεται αντιμέτωπη με μια περίπλοκη πραγματικότητα, όπως υποδεικνύει μια πρόσφατη έκθεση του British Theatre Consortium, με τίτλο “British Theatre Before and After Covid“. Η αναφορά, που επικεντρώνεται στην περίοδο από το 2019 έως το 2023, παρουσιάζει εικόνες που προκαλούν τόσο ανησυχία όσο και αισιοδοξία. Ενώ τα μέσα ενημέρωσης εστίασαν στην “απότομη πτώση” των νέων έργων, με μείωση σχεδόν 30% στις παραγωγές, η έκθεση παρέχει στοιχεία που υποδηλώνουν μια πιο σύνθετη εικόνα.
Στην καρδιά της συζήτησης βρίσκεται το ερώτημα αν η συγγραφή θεατρικών έργων βρίσκεται σε κρίση. Ο Νταν Ρεμπελάτο και ο Ντέιβιντ Έντγκαρ, συγγραφείς της έκθεσης, αναλύουν την κατάσταση, ενώ η προσωπική εμπειρία από το A Play, a Pie and a Pint (PPP) στη Γλασκώβη, ένα θέατρο που παράγει περισσότερα νέα έργα από οποιοδήποτε άλλο στην Ευρώπη, προσφέρει μια μοναδική οπτική. Παρότι η παραγωγή νέων έργων έχει μειωθεί δραστικά, κάτι που επιβεβαιώνει την ανησυχία πολλών δημιουργών για τις μειούμενες ευκαιρίες και την αδυναμία βιοπορισμού αποκλειστικά από τη συγγραφή, υπάρχουν και λόγοι για αισιοδοξία.
Η αδιαμφισβήτητη αρνητική είδηση είναι η κατακόρυφη πτώση στην παραγωγή νέων έργων, η οποία είναι αναλογικά υψηλότερη από τη συνολική μείωση της θεατρικής παραγωγής. Αυτό ενισχύει την αίσθηση ότι οι ευκαιρίες για τους συγγραφείς να δουν τα έργα τους να ανεβαίνουν στη σκηνή μειώνονται, και αντίστοιχα, οι πιθανότητες για κάποιον να ζήσει αποκλειστικά από τη συγγραφή είναι όλο και πιο περιορισμένες. Η έκθεση καταγράφει επίσης το κλείσιμο πολλών μικρότερων θεατρικών χώρων, οι οποίοι παραδοσιακά προσέφεραν μια “μαλακή προσγείωση” για τα νέα έργα. Στο PPP, όπου λαμβάνουμε εκατοντάδες σενάρια ετησίως, η απογοήτευση, ιδιαίτερα από τη νεότερη γενιά, είναι αισθητή, καθώς οι επιλογές για νέους συγγραφείς πέρα από τον χώρο του Òran Mór είναι πλέον λιγοστές.
Η πτώση στην παραγωγή νέων έργων φαίνεται να οφείλεται σε εμπορικό συντηρητισμό μετά τον Covid, με την επικρατούσα άποψη να λέει ότι το κοινό φοβάται το νέο δράμα. Ωστόσο, τα ευρήματα της έκθεσης υποδηλώνουν κάτι διαφορετικό. Ενώ παράγονται λιγότερα νέα έργα, “τα νέα έργα που ανέβηκαν είχαν μεγαλύτερες διάρκειες, μεγαλύτερο κοινό σε μεγαλύτερες σκηνές και προσέλκυσαν μεγαλύτερα έσοδα από εισιτήρια σε σύγκριση με το 2019”. Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι άνθρωποι παρακολουθούν νέα έργα. Εάν διευρύνουμε την οπτική μας για να συμπεριλάβουμε κάθε είδους νέες παραγωγές – όπως νέα μιούζικαλ, παραστάσεις devised, και πρωτότυπες χριστουγεννιάτικες παραγωγές – διαπιστώνουμε ότι το κοινό δεν φοβάται την καινοτομία. Στην πραγματικότητα, η προσέλευση σε νέες παραγωγές αντιπροσώπευε λίγο πάνω από το 40% όλων των παραγωγών το 2023, μια αύξηση σχεδόν 50% σε σύγκριση με το 2019.
Η ζήτηση για νέες παραγωγές αυξάνεται ραγδαία, αλλά η παραγωγή τους υστερεί. Η μείωση στην παραγωγή νέων έργων την περίοδο 2019-2023 δεν είναι απλώς ντροπή, αλλά και κοντόφθαλμη. Μια υγιής κουλτούρα δεν επαναλαμβάνει απλώς παλιές ιστορίες, αλλά δημιουργεί νέες – πολλές – και ανοίγει χώρο για νέους αφηγητές. Όπως δείχνει η έκθεση, η παραγωγή νέων έργων δεν πρέπει να γίνεται για ένα αφηρημένο “κοινό καλό”, αλλά και για το κέρδος.
Οι θεατρικοί παραγωγοί που συνεχίζουν να ανεβάζουν κλασικά έργα, πιστεύοντας ότι μόνο αυτά θα αρέσουν στο κοινό, δεν επιτελούν σωστά το έργο τους. Το ζητούμενο είναι η ενέργεια στο θέατρο, αυτό που σηκώνει το κοινό από τις θέσεις του. Παραδείγματα όπως το “Porn Play” της Σοφίας Τσετίν-Λεύνερ στο Royal Court, το “Black Hole Sign” της Ούμα Νάντα-Ρατζά, ή η επιτυχία του Τζέιμς Γκράχαμ με το “Punch” στο West End, δείχνουν τον δρόμο. Επίσης, το “Hauns Aff Ma Haunted Bin!” της Έιμι Κουίν στο PPP, που σημείωσε ρεκόρ πωλήσεων στην 21χρονη ιστορία του, και το “Dancing Shoes” των Στέφεν Κρίστοφερ και Γκράεμ Σμιθ, που θα επαναληφθεί για τα Χριστούγεννα στο Traverse, αποτελούν ζωντανές αποδείξεις.
Στο PPP, παρουσιάζουμε αποκλειστικά παγκόσμιες πρεμιέρες. Καθημερινά, το μεσημέρι, δίνοντας την ευκαιρία σε 150-200 θεατές να απολαύσουν τα έργα, μαζί με τις πίτες και την παρέα. Για χιλιάδες ανθρώπους στο West End της Γλασκώβης, η παρακολούθηση νέων έργων είναι μέρος της καθημερινότητάς τους, όπως το διάβασμα ενός βιβλίου ή η ακρόαση ραδιοφώνου.
Η χαρά είναι κομμάτι της εμπειρίας. Είναι αξιοσημείωτο ότι η έκθεση κατέταξε όλα τα νέα έργα ως “δράμα”, παραβλέποντας την πιθανότητα να είναι κωμωδίες. Ίσως αν πάψουμε να μιλάμε για τα νέα έργα σαν να είναι μια αναγκαστική υποχρέωση, να προσελκύσουμε περισσότερο κόσμο. Τα στοιχεία, πάντως, δείχνουν ότι ήδη έχουμε μια καλή πορεία.
Αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι πιο τολμηρό προγραμματισμό, πιο σίγουρη προώθηση και, κυρίως, περισσότερες ευκαιρίες για τους συγγραφείς να παρουσιάσουν τη δουλειά τους σε μεγάλες και μικρές σκηνές, εμπορικές και επιχορηγούμενες, εντός και εκτός Λονδίνου. Δώστε τους αυτές τις ευκαιρίες και το κοινό θα ακολουθήσει.
