Με βαθιά θλίψη έγινε γνωστός ο θάνατος της Ελιάν Ραντίγκ, της Γαλλίδας συνθέτριας και πρωτοπόρου της musique concrète, σε ηλικία 94 ετών. Η είδηση ανακοινώθηκε από το πειραματικό μουσικό κέντρο INA GRM στο Παρίσι, το οποίο τόνισε ότι “έφυγε από κοντά μας μια σημαντική μορφή της μουσικής δημιουργίας”.
Γεννημένη στο Παρίσι το 1932, η Ραντίγκ έμαθε πιάνο από μικρή ηλικία. Ωστόσο, η ακρόαση των ηλεκτροακουστικών συνθέσεων του Πιερ Σέφερ, του “νον” της musique concrète, στο ραδιόφωνο στις αρχές της δεκαετίας του 1950, άνοιξε νέους δρόμους για τις δικές της μουσικές αναζητήσεις. Μάλιστα, μετά από τυχαία συνάντηση με τον Σέφερ στην γαλλική πρωτεύουσα, η Ραντίγκ εργάστηκε ως βοηθός του συνθέτη.
“Απλώς έκοβα, κολλούσα και μοντάριζα ταινίες”, είχε δηλώσει η ίδια σε συνέντευξή της το 2011. “Φυσικά, εκείνη την εποχή ο κόσμος της ηλεκτρονικής μουσικής ήταν εντελώς ανδροκρατούμενος, αλλά εγώ χαιρόμουν να κάνω ό,τι μου ζητούσαν. Ήμουν εκεί για να μάθω, και μάθαινα κάνοντας, σαν μαθητευόμενη. Δεν ήταν ακριβώς ηλεκτρονική μουσική που μελετούσα. Το στούντιο ήταν αντίθετο στην ηλεκτρονική μουσική, υπέρ της ‘concrète’ μουσικής: μια απλή ιδέα λήψης πραγματικών ήχων και χειρισμού τους μέσω κοπής, κόλλησης, μοντάζ, επιβράδυνσης και ούτω καθεξής”.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η Ραντίγκ γνώρισε τον συνθετητή και το όργανο αυτό καθόρισε τα επόμενα 30 χρόνια της καριέρας της. “Απλώς έσκαψα κάτω από το δέρμα του”, είχε πει, χρησιμοποιώντας τον συνθετητή ARP 2500 για να δημιουργήσει το μεγαλύτερο μέρος της μεταμορφωτικής, διαλογιστικής μουσικής της, η οποία ενσωμάτωνε feedback και θόρυβο από κασέτες. Πέρα από τη Γαλλία, προσέλκυσε την προσοχή Αμερικανών συνθετών όπως ο Φίλιπ Γκλας και ο Στιβ Ράιχ, οι οποίοι μαγεύτηκαν από την καινοτόμο προσέγγισή της στον ήχο.
“Αυτό που έκανε η γενιά μου δεν ήταν επανάσταση”, είχε δηλώσει ο Ράιχ. “Ήταν μια αποκατάσταση της αρμονίας και του ρυθμού με έναν εντελώς νέο τρόπο, αλλά έφερε πίσω αυτά τα βασικά στοιχεία που οι άνθρωποι ήθελαν, που λαχταρούσαν, αλλά με έναν τρόπο που δεν είχαν ακούσει ποτέ”.
Στη γνωστή σειρά της “Occam Ocean”, η Ραντίγκ συνεργάστηκε με σολίστες και σύνολα για να δημιουργήσει ηχητικά τοπία drone, εμπνευσμένα από την απέραντη θάλασσα και ως αντίδοτο στην ταραχώδη σύγχρονη ζωή. “Χάραξε τον δικό της δρόμο με απαράμιλλη ελευθερία και όραμα”, έγραψε το INA GRM. “Οι σκέψεις μας είναι με την οικογένεια, τους φίλους και τους συνεργάτες της”.
