Στη σύγχρονη αστική ζωή, η παρουσία του Jean-Michel Basquiat είναι πιο αισθητή από ποτέ, με τα χαρακτηριστικά του σχέδια να κοσμούν αμέτρητα αντικείμενα, από μπλουζάκια μέχρι αξεσουάρ. Ο καλλιτέχνης από τη Νέα Υόρκη, με τις ρίζες του στο γκράφιτι, έχει δει το όνομά του και τα έργα του να αδειοδοτούνται από κορυφαίες μάρκες μόδας, όπως η Next, η Primark, η Uniqlo, η Supreme και η Saint Laurent. Αναρωτιέται κανείς αν ο ίδιος, ο οποίος πέθανε σε ηλικία 27 ετών από υπερβολική δόση ναρκωτικών, θα ενέκρινε την απεικόνιση του ονόματός του σε μπρελόκ και τσάντες, ειδικά δεδομένης της κριτικής του στην καταναλωτική κουλτούρα και την εμπορευματοποίηση της τέχνης μέσω του ψευδωνύμου του SAMO© (Same Old Crap). Ωστόσο, η ελπίδα είναι ότι αυτή η εμπορευματοποίηση φέρνει το έργο του Basquiat και το γκράφιτι ως μορφή τέχνης σε ένα ευρύτερο κοινό, όπως συμβαίνει και με τον Keith Haring.
Για όσους επιθυμούν μια βαθύτερη βουτιά στην καλλιτεχνική σκηνή της Νέας Υόρκης των δεκαετιών του ’70 και του ’80, έρχεται ένα νέο, εντυπωσιακό βιβλίο: η αυτοβιογραφία του Fred Brathwaite, γνωστού ως Fab 5 Freddy. Ο τίτλος, “Everybody’s Fly: A Life of Art, Music, and Changing the Culture”, αποκαλύπτει την πορεία του από ένα έξυπνο παιδί του Bed-Stuy, στο Brooklyn, που έγινε η γέφυρα μεταξύ των αναδυόμενων αφροαμερικανικών μορφών τέχνης, όπως το hip-hop και το γκράφιτι, και του κατά κύριο λόγο λευκού καλλιτεχνικού κόσμου της Νέας Υόρκης. Στις σελίδες του βιβλίου παρελαύνουν ονόματα όπως ο Basquiat, ο Haring, οι Blondie, ο Andy Warhol, ακόμη και οι Clash, με το έργο να χαρακτηρίζεται ως “πάσο για όλα τα δωμάτια” στην καλλιτεχνική έκρηξη της εποχής.
Η αφήγηση του Brathwaite ξεδιπλώνεται με μια συγκινητική, αθώα οπτική γωνία, αποτυπώνοντας τις πρώτες του εμπειρίες σε εμβληματικούς χώρους όπως το CBGB, όπου περιγράφει την αίσθηση του “μαύρου μυστικού πράκτορα” ανάμεσα σε ένα λευκό πλήθος, αλλά και την πανταχού παρούσα τέχνη του γκράφιτι στους τοίχους του χώρου, διαπιστώνοντας τη σύνδεση μεταξύ της punk και της “hood culture”. Αναφέρεται επίσης στην εμπειρία του στο Paradise Garage, όπου γνώρισε τον Larry Levan, περιγράφοντας το ως “μεταμορφωτική εμπειρία” και τονίζοντας τη σημαντική παρουσία γυναικών φίλων στο club. Επίσης, θυμάται τις πρώτες του εμπειρίες με παραισθησιογόνα ουσίες, όπως η μεσκαλίνη και η MDMA, στο ίδιο μέρος, καθώς και τη χρήση κοκαΐνης κατά τη δεκαετία του ’70 και του ’80.
Το “Everybody’s Fly” όμως, διαβασμένο το 2026, φέρνει και μια γλυκόπικρη αίσθηση. Η ιστορία του Brathwaite είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της Νέας Υόρκης και πολλών άλλων πόλεων, πριν αυτές μετατραπούν σε απλά σημεία κατανάλωσης. Σε εκείνες τις εποχές, οι υποκουλτούρες υπήρχαν φυσικά και όχι αποκλειστικά online ως αισθητική, ενώ η επαγγελματικοποίηση δεν είχε ακόμη φτάσει σε όλα τα επίπεδα, όπως στην περίπτωση του Brathwaite, ο οποίος ξεκίνησε ως κάμεραμαν σε τηλεοπτική εκπομπή χωρίς προηγούμενη εμπειρία. Η Νέα Υόρκη, αν και οικονομικά σε δύσκολη κατάσταση, όπως αναφέρει και ο δημοσιογράφος Glenn O’Brien, ήταν ένας τόπος όπου από τις στάχτες μπορούσε να φυτρώσει κάτι υπέροχο. Για τον Fab 5 Freddy, η ραπ και η punk μουσική συμβόλιζαν “τη νεολαία των πόλεων που πήγαινε κόντρα στο ρεύμα, επινοώντας τη δική της κουλτούρα, δημιουργώντας τη δική της διασκέδαση, ανταποκρινόμενη στον κόσμο όπως ήταν” – “τόσο λάθος, που ήταν σωστοί”. Με άλλα λόγια, όλοι είναι “fly”, ακόμα κι αν δεν θυμούνται ένα τραγούδι των Ramones.
