Οι πρώτες αναμνήσεις ανάγνωσης προέρχονται από ένα αντίτυπο της “Προσευχής του Κυρίου” από τη σειρά Ladybird, ένα βιβλίο που, αν και αποκτήθηκε σε μια μάλλον άθεη οικογένεια, κάθε σελίδα του ξεδιπλώνεται πλέον με την ανατριχιαστική φυσικότητα της δεκαετίας του ’60. Η σκηνή ενός αγοριού που αφήνει ένα σημάδι στο φρεσκοβαμμένο τοίχο του πατέρα του, στην προσπάθεια συγχώρεσης των παραπτωμάτων, παραμένει ζωντανή.
Αγαπημένο βιβλίο κατά την παιδική ηλικία ήταν το “The Wouldbegoods” της E. Nesbit. Η ζωή αυτών των παιδιών της Εδουαρδιανής εποχής φάνταζε πλούσια σαν χριστουγεννιάτικη πουτίγκα, με τα κοντά παντελόνια τους, την ειρωνεία, την μαγείρισσα και το εξεζητημένο λεξιλόγιό τους. Στην παιδική μου ηλικία, δεν αντιλαμβανόμουν το χάσμα χρόνου και αλλαγής που μας χώριζε. Χάρη στα βιβλία, το παρελθόν φαινόταν να εκτυλίσσεται στην διπλανή πόρτα, σαν να μπορούσα να βυθιστώ σε αυτό αβίαστα.
Στην εφηβεία, και ως αντίδραση στο μισητό κορίτσιαστικο γυμνάσιο, γέμιζα τα διαλείμματα με ιστορικά μυθιστορήματα της Jean Plaidy. Αυτά πλημμύριζαν τον καταπιεστικό γκρίζο κόσμο του σχολείου με το μεγαλειώδες δράμα τους: εγκυμοσύνες, παραμορφώσεις, μοιχεία, και αγγελιοφόροι που έτρωγαν τα δικά τους παπούτσια επειδή έφερναν κακά νέα.
Η αλλαγή σκέψης ήρθε με τη μετάβαση σε ένα μικτό σχολείο, όπου μελετήσαμε τους ποιητές του Λίβερπουλ και τον Stan Barstow. Τότε, ένας νέος δάσκαλος μας διάβασε το “An Horatian Ode” του Andrew Marvell, σχετικά με την εκτέλεση του Καρόλου Α’. Η φράση “Δεν μπορείς να καταλάβεις ποια πλευρά υποστηρίζει…” άνοιξε νέες δυνατότητες για λεπτότητα στη γραφή.
Η επιθυμία να γίνω συγγραφέας πυροδοτήθηκε από όλα τα βιβλία που αγάπησα από νωρίς. Η αφήγηση ήταν η ισχυρότερη μαγεία που γνώριζα: εκφράστηκε αρχικά στα παιχνίδια που έπαιζα με φίλους. Ωστόσο, γραμμένες, οι λέξεις φάνταζαν αδύναμες για πολύ καιρό. Η επαφή με την πολυπλοκότητα της φαντασίας του Henry James – το “What Maisie Knew” κυρίως – αναζωπύρωσε αυτήν την επιθυμία έντονα, την ανάγκη να δημιουργήσω κάτι περίπλοκο και ζωντανό στη σελίδα. Ταυτόχρονα, όμως, κατέβαλε την επιθυμία, αναρωτώμενος ποιος θα μπορούσε να φτάσει σε αυτό το επίπεδο.
Ο Vladimir Nabokov, ένας συγγραφέας στον οποίο επιστρέφω, ήταν αρχικά πολύ δύσκολος, αδύνατο να τον “πιάσω”. Το “Speak, Memory” ήταν η αρχική μου επαφή. Όταν έμαθα για τη ζωή του, άρχισα να κατανοώ τις ειρωνείες του, την περιγραφή της Αμερικής.
Το “Anna Karenina” του Leo Tolstoy το διάβασα σε διάφορες ηλικίες: στην ηλικία της Kitty, ζηλεύοντας τη ρομαντική της αγάπη, στη συνέχεια καταπονημένη από την οικιακή ρουτίνα και τα παιδιά, όπως η Dolly. Τώρα, πλησιάζω την ηλικία της γηραιάς κόμισσας στο τέλος του βιβλίου, νιώθοντας όλο και πιο άσχετη.
Όσο για τον Jean Plaidy, ίσως είναι η συγγραφέας που δύσκολα θα μπορούσα να ξαναδιαβάσω.
Ανακάλυψα την Anita Brookner αργότερα στη ζωή. Για πολύ καιρό, είχα την εσφαλμένη εντύπωση ότι ήταν “αρωματική και ευγενική”. Όταν όμως άνοιξα το “Latecomers”, κατάλαβα από την πρώτη πρόταση πόσο λάθος έκανα. Η ανακάλυψη ενός νέου συγγραφέα είναι σαν να ξεδιπλώνεται μπροστά σου μια αχαρτογράφητη ήπειρος.
Αυτή τη στιγμή, διαβάζω το “Reticence” του Jean-Philippe Toussaint. Ένας άνδρας επισκέπτεται μια παραθαλάσσια πόλη με το μωρό του, μια πόλη ερημωμένη από την απουσία. Είναι ένα μικρό έργο, σχεδόν μια σάτιρα, ένα αστυνομικό δράμα χωρίς έγκλημα, εκτός από μια νεκρή γάτα. Ωστόσο, οι επαναλήψεις του είναι γοητευτικά υπνωτικές, με φόντο τη σελήνη, τη θάλασσα και το άδειο σπίτι.
Κατά την αρχή της πανδημίας, ξαναδιάβασα παλιά παιδικά βιβλία, κάτι που, αν και ελαφρώς ντροπιαστικό, ήταν σταθεροποιητικό. Ωστόσο, τα “άνετα” βιβλία δεν είναι πάντα παρηγορητικά· τα ανήσυχα βιβλία είναι καλύτερα σε ανήσυχους καιρούς.
Η “The Party” της Tessa Hadley εκδίδεται από την Vintage (£9.99).
