Μια σπάνια ανατομική απεικόνιση ενός Αφροαμερικανού άνδρα, που θεωρείται μοναδική για την Βικτωριανή εποχή, αποτελεί το επίκεντρο νέας έκθεσης στο Thackray Museum of Medicine στο Leeds. Η έκθεση “Beneath the Sheets: Anatomy, Art and Power” εστιάζει στο έργο του Joseph Maclise, ενός χειρουργού και καλλιτέχνη του 19ου αιώνα, ο οποίος κατέστησε την ανθρώπινη ανατομία προσιτή στο ευρύ κοινό μέσω του έργου του, συμπεριλαμβανομένου του άτλαντα “Surgical Anatomy” του 1851.
Το έργο του Maclise, σύμφωνα με τον επιμελητή Jack Gann, έσπασε τα δεσμά της εποχής, εστιάζοντας σε μαύρα σώματα και διερευνώντας την queer επιθυμία. Η απεικόνιση του μαύρου άνδρα από τον “Surgical Anatomy”, η οποία γνώρισε ευρεία διάδοση, αφαιρέθηκε από την έκδοση του βιβλίου στις ΗΠΑ, γεγονός που αποδόθηκε στη φυλετική προκατάληψη και τις διαχωριστικές στάσεις της περιόδου πριν από τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο.
Για τη δημιουργία των λεπτομερών σχεδίων του, ο Maclise χρησιμοποιούσε ζωντανά μοντέλα από τους δρόμους του Λονδίνου και του Παρισιού, συνδυάζοντας τις φιγούρες τους, συχνά εξιδανικευμένες, με ανατομικές μελέτες από νεκρά σώματα που προέρχονταν από τα νεκροτομεία του Παρισιού. Τα σχέδιά του χαρακτηρίζονταν από ιδιαίτερη λεπτότητα, εστιάζοντας σε μικρές λεπτομέρειες, όπως ουλές ή στίγματα, και αναδεικνύοντας το “ανδρικό βλέμμα” και την αισθησιακή πλευρά του σώματος.
Ο Maclise αφιέρωνε εξίσου προσοχή στη λεπτομερή απεικόνιση των γεννητικών οργάνων των μοντέλων του, ακόμη και όταν το σχέδιο αφορούσε άλλο μέρος του σώματος. Αυτή η επαναλαμβανόμενη ενασχόληση έχει οδηγήσει σε εικασίες σχετικά με την σεξουαλικότητα του καλλιτέχνη, με κάποιους να πιστεύουν ότι τα σχέδιά του εξυπηρετούσαν και ως ερωτικά αντικείμενα, αν και δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία που να το επιβεβαιώνουν. Ο Jack Gann αναφέρει ότι “η ιστορία λέγεται πιο καθαρά απλώς κοιτάζοντας τις εικόνες και έρχεται κανείς αντιμέτωπος με εκείνη την αισθησιακή πλευρά”.
Ο Michael Sappol, Αμερικανός ιστορικός ιατρικής, περιγράφει το έργο του Maclise ως “έναν κατάλογο άσχετων πεών” και μέρος ενός “χαμένου αρχείου queer έκφρασης”. Παρόλο που το έργο του Maclise επισκιάστηκε τελικά από τη δημοτικότητα του “Gray’s Anatomy”, λόγω της μεγαλύτερης προσβασιμότητας και χαμηλότερης τιμής του, συνεχίζει να συναρπάζει.
Η έκθεση παρουσιάζει επίσης γυναικείες μορφές, όπως την περίπτωση της Mary Paterson, της οποίας το σώμα πωλήθηκε για ιατρικές μελέτες μετά τον θάνατό της, καθιστώντας την “αντικείμενο μεταθανάτιας ανατομικής γοητείας”. Στην έκθεση περιλαμβάνονται επίσης έργα άλλων σημαντικών ανατόμων όπως ο Charles Estienne και ο Andreas Vesalius, αναδεικνύοντας την εξέλιξη της ανατομικής απεικόνισης στο πέρασμα των αιώνων.
Η έκθεση “Beneath the Sheets: Anatomy, Art and Power” εγκαινιάζεται στις 7 Φεβρουαρίου 2026 και θα διαρκέσει έως τις 27 Ιουνίου στο Thackray Museum of Medicine στο Leeds.
