Την 4η Ιουλίου 1976, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες γιόρταζαν την επέτειο των 200 χρόνων τους, σηματοδότησαν την περίσταση με τα εγκαίνια της εκθεσιακής αίθουσας του Εθνικού Μουσείου Αέρος και Διαστήματος στην National Mall της Washington DC. Σχεδιασμένο σε ένα τολμηρό μοντερνιστικό στυλ από την κορυφαία εταιρεία Hellmuth, Obata + Kassabaum (τώρα HOK), αποτέλεσε απόδειξη της αμερικανικής αεροπορικής τόλμης, από τους αδελφούς Wright έως τις αποστολές στη Σελήνη.
Την εποχή εκείνη, παρά τον ενοχλητικό απόηχο των ρεπουμπλικανικών πολιτικών παιχνιδιών, με τον Gerald Ford να αντικαθιστά τον Richard Nixon το 1974, υπήρχε μια αίσθηση ότι το έθνος αγκαλιάζει την πρόοδο, κοιτάζοντας προς τα εμπρός, όχι πίσω. Παρά τις ιστορικές αναπαραστάσεις του Washington να διασχίζει τον ποταμό Delaware, οι ΗΠΑ επέλεξαν να βλέπουν τον εαυτό τους μέσα από το πρίσμα της νεωτερικότητας και της τεχνολογικής ισχύος.
Μισό αιώνα αργότερα, καθώς η χώρα προετοιμάζεται να γιορτάσει τα 250 χρόνια από την ίδρυσή της, οι ιστορικές αναπαραστάσεις έχουν επικρατήσει σχεδόν έναντι όλων των άλλων όσον αφορά την αρχιτεκτονική. Με πρόθεση να αφήσει το στίγμα της απειλητικής χρυσαφένιας σφραγίδας του στο Washington, ο Donald Trump μοιράστηκε πρόσφατα τις τελευταίες εκδοχές της προτεινόμενης θριαμβευτικής αψίδας του, η οποία αποκαλύφθηκε αρχικά τον περασμένο Οκτώβριο, και πρόκειται να ανεγερθεί ακριβώς απέναντι από το Μνημείο Lincoln, στον ποταμό Potomac.
Η ανάρτησή του στο Truth Social παρουσιάζει τρεις αδιαχώριστες εκδοχές της λεγόμενης “Arc de Trump”, η οποία πλέον μετονομάστηκε σε Independence Arch, στολισμένη με διάφορους βαθμούς χρυσαφί επένδυσης και αγαλμάτων.
Δεδομένης της αδυναμίας του Trump για λάμψη, οι αναλυτές θα πόνταραν στην επιχρυσωμένη εκδοχή, ένα κραυγαλέο παράδειγμα αυτού που η Αμερικανίδα αρχιτεκτονική κριτικός Kate Wagner έχει περιγράψει ως “ροκοκό περιφερειακής αντιπροσωπείας αυτοκινήτων”. Και οι τρεις εκδοχές είναι μοντελοποιημένες στην Αψίδα του Τίτου στη Ρώμη, η οποία κατασκευάστηκε αρχικά τον 1ο αιώνα μετά την στρατιωτική κατάκτηση της Ιερουσαλήμ από τους Ρωμαίους. Ως πρότυπο από την κλασική αρχαιότητα, έχει εμφανιστεί κατά τη διάρκεια της ιστορίας, από την Arc de Triomphe στο Παρίσι μέχρι την Washington Square Arch της Νέας Υόρκης.
Αρχικά, ο Trump πρότεινε αινιγματικά τρεις διαφορετικές κλίμακες για την Independence Arch, αλλά φαίνεται να έχει καταλήξει στη μεγαλύτερη, η οποία θα έχει ύψος 250 πόδια (76 μέτρα). Και παρόλο που η κλίμακα έχει τρομάξει ορισμένους αρχιτεκτονικούς και συντηρητικούς εμπειρογνώμονες, οι οποίοι τη βλέπουν ως πιθανή παραμόρφωση της σχέσης μεταξύ υπαρχόντων ιστορικών μνημείων, ο Trump πιστεύει ότι το “250 για 250” – ένα πόδι για κάθε χρόνο ύπαρξης των ΗΠΑ – ταιριάζει απόλυτα με τις φιλοδοξίες του.
“Αυτή που γνωρίζουν οι περισσότεροι είναι η Arc de Triomphe στο Παρίσι, Γαλλία. Και θα την ξεπεράσουμε, νομίζω, κατά πολύ”, δήλωσε ο Trump σε μια χριστουγεννιάτικη δεξίωση στον Λευκό Οίκο τον Δεκέμβριο. Για λόγους σύγκρισης, η Arc de Triomphe έχει ύψος 164 πόδια.
Ιστορικά, οι θριαμβευτικές αψίδες – όσο μεγαλύτερες, τόσο καλύτερα – υπήρξαν πόλος έλξης για τυράννους κάθε λογής. Ο Χίτλερ κατασκεύασε μία με τον αγαπημένο του αρχιτέκτονα, Albert Speer, για το μεταπολεμικό του όραμα του Βερολίνου ως welthauptstadt, ή παγκόσμιας πρωτεύουσας. Με ένα κολοσσιαίο ύψος 328 πόδια, θα είχε επισκιάσει την Arc de Trump και την Arc de Triomphe.
Άλλες ιδέες του Trump για τα 250 χρόνια περιλαμβάνουν την κοπή νομισμάτων του 1 δολαρίου με το πρόσωπό του, παραβιάζοντας έναν νόμο του 1866 που απαγορεύει τη εμφάνιση ζωντανού προσώπου σε αμερικανικό νόμισμα. Σχεδιάζει επίσης να διοργανώσει ένα event του Ultimate Fighting Championship με αστέρια σε μια προσωρινή αρένα στον Λευκό Οίκο. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς κάποιον άλλο πρόεδρο των ΗΠΑ να εγκρίνει έναν αγώνα σε κλουβί στον νότιο κήπο, αλλά δεν βρισκόμαστε πια στην Κάνσας, και οι συνεργάτες του Trump σε όλους τους τομείς της δημόσιας και πολιτιστικής ζωής φαίνονται ικανοποιημένοι να επιτρέπουν τις προκλήσεις του.
Ωστόσο, υπήρξε κάποια αντίδραση στο αμφιλεγόμενο σχέδιό του να κλείσει και να αναπτύξει εκ νέου το Kennedy Center, ένα μοντέλο κομψού μοντέρνου φορμαλισμού του Edward Durell Stone που χρονολογείται από το 1971. Ο Trump χρησιμοποίησε την γνωστή του στρατηγική για την αποτυχία του Kennedy Center, πεισμένος ότι γνωρίζει καλύτερα από τους ειδικούς και ότι μια “σιωπηλή πλειοψηφία” υποστηρίζει στην πραγματικότητα τις διαταραχές του.
Ωστόσο, μετά από μποϊκοτάζ από αρκετούς καλλιτέχνες, το αμερικανικό τμήμα της Docomomo, ενός παγκόσμιου οργανισμού κληρονομιάς αφιερωμένου στη διατήρηση σύγχρονων κτιρίων, έχει αντιδράσει δυναμικά. Η εκτελεστική διευθύντρια, Liz Waytkus, δήλωσε στην Architect’s Newspaper ότι “πέρα από το ότι είναι ένα αγαπημένο πολιτιστικό ίδρυμα που τιμά τη ζωή και την κληρονομιά του 35ου προέδρου μας, το Kennedy Center είναι ένα αναγνωρισμένο έργο σύγχρονης αρχιτεκτονικής και ένα μνημειώδες επίτευγμα του αρχιτέκτονα Edward Durell Stone”.
Η Waytkus πρόσθεσε: “Η Docomomo US παραμένει βαθιά ανήσυχη για τη συνεχιζόμενη έλλειψη τήρησης των διαδικασιών που διέπουν τις ομοσπονδιακές ιδιοκτησίες. Τοποθεσίες όπως το Kennedy Center ανήκουν στο κοινό και πρέπει να φυλάσσονται με διαφάνεια, όχι να αντιμετωπίζονται ως ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία.” Επιβεβαίωσε επίσης ότι η Docomomo “συνεργάζεται με ομοϊδεάτες οργανώσεις για να διεκδικήσει το δικαίωμα του κοινού να αναθεωρεί και να συμμετέχει σε αποφάσεις που επηρεάζουν αυτούς τους εθνικά σημαντικούς χώρους”.
Συγχωνεύοντας την ιστορία και τα σύμβολά της για δικούς του σκοπούς, ο Trump βλέπει σαφώς τον εαυτό του ως ένα είδος αλώβητου σύγχρονου Ρωμαίου αυτοκράτορα, με τάση για θέαμα τόσο ανθρώπινου όσο και αρχιτεκτονικού είδους. Οι εντολές του που ορίζουν ότι πρέπει να χρησιμοποιούνται “κλασικά” ή “παραδοσιακά” στυλ για τα ομοσπονδιακά κτίρια αποσκοπούν στην άσκηση εξουσίας στον δημόσιο χώρο και στην καταστολή οποιωνδήποτε προοδευτικών ιδεών. Αναμφίβολα, περιφρονεί το Εθνικό Μουσείο Αέρος και Διαστήματος της HOK.
Ενώ η τελευταία εκδοχή της επιβλητικής αψίδας του Trump μπορεί να προωθείται ως φόρος τιμής στην αμερικανική ανεξαρτησία, αν πραγματικά θέλει να γίνει πλήρως Ρωμαίος, ίσως πρέπει να προσλάβει κάποιον υπηρέτη να του ψιθυρίζει αυτά που ψιθυρίζονταν στους θριαμβεύοντες Ρωμαίους στρατηγούς κατά τη διάρκεια των θριαμβευτικών τους παρελάσεων: “Memento mori”. Θυμήσου, είσαι θνητός. Και όλα τα πράγματα πρέπει να περάσουν.
