Οι Βέλγοι σκηνοθέτες Luc και Jean-Pierre Dardenne, γνωστοί για την αφοσίωσή τους στην κινηματογράφηση των πιο περιθωριοποιημένων και ξεχασμένων κομματιών της κοινωνίας, επιστρέφουν με το “Young Mothers”, μια ταινία που τους βρίσκει ξανά στην ζώνη άνεσής τους. Εδώ και δεκαετίες, οι Dardenne μάς έχουν συνηθίσει σε καθαρές, αλληγορικές ιστορίες που εστιάζουν σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες που αντιμετωπίζουν δύσκολες συνθήκες ζωής: εφιαλτικούς γονείς, μικροεγκληματικότητα, ναρκωτικά και φυλάκιση. Η χαρακτηριστική τους προσέγγιση, που τους χάρισε δύο Χρυσούς Φοίνικες, καθώς και βραβεία σεναρίου και Grand Prix στο Φεστιβάλ Καννών, βασίζεται σε μια φυσιοκρατική αφήγηση, με ευκίνητη, χειροκίνητη κάμερα που αποτυπώνει σκοτεινά θέματα με έναν σχεδόν ανάλαφρο τρόπο.
Μετά από μια περίοδο πειραματισμού με πιο «καυτά» θέματα όπως ο ριζοσπαστικός ισλαμισμός στο “Young Ahmed” και η παράνομη μετανάστευση στο “Tori and Lokita”, οι Dardenne επανέρχονται σε οικείες περιοχές με το “Young Mothers”. Η ταινία, όπως υποδηλώνει και ο τίτλος, επικεντρώνεται σε νεαρές γυναίκες που βρίσκονται έγκυες ή με πολύ μικρά παιδιά, και είναι τραγικά απροετοίμαστες να διαχειριστούν την κατάσταση. Οι προκλήσεις κυμαίνονται από βασικές τεχνικές φροντίδας βρεφών – μία από τις ηρωίδες πρέπει να της υπενθυμιστεί να απομακρύνει το κινητό της από την αλλαξιέρα – μέχρι τα συναισθηματικά κύματα που προκαλούν οι απείθαρχοι φίλοι, ο εθισμός στα ναρκωτικά και οι ναρκισσιστές, αδιάφοροι γονείς τους.
Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς ένα εξαιρετικά ειλικρινές (και δύσκολο να το παρακολουθήσεις) ντοκιμαντέρ από αυτά τα θέματα. Ωστόσο, οι Dardenne διαθέτουν μια σχεδόν θαυματουργή ικανότητα να δίνουν ζωή και να κάνουν τα πάντα να “αναπνέουν” μέσα από την ακατανίκητη δύναμη της ενσυναίσθησης, ακόμη και στα πιο δυσάρεστα σενάρια – όπως μια άτυχη υιοθετημένη έφηβη που παρακολουθεί κρυφά τη βιολογική της μητέρα στην άθλια δουλειά της, ή μια χρήστρια που ξυπνά στο νοσοκομείο μετά από υπερβολική δόση.
Η επιτυχία των Dardenne ενισχύεται και από την απόλυτη δεξιοτεχνία τους στη σκηνοθεσία νεαρών ηθοποιών, ανδρών και γυναικών. Κανείς δεν κάνει λάθος βήμα, όλοι είναι απόλυτα ταυτισμένοι με τους ρόλους τους. Οι αδελφοί χειρίζονται πολλαπλές αφηγηματικές γραμμές αβίαστα, και δομούν τις ιστορίες τους με τέτοια ακρίβεια που ακόμη και η ύπαρξη ενός παραθύρου υπνοδωματίου με θέα τον ποταμό Meuse μοιάζει με μεγάλη στιγμή θριάμβου.
Ένα από τα στοιχεία που κάνουν τις ταινίες των Dardenne να λειτουργούν τόσο καλά είναι ο τρόπος που χρησιμοποιούν την κάμερα. Σχεδόν αποκλειστικά χειροκίνητη, λειτουργεί σαν ένα επιπλέον πρόσωπο στο δωμάτιο, στο αυτοκίνητο, ή στον δρόμο – και κατ’ επέκταση μας φέρνει, τους θεατές, άμεσα μέσα στη σκηνή. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον Loach, ο οποίος προτιμά ένα πιο κλασικό, προσανατολισμένο στην κάλυψη στυλ, όπου η κάμερα (και εμείς) καθόμαστε πίσω και παρατηρούμε τι συμβαίνει σχεδόν αόρατα. Επιπλέον, ενώ οι Dardenne δεν χρησιμοποιούν κάτι τόσο χοντροκομμένο όσο τα πλάνα από πρώτο πρόσωπο, οι λήψεις τους κατά τη διάρκεια της κίνησης και οι νευρικές πανοραμικές λήψεις εισχωρούν στις αγχωμένες σκέψεις των πρωταγωνιστών με τρομερή αποτελεσματικότητα. Ας ελπίσουμε ότι αυτή η προσέγγιση θα συνεχιστεί.
