Η Αμερικανίδα φωτογράφος Catherine Opie, μέσα από την πρώτη της μεγάλη μουσειακή έκθεση στη Βρετανία με τίτλο “To Be Seen”, αναδεικνύει για δεκαετίες την αμερικανική πραγματικότητα, με επίκεντρο την queer ταυτότητα. Τα έργα της, που καλύπτουν μια περίοδο από τη δεκαετία του 1990 έως σήμερα, εξερευνούν το αμερικανικό τοπίο και την οικογένεια, προσφέροντας μια ισχυρή αντίστιξη σε πολιτικές και κοινωνικές αντιλήψεις που συχνά παραγκωνίζουν την ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα.
Η Opie, η οποία δίδαξε φωτογραφία για 27 χρόνια στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες (UCLA), ενθάρρυνε τους φοιτητές της να είναι “γενναίοι” και να παρουσιάζουν στο κοινό παραδείγματα ζωής που αποπνέουν θάρρος. Αυτή η φιλοσοφία διατρέχει και το “To Be Seen”, παρουσιάζοντας μερικά από τα πιο διάσημα και τολμηρά έργα της. Από πορτρέτα φίλων της μέχρι προσωπικότητες της underground σκηνής του Λος Άντζελες, η Opie αμφισβητεί διαρκώς τα κατεστημένα πρότυπα.
Ένα από τα κομβικά έργα είναι το “Pig Pen”, όπου ένας φίλος της καλλιτέχνιδας κοιτάζει ατσαλάκωτα την κάμερα, προκαλώντας τον θεατή να τον ορίσει. Η σειρά “Being and Having” αμφισβητεί τα έμφυλα πρότυπα, απεικονίζοντας 13 λεσβίες να ποζάρουν με τεχνητά γένια, σε μια σουρεαλιστική απόδοση της αρρενωπότητας. Επίσης, το “Dyke” παρουσιάζει την φίλη της Opie, Steakhouse, με την πλάτη γυρισμένη, και τη λέξη “dyke” τατουάζ στον αυχένα της.
Το 1993, η Opie δημιούργησε το “Self Portrait/Cutting”, όπου η ίδια κάθεται με την πλάτη γυρισμένη, με το αίμα να σχηματίζει το περίγραμμα ενός παιδικού σχεδίου ενός σπιτιού και μιας οικογένειας στο δέρμα της. Το έργο αυτό, αν και παρεξηγημένο, επιβεβαιώνει την πρόθεσή της να μην σοκάρει, αλλά να προκαλέσει συζήτηση και κατανόηση, ειδικά για ευαίσθητα θέματα.
Η Opie, μιλώντας από το στούντιό της στο Λος Άντζελες, εκφράζει την ανυπομονησία της για την έκθεση στο National Portrait Gallery του Λονδίνου, τονίζοντας ότι στόχος της είναι “να σε κάνει να νιώσεις μια φωτογραφία στο σώμα σου”. Τα έργα της, όπως το “Divinity Fudge” και το “Self-Portrait/Nursing”, όπου απεικονίζεται να θηλάζει τον γιο της Oliver, αγγίζουν τον θεατή σε πρωταρχικό επίπεδο, αντιπαραβάλλοντας την εικόνα του “ριζοσπαστικού βίου” με την αλήθεια και την ευαλγότητα.
Η καλλιτέχνιδα τονίζει τη σημασία της “ειλικρίνειας”, μια ποιότητα που, όπως σημειώνει, θεωρεί “πολύ χριστιανική”, παρά το γεγονός ότι η ίδια αισθάνεται αποκλεισμένη από αυτή την παράδοση λόγω της σεξουαλικής της προτίμησης. Οι φωτογραφίες τηςassertions the moral right to exist, υπογραμμίζοντας την ηθική ανάγκη ύπαρξης και έκφρασης.
Η αγάπη της για την τέχνη ξεκίνησε στην ηλικία των 11 ετών, όταν είδε μια φωτογραφία ενός παιδιού σε ένα βαμβακοχείο της South Carolina. Αυτό το στιγμιότυπο, τραβηγμένο το 1908 από τον Lewis Hine, της προκάλεσε έντονη ταύτιση. Παρόλο που η οικογένειά της δεν ενέκρινε την καλλιτεχνική της πορεία, η ίδια μεγάλωσε περιτριγυρισμένη από δημιουργικότητα.
Η μετακόμιση στην Καλιφόρνια στην ηλικία των 13 ετών δεν σβήνει το ενδιαφέρον της για την “ρομαντική καρδιά” της Αμερικής, αλλά το φέρνει σε σύγκρουση με την περιθωριοποίηση. Σε ένα αυτοπορτρέτο της από το 1970, απεικονίζεται σε στάση “strongman”, υποδηλώνοντας μια πρώιμη μη συμμόρφωση.
Η εμπειρία της μητρότητας, με τον γιο της Oliver, την οδήγησε σε νέες συνειδητοποιήσεις. Παρά την αρχική της επιθυμία για έναν “αγόρι-αγόρι” γιο, ο Oliver, με την αγάπη του για κούκλες και ροζ, έγινε ο “ροζ-τούτου-αγόρι”. Αυτή η εξέλιξη αντικατοπτρίζει την αποδοχή και την αλλαγή αντιλήψεων.
Στα τέλη της δεκαετίας του 2000, η Opie ταξίδεψε στις ΗΠΑ φωτογραφίζοντας μαθητές ποδοσφαιριστές, μια σειρά που αναπτύχθηκε μετά από επισκέψεις στην οικογένεια της τότε συζύγου της, της καλλιτέχνιδας Julie Burleigh. Η Opie fascination με το συμβολικό βάρος των αθλητών, θεωρώντας τους ως μια επέκταση του αμερικανικού τοπίου.
Η καλλιτέχνιδα αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει την ερώτηση: “Cathy, φτιάχνεις μόνο πορτρέτα queer ατόμων. Προσπαθείς να αδειάσεις τον κόσμο από όλους εκτός από τους queer;”. Η απάντησή της είναι αιχμηρή: “Είναι οι ερωτήσεις που μου κάνουν. Λαχταρώ την ημέρα που κάθε ετεροφυλόφιλο παιδί θα αναγκαστεί να βγει από την ντουλάπα στους γονείς του ως ετεροφυλόφιλο”.
Η Opie, με σπουδές στην τέχνη στη San Francisco της δεκαετίας του 1980, αναγνωρίζει την επίδραση της θεωρίας, αλλά τονίζει ότι δεν περιορίζεται σε ακαδημαϊκά πλαίσια. Η εμπορική της δραστηριότητα, περιλαμβάνοντας φωτογραφήσεις για Gucci, διατηρεί την πρακτική της ικανότητα και διευρύνει το καλλιτεχνικό της “εργαλειοθήκη”.
Η πρόθεσή της να μην περιορίζεται σε ακαδημαϊκά ή θεωρητικά πρότυπα, αλλά να εστιάζει στο φυσικό και συναισθηματικό, είναι εμφανής στο “Self-Portrait/Cutting”, το οποίο αναφέρεται στη σχέση μεταξύ της queer οικογενειακής ζωής και ενός ομοφοβικού κόσμου. Η Opie πιστεύει ότι η αφαίρεση μιας “σαρδόνιας γραμμής” μεταξύ κατηγοριών που θεωρούνται αντιθετικές, όπως παιδικά σχέδια και γραμμές αίματος, αποκαλύπτει τη συνοχή τους.
