Ο Ασάο Αντάτσι, 86χρονος Ιάπωνας σκηνοθέτης και πρώην επαναστατικός ακτιβιστής, πέρασε σχεδόν 30 χρόνια σε λιβανέζικη εξορία λόγω της προηγούμενης συμμετοχής του στην τρομοκρατική οργάνωση Ιαπωνικός Κόκκινος Στρατός τη δεκαετία του 1970. Μετά τη σύλληψή του κατά την επιστροφή του στην Ιαπωνία και την αποφυλάκισή του, επέστρεψε στον κινηματογράφο. Τώρα, παρουσιάζει το ατμοσφαιρικό έργο “Tôsô”, γνωστό και ως “Απόδραση”, μια έντονα, άλλοτε και παθιασμένα υποκριτική ταινία που σκιαγραφεί την εσωτερική ζωή ενός άνδρα που υπήρξε κάποτε ο πιο καταζητούμενος φυγάς της Ιαπωνίας.
Η ταινία επικεντρώνεται στον πλέον διαβόητο Σατόσι Κιρισίμα, ο οποίος, μετά τη συμμετοχή του σε τρομοκρατικές επιθέσεις σε εταιρικά κτίρια, μπήκε στο στόχαστρο της αστυνομίας το 1975. Για δεκαετίες, έζησε ως εργάτης οικοδομών με ψευδώνυμο, λειτουργώντας “κάτω από το ραντάρ” αλλά ταυτόχρονα “φυσικά ορατός”. Ποτέ δεν αναγνωρίστηκε και τελικά ομολόγησε την πραγματική του ταυτότητα στον θάνατό του, το 2024, έχοντας διαγνωστεί με καρκίνο τελικού σταδίου.
Ο Ραΐρου Σουγκίτα ενσαρκώνει τον νεαρό Σατόσι, έναν ριζοσπάστη με μακριά μαλλιά και γυαλιά, του οποίου η χαμογελαστή φωτογραφία στην αστυνομική του ταυτότητα τον κατέστησε εθνικό σύμβολο. Τον μεγαλύτερο Σατόσι υποδύεται ο Κάντζι Φουρουτάτσι. Η ταινία, με τον χαρακτηριστικό στιλιζαρισμένο τρόπο της, παρουσιάζει τη στιγμή που η νιότη μεταμορφώνεται σε γήρας, όταν ο νεαρός Σατόσι συναντά τυχαία τον γηραιότερο, σοφό Σατόσι σε μια ζοφερή αγροτική βόλτα και του παραχωρεί θλιμμένα την ταυτότητά του.
Τι μπορεί να σκεφτόταν ο Σατόσι όλα αυτά τα χρόνια; Η ταινία τον απεικονίζει να έχει υιοθετήσει, με μοναστική ασκητικότητα, την ιδέα της “απόδρασης” ως ένα ευγενές Ζεν κάλεσμα αδράνειας. Αυτό δεν είναι απλώς μια πράξη σιωπηλής πρόκλησης προς την εξουσία ή μη προδοσίας των συντρόφων: είναι μια υπαρξιακή κατάσταση αντίστασης, ίσως ακόμη και ανάβαση, μυστηριωδώς, σε κάτι ανώτερο. Αλλά τι ακριβώς; Και δεν θα έπρεπε ο Σατόσι να είχε προσπαθήσει να διαφύγει από τη χώρα και να προωθήσει τον σκοπό του στο εξωτερικό, όπως έκανε και ο σκηνοθέτης;
Είναι πιθανό ο Αντάτσι να θέλει να υπενθυμίσει στο κοινό τον Χιρόο Ονοντά, τον Ιάπωνα στρατιώτη που παρέμενε κρυμμένος στη ζούγκλα των Φιλιππίνων από το 1945 έως το 1974, αρνούμενος να πιστέψει ότι ο πόλεμος είχε τελειώσει. Ωστόσο, αυτό ήταν ένα είδος ηρωισμού, αμφίβολο και τραγελοπικό, που ο Σατόσι δεν κατέχει πλήρως. Η ζωή του φαίνεται περισσότερο να υπήρξε μια σχεδόν τυχαία αγκαλιά της στασιμότητας, καθώς εργαζόταν άσκοπα σε εργοτάξια. Ή ίσως, με έναν μάλλον αξιοθρήνητο τρόπο, η υπερβατικά ανενεργή επαναστατική του ύπαρξη ήταν ο τρόπος με τον οποίο μεταμόρφωσε την ιδέα της μετάνοιας για τις αθώες ζωές που χάθηκαν στις βομβιστικές ενέργειες που προκάλεσαν οι σύντροφοί του.
Η ταινία “Escape” προβάλλεται στο ICA του Λονδίνου από τις 16 Ιανουαρίου.
