Η πρόσφατη στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν δεν ήταν απλώς μια ακόμα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Αποτέλεσε μια σκληρή δοκιμασία για τα Brics+, τον οργανισμό που συχνά παρουσιάζεται ως η ναυαρχίδα του Παγκόσμιου Νότου και θεμέλιο της αναδυόμενης πολυπολικής τάξης.
Ο πόλεμος έδειξε ξεκάθαρα ότι το σχήμα αυτό —που έχει διευρυνθεί πέρα από τα ιδρυτικά μέλη Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική— δεν είναι ούτε στρατιωτική συμμαχία ούτε ιδεολογικό μπλοκ. Αντίθετα, πρόκειται για έναν ευέλικτο συνασπισμό κρατών που μοιράζονται τη δυσαρέσκεια για τη δυτική κυριαρχία, αλλά έχουν βαθιά διαφορετικά εθνικά συμφέροντα.
Η κρίση αυτή εξέθεσε τις αντιφάσεις του οργανισμού. Ενώ το Ιράν ήταν στόχος της επίθεσης, ένα άλλο μέλος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, δέχτηκαν ιρανικά πλήγματα στο έδαφός τους. Αντί για αλληλεγγύη, η κατάσταση επιβεβαίωσε έναν παλιό κανόνα της διεθνούς πολιτικής: όταν διακυβεύεται η κυριαρχία και τα εθνικά συμφέροντα, τα κράτη επιλέγουν την αυτοσυντήρηση.
Αυτή η έλλειψη ενιαίας απάντησης προκάλεσε κριτική ότι τα Brics+ απέτυχαν στη γεωπολιτική τους εξέταση. Ωστόσο, η κριτική αυτή παρερμηνεύει τον σκοπό του οργανισμού. Τα Brics+ δεν σχεδιάστηκαν ποτέ να λειτουργούν όπως το ΝΑΤΟ. Στηρίχθηκαν σε ένα διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο, επιτρέποντας στα μέλη τους να συνεργάζονται επιλεκτικά διατηρώντας την ανεξαρτησία τους.
Σε αντίθεση με την αντιπαράθεση του Ιουνίου 2025, όταν τα Brics+ εξέδωσαν κοινή δήλωση, αυτή τη φορά δεν υπήρξε συλλογική αντίδραση. Τα κράτη-μέλη αντέδρασαν με βάση τους δικούς τους υπολογισμούς. Η Κίνα, η Ρωσία, η Βραζιλία και η Νότια Αφρική καταδίκασαν τις επιθέσεις στο Ιράν, ενώ η Ινδία και η Ινδονησία περιορίστηκαν σε εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση. Η Αίγυπτος, αντίθετα, ευθυγραμμίστηκε περισσότερο με τις χώρες του Κόλπου και συνυπέγραψε το Σχέδιο Ψηφίσματος 2817 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ μαζί με την Αιθιοπία.
Η Ινδία αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της δυναμικής. Επενδύοντας στη στρατηγική αυτονομία και διατηρώντας σχέσεις τόσο με την Τεχεράνη όσο και με την Ουάσιγκτον, το Νέο Δελχί βλέπει τη συμμετοχή του στα Brics+ ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής και όχι ως δέσμευση μπλοκ.
Συμπερασματικά, τα Brics+ πρέπει να κατανοηθούν ως ένας χώρος στρατηγικής ευελιξίας. Η πολυπολικότητα που ζούμε σήμερα δεν επιβραβεύει τις άκαμπτες συμμαχίες, αλλά την ικανότητα των κρατών να διαχειρίζονται επικαλυπτόμενα συμφέροντα χωρίς να εγκλωβίζονται σε αποκλειστικά μπλοκ.
