Ακόμα κι αν τελειώσει σύντομα ή παραταθεί, οι επιπτώσεις του πολέμου Ιράν-ΗΠΑ θα είναι αισθητές για χρόνια, αναδιαμορφώνοντας την πολεμική τακτική, τη γεωπολιτική, την ενεργειακή ασφάλεια και την παγκόσμια αντίληψη για την αμερικανική στρατιωτική ισχύ. Σε αυτό το πρώτο μέρος μιας σειράς τριών άρθρων, εξετάζουμε πώς ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να αλλάξει την προσέγγιση του Πεκίνου σε πιθανή σύγκρουση για την Ταϊβάν, τον ασύμμετρο οπλισμό και τις Ηνωμένες Πολιτείες ως αντίπαλο.
Ο αμερικανικός στρατός είναι επιβλητικός, πειθαρχημένος, προβάλλει ταχύτατα θανατηφόρα δύναμη και είναι τακτικά εντυπωσιακός. Ωστόσο, ο πόλεμος με drones έχει αποδειχθεί προβληματικός, παρά τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό και τις απώλειες που μειώνουν την υποστήριξη για έναν παρατεταμένο πόλεμο, ο οποίος θα μπορούσε να ωφελήσει ένα αυταρχικό σύστημα ανεπηρέαστο από εκλογικές πιέσεις.
Αυτά είναι μεταξύ των μαθημάτων που είναι πιθανό να αντλήσει ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (PLA) καθώς μελετά τις τακτικές και τη στρατηγική του Πενταγώνου στον πόλεμο του Ιράν, έχοντας κατά νου οποιαδήποτε πιθανή μελλοντική σύγκρουση Ουάσινγκτον-Πεκίνου για την Ταϊβάν, σύμφωνα με αναλυτές και πρώην αξιωματούχους του Πενταγώνου και της CIA. “Ο κινεζικός στρατός θα πάει σχολείο σε αυτό,” δήλωσε ο Dennis Wilder, πρώην αξιωματούχος της CIA και του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας. “Για τους Κινέζους, το ερώτημα είναι, θα λειτουργήσει αυτό και είναι εφικτό για εμάς;” “Και δεν έχουμε φτάσει στο τέλος αυτής της ιστορίας,” πρόσθεσε ο Wilder, ανώτερος συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο Georgetown.
Ορισμένα μέρη της σύγκρουσης δεν είναι άμεσα μεταφράσιμα. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump προφανώς δεν συμβουλεύτηκε τους συμμάχους των ΗΠΑ, εκτός από το Ισραήλ, ενώ οποιαδήποτε σύγκρουση για την Ταϊβάν είναι πιθανό να εμπλέξει την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, τις Φιλιππίνες, την Αυστραλία και πιθανώς την Ευρώπη. Όμως, ο πόλεμος αποτελεί μια πολύτιμη ευκαιρία για τη μελέτη των δυνατών και αδύνατων σημείων των ΗΠΑ, ειδικά δεδομένου ότι ο PLA δεν έχει “δοκιμάσει αίμα” από τον πόλεμο με το Βιετνάμ το 1979.
Η αεροπορική εκστρατεία ΗΠΑ-Ισραήλ έπληξε γρήγορα πάνω από 13.000 στόχους, εξουδετερώνοντας την αεράμυνα του Ιράν και επιδεικνύοντας ικανότητα στον εναέριο ανεφοδιασμό. Παρά την απειλή του Trump να βομβαρδίσει το Ιράν “πίσω στις πέτρινες εποχές”, οι ΗΠΑ φέρεται να αγνόησαν μια στρατιωτική αλήθεια. “Αν έχεις έναν αποφασισμένο αντίπαλο, με εθνική ανθεκτικότητα, που μπορεί να απορροφήσει τα πλήγματα, η αεροπορική ισχύς από μόνη της μπορεί να μην είναι επαρκής για να επιτευχθεί νίκη,” δήλωσε ο David Finkelstein, διακεκριμένος συνεργάτης του ανεξάρτητου ερευνητικού ινστιτούτου CNA. “Αυτό είναι ένα σημαντικό μάθημα για όλους. Σίγουρα είναι καθώς σκέφτονται την Ταϊβάν.”
Αυτή είναι επίσης μια ευκαιρία να αξιολογηθεί η απόδοση νέων ή πρόσφατα αναπτυγμένων όπλων των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων ακριβείας, drones επίθεσης και αναχαίτισης, η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και οι πύραυλοι Tomahawk νέας γενιάς. “Χρησιμοποιήσαμε κάποιο εξοπλισμό για πρώτη φορά που τον κρατούσαμε κρυφό, και για τους Κινέζους, ορισμένα από αυτά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους,” δήλωσε ο Dennis Blasko, ανεξάρτητος αναλυτής και πρώην αξιωματικός στρατιωτικών πληροφοριών.
Ο PLA και το Πεντάγωνο είναι γνωστοί ως “στρατοί που μαθαίνουν”. Κατά τον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου, η Κίνα, με τον τότε υπερβολικά μεγάλο PLA της που κυριαρχούνταν από χερσαίες δυνάμεις, σοκαρίστηκε και μεταρρυθμίστηκε, σύμφωνα με αναλυτές. Μια ιδιαίτερη “καμπάνα αφύπνισης” ήταν η Μάχη της 73ης Ανατολικής Γραμμής το 1991. Σε μόλις 23 λεπτά, μια αριθμητικά πολύ μικρότερη δύναμη αρμάτων μάχης των ΗΠΑ, με επικεφαλής τον Ταγματάρχη H.R. McMaster, κατέστρεψε 28 άρματα μάχης και 16 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης από μια ελίτ μονάδα της Ιρακινής Ρεπουμπλικανικής Φρουράς, όλα αυτά χωρίς καμία απώλεια για τις ΗΠΑ. Στις επόμενες δεκαετίες, ο PLA μείωσε το μέγεθός του στο μισό, έδωσε έμφαση στην ποιότητα και την τεχνολογία έναντι της ποσότητας και ενίσχυσε το ναυτικό, την αεροπορία και τις στρατηγικές πυραυλικές δυνάμεις του. Ωστόσο, τυχόν μαθήματα από το Ιράν, σύμφωνα με αναλυτές, είναι πιθανό να είναι πιο σταδιακά παρά επαναστατικά και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ενισχύουν αυτό που ο στρατός πίστευε ότι έκανε σωστά.
Μια πιθανή πρώτη εκτίμηση είναι ότι οι αμερικανικοί αναχαιτιστές αποδείχθηκαν εξαιρετικά αποτελεσματικοί – εξουδετερώνοντας, σύμφωνα με ορισμένους υπολογισμούς, το 92% των στόχων τους – αλλά ότι ο πόλεμος με drones των ΗΠΑ χρειάζεται βελτίωση. Ιρανικά drones, που βασίζονται σε κινεζικά εξαρτήματα, έχουν αποδώσει σχετικά καλά, σκοτώνοντας αμερικανούς στρατιώτες και εξαπολύοντας συγκεχυμένα σμήνη που οδήγησαν το Κουβέιτ να καταρρίψει τρία αμερικανικά μαχητικά F-15 σε περιστατικό φίλιων πυρών. Επίσης αποτελεσματικές ήταν οι επιθέσεις της Τεχεράνης σε ευάλωτους στόχους που συνδέονταν με τις ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου, όπως κατοικίες, αποθήκες καυσίμων και κόμβους logistics, καθώς και συστήματα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης που στεγάζονταν κάτω από ευάλωτα καλύμματα από υαλοΐνες. Αυτό υπονόμευσε την στόχευση των ΗΠΑ, ωθώντας το Πεντάγωνο να επανατοποθετήσει τα συστήματα Terminal High Altitude Area Defence (THAAD) από τη Νότια Κορέα.
Ο πόλεμος ανέδειξε επίσης μια ασυμφωνία που εμφανίστηκε αρχικά στην Ουκρανία, καθώς αμερικανικοί αναχαιτιστές αξίας εκατομμυρίων δολαρίων χρησιμοποιούνται εναντίον ιρανικών drones αξίας μόλις 20.000 δολαρίων. Αυτή η οικονομική αναντιστοιχία έχει οδηγήσει σε ταχεία εξάντληση ακριβών αμερικανικών πυρομαχικών, παρόλο που εξαιρετικά δαπανηρά πλοία, άρματα μάχης και αεροσκάφη γίνονται όλο και πιο ευάλωτα. “Ο αμερικανικός στρατός παραμένει πραγματικά εξαιρετικός επιχειρησιακά, ειδικά σε κοινές επιχειρήσεις, κάτι που η Κίνα δεν μπορεί να κάνει επειδή έχουμε την εμπειρία,” δήλωσε ο Jacob Stokes, ανώτερος συνεργάτης του Κέντρου για τη Νέα Αμερικανική Ασφάλεια. “Είναι ένα δίλημμα. Ό,τι κάνουν, το κάνουν εξαιρετικά καλά. Αλλά πόσο καιρό μπορούν να το διατηρήσουν;” “Ορισμένα από αυτά που θα ήταν ασφαλή καταφύγια σε άλλη εποχή, είναι τώρα μεγάλοι, ελκυστικοί στόχοι,” πρόσθεσε.
Αυτό είναι ένα δίκοπο μαχαίρι για το Πεκίνο. Ενώ πρωτοστάτησε στα φθηνά drones και υπερέχει στην παραγωγή χαμηλού κόστους, υψηλού όγκου, το Πεκίνο θα ήταν ευάλωτο στην ίδια οικονομία σε οποιαδήποτε πιθανή επίθεση στην Ταϊβάν. Αυτή η εξελισσόμενη δυναμική δημιουργεί επίσης εντελώς νέους υπολογισμούς μάχης, που αφορούν το πότε να χρησιμοποιήσει ή να είναι διατεθειμένο να χάσει διάφορους τύπους εξοπλισμού, μερικοί από τους οποίους αναπόφευκτα θα υποστούν ζημιές.
Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν μέρος της Κίνας, που θα επανενωθεί με τη βία αν χρειαστεί. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά η Ουάσινγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε απόπειρα κατάληψης του αυτοδιοικούμενου νησιού με τη βία και δεσμεύεται από το νόμο να της παρέχει όπλα. Η αυξανόμενη αποτελεσματικότητα του ασύμμετρου οπλισμού κατέστησε επίσης όλο και πιο δύσκολη την κατοχή εδάφους, σύμφωνα με αναλυτές, κάτι που εξηγεί γιατί ο ισχυρός αμερικανικός στρατός έχει απομακρυνθεί από τον Πορθμό του Ορμούζ. “Χρησιμοποιείς αναχαιτιστές πολύ, πολύ γρήγορα, και οι Κινέζοι θα είχαν πάντα περισσότερα χτυπήματα ικανά να περάσουν από τους αμερικανούς αναχαιτιστές χωρίς μεγάλη δυσκολία,” δήλωσε ο Zack Cooper, ανώτερος συνεργάτης στο συντηρητικό American Enterprise Institute. “Αλλά αν η Κίνα θέλει να πάρει την Ταϊβάν, δεν μπορεί να την πάρει με drones. Πρέπει ακόμα να μεταφέρει ανθρώπους πέρα από τον [Πορθμό της] Ταϊβάν και να τους ανεφοδιάσει.” “Κάθε στρατός θα εξετάζει πόσες από τις ακριβές πλατφόρμες χρειαζόμαστε, ποιος είναι ο σωστός συνδυασμός,” πρόσθεσε.
Ο PLA αναμένεται επίσης να αξιολογήσει προσεκτικά τον δικό του εξοπλισμό που αναπτύσσεται από το Ιράν, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων κατά της απόκρυψης (anti-stealth), καθοδήγησης και δορυφορικών συστημάτων, καθώς και πυραύλων αεράμυνας και επιφανείας-αέρος. Ενώ αυτά ενίσχυσαν την αμυντική ικανότητα της Τεχεράνης, σύμφωνα με αναλυτές, δυσκολεύτηκαν εναντίον της αμερικανικής και ισραηλινής ηλεκτρονικής και τεχνολογίας απόκρυψης. Η εξαιρετικά δαπανηρή χρήση αμερικανικών πυρομαχικών και η επανατοποθέτηση εξοπλισμού από την Ασία στη Μέση Ανατολή αφήνουν επίσης το Πεντάγωνο με λιγότερα αποθέματα για οποιαδήποτε σύγκρουση με τον PLA, ενώ η επιστροφή των συστημάτων THAAD στη Νότια Κορέα θα μπορούσε να αναζωπυρώσει την πολιτική πυρκαγιά του 2017 που παρατηρήθηκε όταν αναπτύχθηκαν αρχικά. “Η Κίνα συνειδητοποιεί ότι το Ιράν είναι ένα σφουγγάρι για την αμερικανική στρατιωτική ισχύ, και αυτό είναι προς όφελος της Κίνας,” δήλωσε ο Stokes.
Ένα άλλο σημαντικό, αν και όχι νέο, μάθημα από το Ιράν ήταν η ελκυστική ψευδαίσθηση ενός γρήγορου πολέμου που διευρύνεται γρήγορα και παγιδεύει τους εμπλεκόμενους, τροφοδοτώντας ανεπιθύμητες συνέπειες που αντιστρέφονται, ιδιαίτερα σε δημοκρατίες όπου οι ψηφοφόροι έχουν λόγο. Ο Trump αρχικά φάνηκε να πιστεύει ότι ήταν άτρωτος από προηγούμενους “αιώνιους πολέμους” και θα μπορούσε να πραγματοποιήσει μια “σύντομη εκδρομή” μετά την ταχεία παράδοση της Βενεζουέλας. Αυτή την εβδομάδα τον βρίσκει να αγωνίζεται για μια έξοδο, καθώς το Ιράν αντιστέκεται, οι δημοσκοπικές του επιδόσεις φτάνουν σε νέα χαμηλά και οι τιμές της βενζίνης και ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ αυξάνονται. Αναλυτές προσθέτουν ότι, ενώ οι απώλειες των ΗΠΑ παραμένουν σχετικά χαμηλές μέχρι στιγμής, ένα και μόνο καλά τοποθετημένο χτύπημα θα μπορούσε να αλλάξει το σενάριο για το Πεντάγωνο και τις φθίνουσες πολιτικές τύχες του Trump. “Αν αρχίσουμε να υποφέρουμε σοβαρές απώλειες, θα είναι πολύ πιο δύσκολο για εμάς να πούμε απλώς ‘Ω, καλά, είναι απλώς μια εκδρομή’,” δήλωσε ο Blasko, πρώην στρατιωτικός ατασέ στην πρεσβεία των ΗΠΑ στο Πεκίνο.
Η Ταϊβάν και η ηπειρωτική Κίνα, εν τω μεταξύ, θα αντλήσουν μαθήματα από την ικανότητα του Ιράν να επεκτείνει τον πόλεμο οριζόντια – επιτιθέμενο σε συμμαχικά με τις ΗΠΑ κράτη του Κόλπου και οικονομικά μέσω του ελέγχου του στρατηγικού Πορθμού του Ορμούζ. Για την Ταϊβάν, μια αποτελεσματική αντιμετώπιση οποιασδήποτε ηπειρωτικής επίθεσης ή αποκλεισμού μπορεί να μην αφορά στρατιωτική απάντηση, αλλά οικονομική πίεση στο Πεκίνο που εξαρτάται από το εμπόριο, καθώς τα τεράστια πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων γίνονται ξαφνικά ανασφάλιστα. Ενώ η Ταϊβάν και η ηπειρωτική Κίνα είναι πολύ πιο ενσωματωμένες στην παγκόσμια οικονομία από το Ιράν υπό κυρώσεις, η διεθνής πολιτική πίεση και η θέση της Ταϊπέι στη διασταύρωση μιας από τις κύριες εμπορικές οδούς του κόσμου παραμένουν αποτρεπτικός παράγοντας για οποιαδήποτε επίθεση από το Πεκίνο. Σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, περίπου το 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου περνά από τον Πορθμό της Ταϊβάν. “Αν είσαι η Ταϊβάν, θα έβλαπτε και την οικονομία σου, αλλά πολεμάς για την ύπαρξή σου,” δήλωσε ο Stokes. “Θα προσπαθούσαν να κάνουν [το Πεκίνο] είτε να υποχωρήσει είτε να φέρουν την οικονομία σε ένα σημείο όπου είτε ο έλεγχος του [Κινέζου Προέδρου] Xi Jinping είτε του κόμματος γενικά αρχίζει να δέχεται πίεση.” “Αλλά η Ταϊβάν θα είναι επίσης λιγότερο διατεθειμένη, τουλάχιστον με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, να πάρει ομήρων ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.”
Οι αμερικανικές επιθέσεις στη Βενεζουέλα και το Ιράν, εν τω μεταξύ, προσφέρουν αντιφατικά μαθήματα για τα σχετικά πλεονεκτήματα μιας στρατηγικής “αποκεφαλισμού” που το Πεκίνο θα μπορούσε να εξετάσει σε οποιαδήποτε επίθεση στην Ταϊβάν. Στη Βενεζουέλα, οι Ειδικές Δυνάμεις των ΗΠΑ συνέλαβαν και απομάκρυναν γρήγορα τον πρώην πρόεδρο Nicolas Maduro, ενώ στο Ιράν, παρά τις εξαιρετικές αμερικανικές και ισραηλινές πληροφορίες, η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Ayatollah Ali Khamenei απέτυχε να ανατρέψει το καθεστώς. “Υποθέτουμε ότι έχουν ένα αρκετά καλό δίκτυο πληροφοριών στο νησί,” δήλωσε ο Blasko για το Πεκίνο. “Αυτό είναι κάτι που θα μπορούσαν να πουν, είναι πιο εφικτό από ό,τι νομίζαμε.”
Αναλυτές δήλωσαν ότι, ακόμα κι αν το Πεκίνο, η Ταϊβάν και οι ΗΠΑ μελετούσαν προσεκτικά τα μαθήματα που προκύπτουν από αυτόν τον πόλεμο, το καλύτερο σενάριο θα ήταν να μην χρειαστεί ποτέ να εφαρμοστούν. “Αν ο Θεός φυλάξοι συμβεί κάποια αναταραχή στον Πορθμό της Ταϊβάν, ο αντίκτυπος θα είναι ακόμη μεγαλύτερος από τον πόλεμο του Ιράν λόγω του όγκου της ναυσιπλοΐας που περνάει από τη Νότια Σινική Θάλασσα,” δήλωσε ο Finkelstein. “Είναι σχεδόν αδιανόητο τι θα ξεσπάσει, γι’ αυτό είναι η τελευταία επιλογή, όχι η προτιμώμενη επιλογή, για όλους.” “Αυτός ο πόλεμος βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη,” πρόσθεσε. “Θα περάσει καιρός πριν οι αναλυτές οπουδήποτε στον κόσμο καταλάβουν πλήρως ό,τι έχουν μάθει.”
