Οι διπλωματικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι η Κίνα έχει περισσότερα να χάσει από τη Βενεζουέλα εάν οι ιρανικές αρχές πέσουν, ωστόσο αναμένεται να αποφύγει την άμεση εμπλοκή. Η χώρα αντιμετωπίζει ένα κύμα αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, υποκινούμενων από οικονομικές δυσκολίες, κατά τις οποίες πιστεύεται ότι εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, διαδηλωτές έχουν χάσει τη ζωή τους.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, δήλωσε ότι εξετάζει «κάποιες πολύ ισχυρές επιλογές» και ανακοίνωσε ένα νέο σύνολο δασμών εναντίον χωρών που διατηρούν εμπορικές σχέσεις με την Τεχεράνη. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν στην Wall Street Journal ότι η Ουάσινγκτον εξετάζει μια σειρά ενεργειών, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών χτυπημάτων, χρήσης κυβερνο-όπλων ή περαιτέρω κυρώσεων.
Η χώρα αυτή έχει πολύ μεγαλύτερο στρατηγικό βάρος για το Πεκίνο σε σύγκριση με τη Λατινική Αμερική, και οποιαδήποτε αμερικανική παρέμβαση θα έβλαπτε τα κινεζικά οικονομικά συμφέροντα και θα μείωνε την επιρροή της στη Μέση Ανατολή. Ο Jean-Loup Samaan, ανώτερος ερευνητής στο Middle East Institute του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης, δήλωσε ότι το Πεκίνο θα παρακολουθούσε την εξελισσόμενη κατάσταση με «περισσότερη επείγουσα ανάγκη» σε σχέση με τη Βενεζουέλα, αλλά ήταν απίθανο να εμπλακεί υπερβολικά. «Θα με εξέπληττε να δω πιο ενεργή παρέμβαση από την Κίνα πέρα από διπλωματικές δηλώσεις που ζητούν μη παρέμβαση εξωτερικών φορέων σε μια εσωτερική κρίση. Πέρα από αυτό, η Κίνα είναι απίθανο να εμπλακεί περισσότερο και πιθανότατα θα προσπαθήσει να διατηρήσει χαμηλό προφίλ σε αυτό το θέμα», δήλωσε.
Ο Samaan πρόσθεσε ότι το Ιράν είναι «στενότερος εταίρος» από τη Βενεζουέλα, με δεκαετίες χτισμένες σχέσεις, προσθέτοντας: «Υπάρχει περισσότερα να χάσει η Κίνα δυνητικά με την πτώση της Ισλαμικής Δημοκρατίας». Ωστόσο, επισήμανε ότι η Κίνα δεν είχε επίσημη συμμαχία ούτε με το Ιράν ούτε με τη Βενεζουέλα, λέγοντας: «Οι συνεργασίες δεν συνεπάγονται καμία ρήτρα αλληλεγγύης. Επομένως, είναι πολύ απίθανο η Κίνα να μπει στη μέση μιας σύγκρουσης εάν οι ΗΠΑ ή το Ισραήλ παρέμβουν στο Ιράν».
Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών έχει δηλώσει ότι αντιτίθεται στην εξωτερική παρέμβαση στο Ιράν και η πρεσβεία του στην Ουάσινγκτον έχει επικρίνει τις ΗΠΑ για προσπάθεια «εκβιασμού» της Τεχεράνης. Το Πεκίνο έχει επίσης εκφράσει την αντίθεσή του σε «οποιαδήποτε παράνομες μονομερείς κυρώσεις και μακράς εμβέλειας δικαιοδοσία» και έχει υποσχεθεί να «λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσει τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά του».
Ωστόσο, η απαγωγή του πρώην Βενεζουελανού ηγέτη Nicolás Maduro έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με την προθυμία ή την ικανότητα της Κίνας να υπερασπιστεί τους εταίρους της. Το Πεκίνο έστειλε ειδικό απεσταλμένο να τον συναντήσει λίγες ώρες πριν συλληφθεί από ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ.
Ο Wen Shaobiao, ειδικός στη Μέση Ανατολή στο Shanghai International Studies University, δήλωσε ότι η κύρια ανησυχία της Κίνας στο Ιράν θα ήταν η πιθανή περιφερειακή διάχυση. «Εάν η αλλαγή καθεστώτος οδηγήσει σε κοινωνικό χάος, εμφύλιο πόλεμο ή διάσπαση, θα προκύψουν μακροπρόθεσμες προκλήσεις για την οικοδόμηση κρατικής υπόστασης και την κοινωνική διακυβέρνηση», δήλωσε ο Wen. «Θα μπορούσε ακόμη και να επιταχύνει μια μαζική κρίση προσφύγων, επιδεινώνοντας την πίεση στους γείτονες του Ιράν. Εάν συμβεί μια μεγάλη αναταραχή στο Ιράν, θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ειρήνη και την ευημερία της Μέσης Ανατολής. Αυτό θα μπορούσε δυνητικά να διακινδυνεύσει τις εμπορικές μας συναλλαγές και τις επενδύσεις μας στην περιοχή, ένα σενάριο που σίγουρα δεν επιθυμούμε να δούμε».
Ωστόσο, παρά τις ανησυχίες αυτές, ο Wen προέβλεψε ότι το Πεκίνο θα προσπαθήσει να αποφύγει την άμεση εμπλοκή. «Ως συνήθως, θα απέχουμε από το να παρεμβαίνουμε στις εσωτερικές τους υποθέσεις… Το Πεκίνο μπορεί να διατηρήσει μια στάση ήρεμης παρατήρησης και υπό καμία περίσταση δεν θα μπλεχτεί», είπε.
Ο Yan Wei, αναπληρωτής διευθυντής του Ινστιτούτου Μελετών Μέσης Ανατολής του Πανεπιστημίου Northwest της Κίνας, δήλωσε ότι παρά τη στρατηγική σημασία του Ιράν, το Πεκίνο πιθανότατα θα διατηρήσει μια πολιτική μη παρέμβασης. Η στήριξη της Κίνας αναμένεται να επικεντρωθεί στον οικονομικό και ενεργειακό τομέα και να παραμείνει περιορισμένη στους διπλωματικούς διαύλους, είπε. «Θα μπορούσαμε να επεκτείνουμε ενεργή πολιτική και διπλωματική υποστήριξη στο Ιράν, όπως με τη Βενεζουέλα, ενδυναμώνοντάς τους να αντισταθούν στην εξωτερική πίεση… αλλά όσον αφορά την άμεση παρέμβαση, πιστεύω ότι αυτό είναι μη ρεαλιστικό, ειδικά υπό το φως των μακροχρόνιων διπλωματικών μας παραδόσεων», δήλωσε ο Yan.
Είπε ότι η Κίνα θα μπορούσε να διατηρήσει την εμπορική της σχέση με το Ιράν παρά τις απειλές του Trump. Εν τω μεταξύ, ο Wen υποστήριξε ότι το Πεκίνο βρισκόταν σε διαφορετική θέση από τη Ρωσία, έναν άλλο μακροχρόνιο σύμμαχο της Τεχεράνης. «Η στρατηγική υποχώρηση της Ρωσίας από τη Μέση Ανατολή γίνεται όλο και πιο εμφανής. Συγκεκριμένα, η Ρωσία απέτυχε να αντιδράσει σθεναρά στην κατάρρευση του καθεστώτος του Bashar al-Assad στη Συρία, ούτε αντέδρασε σθεναρά στα χτυπήματα των ΗΠΑ στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις», είπε. «Η στρατηγική ικανότητα της Ρωσίας μειώνεται ραγδαία, μαζί με την οικονομική και πολιτική της επιρροή… Η Μόσχα θα μπορούσε να βρεθεί πρόθυμη, αλλά ανίκανη να αντιδράσει στις ΗΠΑ».
Ο Ni Lexiong, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πολιτικών Επιστημών και Δικαίου της Σαγκάης, δήλωσε: «Η προσέγγιση της Κίνας στην κρίση του Ιράν είναι να αποφύγει τη στρατιωτική εμπλοκή και αντ’ αυτού να ζητήσει διάλογο και συμφιλίωση». Πρόσθεσε ότι το Πεκίνο δεν είχε «άμεσες ανησυχίες ασφαλείας» στο Ιράν και ήθελε να αποφύγει να αναγκαστεί να «πάρει το μέρος».
Ο Cui Shoujun, καθηγητής στη Σχολή Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Renmin, δήλωσε ότι πίστευε «η Κίνα δεν θα μειώσει την οικονομική της συνεργασία με το Ιράν» ως αποτέλεσμα των σχολίων του Trump. Ωστόσο, είπε σε συνάντηση της All-China Journalists Association στο Πεκίνο ότι η κατάσταση είχε εισέλθει σε μια «πολύ επικίνδυνη φάση», λέγοντας: «Η σταθερότητα της κατάστασης στο Ιράν είναι κρίσιμη όχι μόνο για τη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής και της περιοχής του Κόλπου, αλλά και για τη σταθερότητα της παγκόσμιας προσφοράς και ασφάλειας ενέργειας».
