Ενώ οι επιζώντες των ατομικών βομβισμών γιόρταζαν την επέτειο της ειρήνης, στην Κίνα, ένας άλλος πόλεμος, πιο ύπουλος και ξεχασμένος, άφηνε τα σημάδια του. Η βιολογική επίθεση της Ιαπωνίας, που κατέστρεψε χωριά και άφησε πίσω της χιλιάδες θύματα, παραμένει μια σκοτεινή κληρονομιά, με τους επιζώντες να αγωνίζονται ακόμα για αναγνώριση και δικαιοσύνη.
Η δημοσιογράφος Nan Xianghong, μετά από 23 χρόνια έρευνας, φωτίζει αυτήν την «κρυφή σύγκρουση» στο βιβλίο της «The Unending Germ Warfare». Ενώ ο κόσμος γνωρίζει τους κινδύνους των πυρηνικών όπλων, τα βιολογικά όπλα, με την αόρατη και ανεξέλεγκτη μετάδοσή τους, παραμένουν στο περιθώριο.
Καθώς Κίνα και Ιαπωνία συμπληρώνουν 80 χρόνια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η ιστορία του βιολογικού πολέμου παραμένει θαμμένη σε αρχεία, με άγνωστα θύματα και συνεχείς περιβαλλοντικούς κινδύνους. Οι επίσημες ιαπωνικές αρνήσεις, οι συμφωνίες ασυλίας των ΗΠΑ και οι διπλωματικές προτεραιότητες της Κίνας περιπλέκουν την εξιστόρηση.
Μια πρώτη νίκη ήρθε το 2002, όταν το δικαστήριο του Τόκιο αναγνώρισε τη «βάρβαρη» βιολογική επίθεση της Ιαπωνίας στην Κίνα, αν και χωρίς αποζημιώσεις ή επίσημη συγγνώμη. Ο αγώνας για δικαιοσύνη, με πρωταγωνιστές τους ηλικιωμένους επιζώντες και υποστηρικτές, έχει γίνει ένας αγώνας δρόμου ενάντια στο χρόνο και τη λήθη.
Το 1940, ιαπωνικά αεροπλάνα έριξαν εκατομμύρια ψύλλους με την πανούκλα σε πόλεις της Κίνας, προκαλώντας επιδημίες που κράτησαν χρόνια, σκοτώνοντας χιλιάδες. Οι επιζώντες έμειναν με χρόνιες ασθένειες, όπως η «αρρωστημένη γάγγραινα των ποδιών», αποτέλεσμα βακτηρίων που χρησιμοποιήθηκαν από ιαπωνικές μονάδες.
Ο βιολογικός πόλεμος ήταν ένα «μυστικό πεδίο μάχης», με αόρατες μεθόδους και θύματα που έμαθαν για την επίθεση αργά. Η Μονάδα 731, με επικεφαλής τον Στρατηγό Shiro Ishii, πραγματοποίησε ένα συντονισμένο πρόγραμμα ωμοτήτων σε όλη την Κίνα και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Στην Pingfang, χιλιάδες άνθρωποι υποβλήθηκαν σε πειράματα, βασανιστήρια και εσκεμμένες μολύνσεις, κυρίως Κινέζοι πολίτες, Ρώσοι, Μογγόλοι και Κορεάτες, οι οποίοι αποκαλούνταν «κορμοί».
Εκτός από τη Μονάδα 731, και άλλες μονάδες, όπως οι 1644, 1855, 8604 και 9420, πραγματοποιούσαν μυστικές επιχειρήσεις. Οι απώλειες επεκτάθηκαν πέρα από την ηπειρωτική Κίνα, με τη Μονάδα 8604 στη Guangzhou να λειτουργεί ένα «μίνι Άουσβιτς» στον Ποταμό Μαργαριταριού, όπου πέθαναν χιλιάδες πρόσφυγες.
Μετά την επίθεση Doolittle στο Τόκιο, οι ιαπωνικές δυνάμεις αντέδρασαν βομβαρδίζοντας, βασανίζοντας και σφαγιάζοντας εκατοντάδες χιλιάδες αμάχους, δηλητηριάζοντας πηγάδια και ψήνοντας βακτήρια σε τρόφιμα, μετατρέποντας την περιοχή σε έρημο.
Η Ιαπωνία εξέταζε τη χρήση βιολογικών όπλων σε στρατηγικές τοποθεσίες σε όλο τον Ειρηνικό, συμπεριλαμβανομένων των Φιλιππίνων, της Αυστραλίας, της Χαβάης, της Ινδίας, της Saipan και του Guam. Ο Simon Li, από το Hong Kong Holocaust and Tolerance Centre, τόνισε ότι ο βιολογικός πόλεμος αμφισβητεί την πίστη ότι η επιστήμη εξελίσσεται προς την ανθρωπ ατο .
Οι Κινέζοι επιζώντες υπέφεραν για δεκαετίες, μέχρι που άνοιξε ένας νομικός δρόμος τη δεκαετία του 1990. Η Κίνα είχε παραιτηθεί από τις πολεμικές αποζημιώσεις το 1972, αλλά αυτό δεν εμπόδισε μεμονωμένα θύματα να ζητήσουν αποζημιώσεις.
Η Wang Xuan, Κινέζα που ζούσε στην Ιαπωνία, βοήθησε τους επιζώντες να καταθέσουν αγωγές. Το 2002, το δικαστήριο του Τόκιο αναγνώρισε ότι η Μονάδα 731 χρησιμοποίησε βακτηριολογικά όπλα, προκαλώντας τον θάνατο σε πάνω από 10.000 άτομα. Ωστόσο, μεταγενέστερες αγωγές για αποζημίωση απορρίφθηκαν, λόγω της συμφωνίας του 1972.
Ο βιολογικός πόλεμος της Ιαπωνίας παραμένει «η χαμένη σελίδα» της ιστορίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η απουσία αυτή δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα «συμβιβασμών του Ψυχρού Πολέμου» και «συμφωνιών ασυλίας των ΗΠΑ».
Τον Αύγουστο του 1945, η Ιαπωνική Αυτοκρατορική Στρατιά διέταξε την καταστροφή όλων των στοιχείων του προγράμματος βιολογικού πολέμου. Ο Shiro Ishii και οι επιστήμονές του προστατεύτηκαν από τις ΗΠΑ με αντάλλαγμα τα δεδομένα τους, τα οποία θεωρήθηκαν ζωτικής σημασίας για το αμερικανικό πρόγραμμα βιολογικών όπλων.
Οι δίκες για εγκλήματα πολέμου στη Χαμπάροφσκ το 1949 οδήγησαν στην καταδίκη 12 Ιαπώνων, αλλά στη Δύση, οι δίκες αυτές απορρίφθηκαν ως «κομμουνιστική προπαγάνδα».
Η Ιαπωνία δεν έχει ακόμη αναγνωρίσει πλήρως το πρόγραμμα βιολογικού πολέμου της Μονάδας 731. Η Κίνα, παρά την παραίτησή της από τις αποζημιώσεις, ανανεώνει την εστίασή της σε αυτό το ζήτημα, ζητώντας από το Τόκιο να αναλογιστεί τις περασμένες θηριωδίες.
Οι περιβαλλοντικοί και δημόσιοι κίνδυνοι παραμένουν, με την Κίνα να καλεί την Ιαπωνία να επιταχύνει την καταστροφή των εγκαταλελειμμένων βιοχημικών όπλων. Η Nan Xianghong προειδοποιεί ότι τα βιολογικά όπλα, όντας πιο προσιτά και ύπουλα, αποτελούν μεγαλύτερη απειλή από τα πυρηνικά.
Οι επιζώντες αναζητούν θεραπεία για τις πληγές τους και δικαιοσύνη. Η Nan και η Wang Xuan ζητούν μια ολοκληρωμένη κρατική έρευνα για να κατανοηθεί η κλίμακα της ζημιάς. Αναφέρονται στην Nihon Hidankyo, την ομάδα των επιζώντων ατομικών βομβισμών, ως πρότυπο.
Ο αγώνας για τη διατήρηση ιστορικών τόπων, όπως το χωριό Chongshan, απειλείται από την ανάπτυξη. Ζητούν την αναγνώριση του χωριού ως Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Οι εναπομείναντες επιζώντες, οι περισσότεροι πλέον στην ενενηκοστή τους ηλικία, θέλουν απλώς «μια απάντηση».
