Η σπουδή στην Ασία για εξασφάλιση ρωσικών ενεργειακών προμηθειών, σε συνδυασμό με την προσωρινή άρση των κυρώσεων των ΗΠΑ, μετά τον πόλεμο στο Ιράν, δημιουργεί την εντύπωση ότι η Μόσχα μπορεί να είναι η μεγάλη νικήτρια από τη σύγκρουση. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, μάλιστα, παρότρυνε προμηθευτές πετρελαίου και φυσικού αερίου να αξιοποιήσουν τα «επιπλέον έσοδα» που προκύπτουν από την εκτόξευση των τιμών ενέργειας, λόγω του πολέμου και του αποτελεσματικού αποκλεισμού του Στενού του Ορμούζ.
Ο Πούτιν επωφελείται επίσης από την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Donald Trump να άρει κυρώσεις σε ορισμένες ρωσικές προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου για περίπου ένα μήνα, μετά από τηλεφωνική συνομιλία των δύο ηγετών. Ακόμα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καθυστερήσει τα σχέδια για μόνιμη απαγόρευση των ρωσικών εισαγωγών πετρελαίου, επικαλούμενη «τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις». Αυτές οι κινήσεις, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη εστίαση της διοίκησης Trump στην Αμερική αντί για την Ευρώπη, οδηγούν στην πεποίθηση ότι η Μόσχα θα αποδειχθεί ο μεγαλύτερος – ή, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Antonio Costa, ο μοναδικός – νικητής.
Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν να μην υπερεκτιμηθεί η ώθηση που θα λάβει η Μόσχα, επισημαίνοντας ότι παράγοντες όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και τα εγχώρια οικονομικά της προβλήματα θα περιορίσουν την ικανότητά της να επωφεληθεί από τη μετατόπιση της αμερικανικής εστίασης. «Η τρέχουσα κατάσταση στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή είναι σχετικά ευνοϊκή για την γεωπολιτική και γεωοικονομική θέση της Ρωσίας, ιδίως βραχυπρόθεσμα», αναφέρει ο Zhang Xin, αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Ρωσικών Σπουδών στο East China Normal University της Σαγκάης. Σύμφωνα με τον ίδιο, η αύξηση των τιμών του αργού πετρελαίου θα ωφελήσει τα οικονομικά της, ενώ οι ΗΠΑ ενδέχεται να διοχετεύσουν στρατιωτικό εξοπλισμό στη Μέση Ανατολή, αντί για την Ουκρανία. Ο Zhang προσθέτει ότι η «μονομερής και άκρως αβέβαιη» συμπεριφορά των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν θα μπορούσε να διαβρώσει περαιτέρω την εικόνα και την αξιοπιστία τους ως παγκόσμιου ηγέτη, προς όφελος της Ρωσίας.
Παρόλα αυτά, ο ίδιος εκτιμά ότι αυτός ο αντίκτυπος θα είναι κυρίως βραχυπρόθεσμος, κάτι που συμμερίζονται και άλλοι αναλυτές, οι οποίοι θεωρούν απίθανο ο πόλεμος να έχει «ουσιαστικό» αντίκτυπο στις σχέσεις της Ρωσίας με την Κίνα. Ο Zhao Long, διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Στρατηγικών και Ασφάλειας στις Διεθνείς Σπουδές της Σαγκάης, θεωρεί «μονομερές» να βλέπει κανείς τη Ρωσία ως τον κύριο νικητή και θέτει «ερωτηματικό» για το πόσο καιρό η Μόσχα θα μπορεί να επωφελείται από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και την αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων. Ο Zhao αναμένει ότι ο Trump θα «προσπαθήσει με κάθε μέσο» να μειώσει τις τιμές των καυσίμων εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, προσθέτοντας ότι ακόμα και αν η Ουάσινγκτον εστιάζει στη Μέση Ανατολή αντί για την Ουκρανία, αυτό μπορεί να αποδειχθεί «δίκοπο μαχαίρι» για τη Ρωσία. «Καθώς η προσοχή του Trump απορροφάται από το Ιράν και τη Μέση Ανατολή, οι… ειρηνευτικές συνομιλίες Ρωσίας-Ουκρανίας που προωθούσε έχουν ουσιαστικά σταματήσει, κάτι που δεν είναι καθόλου καλά νέα για τη Ρωσία», δήλωσε ο Zhao.
Παρόμοια επιχειρήματα προβάλλει και ο Taiyi Sun, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Christopher Newport University των ΗΠΑ, ο οποίος επισημαίνει ότι τα επιπλέον έσοδα που λαμβάνει η Μόσχα δεν θα λύσουν τα θεμελιώδη οικονομικά της προβλήματα. «Η ανθεκτικότητα του πλεονεκτήματος της Ρωσίας εξαρτάται από τη διάρκεια και την έκταση της σύγκρουσης [στο Ιράν]», λέει ο Sun. Σημειώνει ότι ο Λευκός Οίκος δεν φαίνεται να αναμένει μια μακρά σύγκρουση και ότι, αποφεύγοντας εκτεταμένες χερσαίες αναπτύξεις, θα μπορούσε να κηρύξει νίκη και να αποχωρήσει σχετικά γρήγορα, εκτός αν το Ισραήλ κλιμακώσει περαιτέρω. «Υπό αυτές τις συνθήκες, τα βραχυπρόθεσμα κέρδη της Ρωσίας μπορεί να μην μεταφραστούν σε μακροπρόθεσμο στρατηγικό πλεονέκτημα», προσθέτει, επισημαίνοντας ότι ο ρόλος της Ουκρανίας στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας για drones με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω το Κίεβο. «Ωστόσο, από την οπτική γωνία της Μόσχας, μια παρατεταμένη σύγκρουση – εκτός από αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν – είναι σαφώς προτιμότερη», αναφέρει.
Ο Trump δήλωσε την Τρίτη ότι διεξάγονται συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου και ότι οι ειρηνευτικές του προτάσεις έχουν φτάσει στο Ιράν μέσω διαμεσολαβητών από το Πακιστάν. Ωστόσο, η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν έχουν υπάρξει άμεσες συνομιλίες με την Ουάσινγκτον, και συνεχίζει να πλήττει στόχους στον Περσικό Κόλπο και αλλού στη Μέση Ανατολή. Η Ρωσία έχει καταδικάσει τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν ως «σκόπιμη, προμελετημένη και ανενόχλητη πράξη ένοπλης επιθετικότητας», ενώ ο Πούτιν χαρακτήρισε τον θάνατο του πρώην ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενέι, ως «κυνική» δολοφονία. Ο Ρώσος ηγέτης έχει επίσης δηλώσει ότι η Μόσχα θα παραμείνει «πιστός φίλος και αξιόπιστος εταίρος της Τεχεράνης».
Όμως, το Ιράν μπορεί να αισθάνεται ότι η Ρωσία δεν προσέφερε επαρκή υποστήριξη και να ανησυχεί ότι θα ήταν πρόθυμη να θυσιάσει τα συμφέροντά του για να βελτιώσει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον Andrey Kortunov, ιδρυτικό διευθυντή του Russian International Affairs Council, ενός think tank με έδρα τη Μόσχα. Σε ένα πρόσφατο άρθρο στα κινεζικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υποστήριξε ότι ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπος του πολέμου μπορεί να είναι πιο ζοφερός για τη Ρωσία από ό,τι πολλοί υποθέτουν, αλλά θα μπορούσε ακόμα να αυξήσει τη σημασία της ως ενεργειακού προμηθευτή και διεθνούς εταίρου στα μάτια χωρών όπως η Κίνα και η Ινδία.
Σε ένα άρθρο για το Foreign Affairs νωρίτερα αυτό το μήνα, οι Alexander Gabuev, Nicole Grajewski και Sergey Vakulenko, αναλυτές του Carnegie Endowment for International Peace, υποστήριξαν επίσης ότι η Κίνα «ενδέχεται να ανακαλύψει ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη για ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο». Από τότε που εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια, η Μόσχα θεωρείται ευρέως ως ο κατώτερος εταίρος στις σχέσεις της με την Κίνα, δεδομένης της αυξανόμενης οικονομικής της εξάρτησης από το Πεκίνο. Τόσο ο Zhang όσο και ο Sun δήλωσαν ότι δεν αναμένουν ο πόλεμος να έχει σημαντικό αντίκτυπο σε αυτή τη σχέση. Ο Zhang υποστήριξε ότι οι δύο χώρες θα συνεχίσουν να αντιτίθενται στις «ανεύθυνες, ηγεμονικές» ενέργειες των ΗΠΑ, ενώ το Πεκίνο πιθανότατα θα ενισχύσει την αποφασιστικότητά του να διαφοροποιήσει τις πηγές ενέργειας και να αυξήσει την αυτοδυναμία του μακροπρόθεσμα.
Ο Sun δήλωσε ότι ο πόλεμος «είναι απίθανο, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, να αναδιαμορφώσει θεμελιωδώς τη δομή της ενεργειακής ζήτησης της Κίνας», εν μέρει λόγω της αύξησης των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου της τα τελευταία χρόνια. Πρόσθεσε ότι η Ρωσία πιθανότατα θα συνεχίσει να βασίζεται στην οικονομική της σχέση με την Κίνα και σε μια πραγματιστική προσέγγιση στη διπλωματία για να διατηρήσει τη θέση της, προσθέτοντας: «Υπό αυτή την έννοια, η σχετική εξάρτηση της Μόσχας από το Πεκίνο είναι απίθανο να αλλάξει με ουσιαστικό τρόπο». Επισήμανε επίσης ότι υπήρχαν συζητήσεις στην Ουάσινγκτον για την ανάπτυξη στενότερης σχέσης με τη Μόσχα για να της δοθεί ένα πλεονέκτημα έναντι του Πεκίνου – ουσιαστικά αντιστρέφοντας τη στρατηγική του Richard Nixon της δεκαετίας του 1970 για ύφεση με την Κίνα – και αυτό θα μπορούσε να αποδειχθεί «πιο ουσιαστικό» μακροπρόθεσμα. «Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες καταφέρουν να δώσουν κίνητρα στη Ρωσία να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, να επανενταχθεί οικονομικά στη Δύση και να προσελκύσει σημαντικές δυτικές επενδύσεις, αυτό θα μπορούσε, με την πάροδο του χρόνου, να μετατοπίσει την ευρύτερη ισορροπία εντός της σχέσης Κίνας-Ρωσίας», δήλωσε ο Sun.
Μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο Trump ανέβαλε το προγραμματισμένο ταξίδι του στην Κίνα μέχρι τα μέσα Μαΐου. Ο Zhao δήλωσε ότι η Κίνα δεν θεωρούσε ποτέ τις σχέσεις της με τη Ρωσία και τις ΗΠΑ ως τις άλλες πλευρές ενός στρατηγικού τριγώνου τύπου Ψυχρού Πολέμου, επειδή «πρόκειται για τρία σύνολα διμερών σχέσεων, καθένα από τα οποία λειτουργεί με τη δική του λογική». Πρόσθεσε ότι τα κύρια ζητήματα στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας – ειδικά σε τομείς όπως η τεχνολογία, οι βιομηχανικές αλυσίδες εφοδιασμού και το εμπόριο – είχαν ελάχιστη σχέση με τους δεσμούς του Πεκίνου με τη Μόσχα. Ο Sun δήλωσε επίσης ότι η Ρωσία είναι απίθανο να ανησυχεί για μια οριακή βελτίωση στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας. «Αντιθέτως, η Μόσχα μπορεί να επιδιώξει να αξιοποιήσει τις αντιληπτές αλλαγές στην αμερικανική στρατηγική σκέψη – ιδίως την ιδέα μιας πιθανής προσέγγισης «reverse Nixon» – για να ενθαρρύνει την Ουάσινγκτον να υιοθετήσει μια πιο υποχωρητική στάση απέναντι στη Ρωσία», είπε. «Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η Ρωσία θα επαναπροσανατολιστεί μακριά από την Κίνα, αλλά μάλλον ότι μπορεί να αποσπάσει στρατηγική ευελιξία από τις προσδοκίες των ΗΠΑ.»
Πέρα από το Ιράν, η διοίκηση Trump αύξησε επίσης την πίεση στην Κούβα, ως μέρος αυξημένης εστίασης στις Αμερικανικές χώρες, που οδήγησε επίσης στη σύλληψη του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας Nicolas Maduro στις αρχές του έτους. Ο Zhao δήλωσε ότι αυτό θα μπορούσε να αυξήσει την παγκόσμια αστάθεια, ειδικά αν ίσχυε ο «νόμος της ζούγκλας», αλλά αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να ενισχύσει την ρωσική και κινεζική επιρροή παγκοσμίως. «Σε περιόδους αναταραχής, οι ΗΠΑ μπορεί επίσης να χρειαστούν τη Ρωσία για συντονισμό σε ορισμένα ζητήματα, ιδίως όσον αφορά τη Μέση Ανατολή και το Ιράν», πρόσθεσε. Επισήμανε ότι αν οι ΗΠΑ κολλήσουν στο Ιράν και χρειαστούν τη Ρωσία για διαμεσολάβηση, αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της Μόσχας, αλλά μέχρι στιγμής «δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτό συμβαίνει».
Ο Sun δήλωσε ότι η μετατόπιση των προτεραιοτήτων της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής θα μπορούσε να δημιουργήσει μεγαλύτερο στρατηγικό χώρο για τη Ρωσία. «Με την προσοχή και τους πόρους της Ουάσινγκτον να κατευθύνονται όλο και περισσότερο προς το δυτικό ημισφαίριο, η Μόσχα μπορεί να βρει περισσότερο χώρο για να εδραιώσει τη θέση της στην Ουκρανία και να βελτιώσει τη σχετική της θέση στο πεδίο της μάχης με την πάροδο του χρόνου», είπε. Όμως, ο Zhang δήλωσε ότι θα μπορούσε ακόμα να αποδειχθεί πρόκληση για τη Ρωσία να επωφεληθεί από τις μεταβαλλόμενες προτεραιότητες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής – ακόμη και αν αυτές περιλαμβάνουν μειωμένη εστίαση στον πόλεμο στην Ουκρανία. Επισήμανε ότι η προσοχή και οι πόροι της Μόσχας παραμένουν δεσμευμένοι στον πόλεμο, μαζί με τον αντίκτυπό του στην ρωσική οικονομία.
Ανέφερε ότι, παρόλο που οι ΗΠΑ συμπεριφέρονται «ανόητα» σε ζητήματα όπως η Βενεζουέλα, η Γροιλανδία και η Μέση Ανατολή, η Μόσχα δεν έχει κάνει πολλά πέρα από την κριτική της Ουάσινγκτον. «Επί του παρόντος, η Ρωσία πιθανώς στερείται τόσο την ικανότητα όσο και τη θέληση» να προσφέρει μια ουσιαστική απάντηση, πρόσθεσε.
