Καθώς τελειώνει ο Χρόνος του Φιδιού, περισσότερα από 9 δισεκατομμύρια επιβατικά ταξίδια θα πραγματοποιηθούν κατά την περίοδο των εορτασμών της Κινεζικής Πρωτοχρονιάς, τη μεγαλύτερη ετήσια ανθρώπινη μετανάστευση στη Γη. Για κάποιους, αυτές είναι οι μοναδικές εβδομάδες του χρόνου που οι οικογένειες είναι μαζί. Για πολλούς, αυτή είναι μια περίοδος όπου μπορούν να βρουν προσωρινή ανακούφιση από τη μοναξιά – από τον αγώνα και τις προσαρμογές, ακόμα κι αν δεν έχουν αφομοιωθεί ακόμα, στις πόλεις όπου εργάζονται, μακριά από τις πατρίδες τους. Οι τυχεροί, που μπορούν να τα βγάλουν πέρα και δεν τους βαραίνουν οι οικονομικές πιέσεις, μπορούν να απολαύσουν μια στιγμή κοινότητας πριν επιστρέψουν σε μια επαχθή πραγματικότητα.
Σύμφωνα με έρευνα της Gallup από το 2023, η επικράτηση της μοναξιάς στην Κίνα (23%) ήταν συγκρίσιμη με τη Νότια Κορέα (21%) και την Ινδία (25%), αλλά πολύ υψηλότερη από την Ιαπωνία (14%). Βασιζόμενη στα δεδομένα της Gallup και αναφερόμενη σε ανάλυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας σε 23 σύνολα δεδομένων, η The Economist ανέδειξε πρόσφατα την Κίνα ως ένα εξαιρετικά μοναχικό μέρος. Στο διεθνές πλαίσιο, χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί εάν η Κίνα είναι διακριτά μοναχική. Ωστόσο, δεν χωρά αμφιβολία ότι η μοναξιά αποτελεί ένα σημαντικό κοινωνικό ζήτημα στην Κίνα.
Η πολιτική του ενός παιδιού στην Κίνα έχει αναφερθεί ως αιτία αυτού του κύματος μοναξιάς, αλλά αυτό μπορεί να μην ισχύει υπό το πρίσμα των διεθνών συγκρίσεων. Η Ιαπωνία, η οποία έχει παρόμοιο συνολικό ποσοστό γονιμότητας με την Κίνα, είναι λιγότερο μοναχική. Η εξαντλητική κουλτούρα εργασίας 996 στην Κίνα – εργασία από τις 9 το πρωί έως τις 9 το βράδυ έξι ημέρες την εβδομάδα, αφήνοντας ελάχιστο χρόνο για κοινωνική ζωή – είναι ένας άλλος κοινός υπαίτιος. Ωστόσο, η Ιαπωνία ήταν κάποτε διάσημη για το karoshi – θάνατο από υπερβολική εργασία – αλλά είναι λιγότερο μοναχική. Επιπλέον, τόσο η Ιαπωνία όσο και η Νότια Κορέα έχουν θεσπίσει νομοθεσία που θέτει περιορισμούς στις μέγιστες ώρες εργασίας από το 2018.
Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα είναι πολύ μικρότερες χώρες από την Κίνα, οπότε οι μετατοπίσεις οικογενειών κατά τον εκσυγχρονισμό τους θα μπορούσαν να είναι πιο διαχειρίσιμες. Πολλές από τις λιγότερο μοναχικές χώρες τείνουν να είναι μικρές, όπως η Σιγκαπούρη και η Ελβετία. Παρόλα αυτά, η γεωγραφική κλίμακα από μόνη της δεν μπορεί να εξηγήσει τη μοναξιά. Η Ρωσία, με την απέραντη επικράτειά της, είναι πολύ λιγότερο μοναχική από την Κίνα.
Μια καλύτερη εξήγηση για το φαινόμενο της μοναξιάς στην Κίνα θα μπορούσε να βρεθεί στο ρόλο της μεταναστευτικής εργασίας και του συστήματος εγγραφής νοικοκυριών hukou στην εκβιομηχάνιση της χώρας. Μέχρι την σταδιακή αυτοματοποίηση και την ευρεία υιοθέτηση ρομπότ, τα εργοστάσια της Κίνας στην ακτή τροφοδοτούνταν από μεταναστεύοντες εργάτες από επαρχίες της ενδοχώρας. Δεδομένου του συστήματος hukou της Κίνας, όπου οι μετανάστες δεν έχουν πρόσβαση σε βασικές κοινωνικές υπηρεσίες που προορίζονται για τους ντόπιους, αυτοί οι εργάτες μετακινούνται μόνοι, αφήνοντας πίσω τους γονείς και τα παιδιά τους. Ακόμα και παντρεμένα ζευγάρια μπορεί να μην μένουν στην ίδια πόλη. Οδηγούμενοι από ευκαιρίες εργασίας, μπορεί να καταλήξουν σε διαφορετικές πόλεις ή ακόμα και σε διαφορετικές επαρχίες.
Η κρίση μοναξιάς της Κίνας είναι το κοινωνικό τίμημα της ταχείας εκσυγχρονισμού σε μια ακόμα αναπτυσσόμενη χώρα που έχει ανελέητη επιδίωξη επιτυχίας, αλλά στερείται την αντίστοιχη θεσμική ανάπτυξη πιο ανεπτυγμένων οικονομιών. Η Κίνα γερνάει πριν πλουτίσει. Ως αποτέλεσμα του κατακερματισμένου συστήματος της Κίνας, οι κάτοχοι hukou της Σαγκάης, για παράδειγμα, απολαμβάνουν υψηλό επίπεδο υγειονομικής περίθαλψης, ενώ τα επίπεδα φροντίδας που παρέχονται στις περισσότερες αγροτικές περιοχές είναι πολύ χαμηλότερα.
Ίσως πιο σημαντικό από το πώς βρίσκεται η Κίνα στον παγκόσμιο χάρτη μοναξιάς είναι το πρότυπο εντός της Κίνας. Σε μια πολύπλοκη κοινωνία που εκτείνεται σε μια τεράστια έκταση, είναι πιθανό να υπάρχει ένα ευρύ φάσμα μοναξιάς. Πρώτον, ποια είναι η τάση της μοναξιάς με την πάροδο του χρόνου; Η μοναξιά βελτιώνεται ή χειροτερεύει; Έχει επιστρέψει στα προ-πανδημικά επίπεδα; Σημαντικό, ποιο είναι το πρότυπο ανά ηλικιακή ομάδα; Ακόμα κι αν η κατάσταση αναφέρεται ότι βελτιώνεται για τους ηλικιωμένους, ποια είναι η τάση μεταξύ των νέων; Σύμφωνα με την έρευνα της Gallup, οι νέοι της Κίνας αισθάνονται πολύ πιο μόνοι από τους ηλικιωμένους τους. Υπάρχουν άλλοι βασικοί παράγοντες πέρα από τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης;
Τρίτον, ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ των περιοχών; Σε σύγκριση με τις εύπορες παράκτιες επαρχίες, η μοναξιά είναι πιο διαδεδομένη στις επαρχίες της ενδοχώρας; Διαφέρει το πρότυπο στη Greater Bay Area από λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές που τείνουν να έχουν λιγότερους μετανάστες εργάτες; Είναι η Shenzhen, που κυριαρχείται από μετανάστες, ένα πιο μοναχικό μέρος από, ας πούμε, τη Foshan; Ίσως πιο σημαντικές από τις περιφερειακές διαφορές είναι οι ταυτότητες των κατοίκων. Είναι οι μετανάστες εργάτες στη Guangzhou πιο μόνοι από όσους έχουν τοπικό hukou; Ακόμα και αφού αποκτήσουν τοπικό hukou, είναι οι νέοι μετανάστες πιο μόνοι από τους ντόπιους κατοίκους που ζουν στην επαρχία για γενιές;
Τέλος, πώς εκδηλώνεται η μοναξιά σε όλη την τάξη στην Κίνα; Παγκοσμίως, αυτοί που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες τείνουν να είναι πολύ πιο μόνοι από αυτούς που είναι οικονομικά άνετοι. Αποτελεσματικές κοινωνικές πολιτικές που στοχεύουν σε διαφορετικά τμήματα του πληθυσμού μπορούν να αναπτυχθούν μόνο με κοκκώδη κατανόηση των πολλαπλών δυναμικών που δρουν σε αυτά τα επίπεδα. Ενώ οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις που καλύπτουν την υγειονομική περίθαλψη, τους εργασιακούς κανονισμούς και το hukou είναι σημαντικές για τον μετριασμό της μοναξιάς, ολοκληρωμένες λύσεις μπορεί να είναι πέρα από τις δυνατότητες του κράτους.
Η κοινωνία των πολιτών – από εκκλησίες στη Νότια Κορέα έως κοινοτικές εθελοντικές οργανώσεις στην Ιαπωνία – έχει διαδραματίσει βασικό ρόλο στην παροχή κοινοτικής υποστήριξης. Ακόμη και στις Σκανδιναβικές χώρες με καθιερωμένες πολιτικές πρόνοιας, υπάρχει υψηλή συμμετοχή σε εθελοντικούς οργανισμούς όπως αθλητικούς συλλόγους, πολιτιστικούς συλλόγους και οργανώσεις χόμπι. Η αντιμετώπιση της μοναξιάς της Κίνας απαιτεί όχι μόνο μεταρρυθμίσεις πολιτικής από πάνω προς τα κάτω, αλλά και ενδυνάμωση από κάτω προς τα πάνω που επιτρέπει στην κοινωνία των πολιτών να ανθήσει ως συμπλήρωμα της κρατικής διακυβέρνησης. Μέχρι τότε, οι ταξιδιώτες θα μεταφέρουν το βάρος της μοναξιάς που κανένα δείπνο επανένωσης δεν μπορεί να διαλύσει, καθώς ξεκινούν τον Χρόνο του Αλόγου.
