Η Κίνα βρίσκει απροσδόκητα οφέλη από την πολιτική «Τραμπ 2.0», γεγονός που ενισχύει την ανθεκτικότητα και την παγκόσμια επιρροή της, παρά τις προκλήσεις που δημιουργούνται. Η κυβέρνηση του Πεκίνου διατηρεί σταθερή στάση: να ακολουθεί τις αρχές της, να αντιδρά λογικά και να μετατρέπει κάθε κρίση σε ευκαιρία.
Ένα από τα βασικότερα παραδείγματα είναι ο εμπορικός πόλεμος που κήρυξε ο Τραμπ, ο οποίος τελικά υποχρέωσε την Κίνα να διαφοροποιήσει τις εμπορικές της σχέσεις. Πέρυσι, το εμπόριο με τις χώρες της Πρωτοβουλίας “Belt and Road” αυξήθηκε κατά 6,3%, φτάνοντας τα 23,6 τρισεκατομμύρια γιουάν (3,39 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ), ποσοστό που αντιστοιχεί στο 51,9% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της Κίνας. Παράλληλα, το εμπόριο με την Ευρωπαϊκή Ένωση σημείωσε αύξηση 6%, φτάνοντας τα 5,93 τρισεκατομμύρια γιουάν, δηλαδή το 13% του συνολικού εμπορίου. Αντίθετα, το εμπόριο με τις Ηνωμένες Πολιτείες μειώθηκε κατά 18%, φτάνοντας τα 4,01 τρισεκατομμύρια γιουάν, ποσοστό μόλις 8,8%. Αξιοσημείωτη είναι η αύξηση του εμπορίου με τις χώρες της ASEAN κατά 8%, με τη Λατινική Αμερική κατά 6,5% και με την Αφρική κατά 18,4%.
Τον Οκτώβριο, η Κίνα αναβάθμισε τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την ASEAN. Τον Νοέμβριο, κινεζικές εταιρείες εξασφάλισαν ρεκόρ 83,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ σε συμφωνίες εισαγωγών κατά την China International Import Expo (CIIE) στη Σαγκάη. Τον Δεκέμβριο, τέθηκε σε λειτουργία το λιμάνι ελεύθερου εμπορίου Hainan. Ουσιαστικά, η Κίνα μπορεί να ευχαριστεί τον «Τραμπ 2.0» για την πρόκληση που έθεσε στις κινεζικές εταιρείες, ωθώντας τις να γίνουν πιο εξωστρεφείς και να διαφοροποιήσουν τις δραστηριότητές τους υπό την πίεση του εμπορικού πολέμου.
Επιπλέον, η Κίνα παραμένει αλώβητη από τον τεχνολογικό πόλεμο που εξαπέλυσε ο «Τραμπ 2.0», ο οποίος στόχευε τον πυρήνα της βιομηχανικής αλυσίδας της χώρας με ελέγχους εξαγωγών τσιπ, διεύρυνση της λίστας οντοτήτων και άλλους τεχνολογικούς περιορισμούς. Στον τομέα των ημιαγωγών, η παραγωγή τσιπ 28 νανομέτρων είναι σταθερή και βελτιώνεται, ενώ τα τοπικά εργαλεία σχεδιασμού ηλεκτρονικών (EDA) εκτιμάται ότι κάλυψαν έως και το ένα τέταρτο της εγχώριας αγοράς πέρυσι. Σε μια σειρά αναπτυσσόμενων πεδίων, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, η τεχνητή νοημοσύνη, ο κβαντικός υπολογιστής και η βιοϊατρική, οι κινεζικές τεχνολογίες πρωτοπορούν.
Ο «Τραμπ 2.0» έσπρωξε την Κίνα προς την τεχνολογική αυτοδυναμία. Αυτή η μετάβαση, ωστόσο, δεν θα ήταν δυνατή χωρίς την εθνική πολιτική και τη δημιουργία μιας ισχυρής τεχνολογικής βάσης την τελευταία δεκαετία. Τελικά, ο τεχνολογικός αποκλεισμός των ΗΠΑ πυροδότησε πρωτοποριακές εξελίξεις, όπως τα τσιπ Ascend της Huawei και η Yangtze Memory Technologies Co (YMTC), ο κορυφαίος κατασκευαστής μνήμης flash της Κίνας.
Τέλος, οι ενέργειες του «Τραμπ 2.0» σε χώρες όπως η Βενεζουέλα και η Γροιλανδία, καθώς και οι απειλές προς το Ιράν, έφεραν την ηγεμονική λογική του «America First» στο ακρότατο σημείο. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τις τέσσερις παγκόσμιες πρωτοβουλίες της Κίνας – για ανάπτυξη, ασφάλεια, πολιτισμό και διακυβέρνηση – καθώς και την ιδέα μιας κοινότητας με κοινό μέλλον. Λόγω της ηγεμονικής αλαζονείας των ΗΠΑ, περισσότερες χώρες αναζητούν εναλλακτικές λύσεις και η υποστήριξη στις κινεζικές πρωτοβουλίες αυξάνεται. Αυτό αντικατοπτρίζεται στο αυξανόμενο ενδιαφέρον για την πρωτοβουλία “Belt and Road” της Κίνας, η οποία σημείωσε την υψηλότερη συμμετοχή πέρυσι όσον αφορά την αξία των κατασκευαστικών συμβάσεων και των επενδύσεων.
Ο προστατευτισμός και οι εσωτερικές διαιρέσεις του «Τραμπ 2.0» έρχονται σε αντίθεση με τα πλεονεκτήματα της Κίνας στη διακυβέρνηση και το άνοιγμα. Πέρυσι, οι ΗΠΑ είδαν επιδείνωση των κομματικών διενέξεων, ενίσχυση των κοινωνικών διαιρέσεων και πτώση της αποτελεσματικότητας της διακυβέρνησης. Η Κίνα, ωστόσο, συνέχισε το «άνοιγμά της υψηλού επιπέδου», καλωσορίζοντας 17% περισσότερες εταιρείες με ξένες επενδύσεις τους πρώτους 11 μήνες του περασμένου έτους. Η διακυβέρνηση σε τοπικό επίπεδο συνεχίζει να εκσυγχρονίζεται, με τους εργαζομένους στα «πλέγματα» κοινοτήτων – που διαχειρίζονται τις οικιστικές περιοχές – να αναφέρουν ποσοστό επίλυσης συγκρούσεων άνω του 98% σε ορισμένες περιοχές πέρυσι.
Ωστόσο, παρόλο που η Κίνα μετρά τα θετικά, αυτό δεν σημαίνει ότι αγνοεί τις πολυάριθμες προκλήσεις. Ο βραχυπρόθεσμος οικονομικός αντίκτυπος του «Τραμπ 2.0» δεν πρέπει να υποτιμάται. Οι δασμολογικοί φραγμοί έχουν επηρεάσει τα κέρδη ορισμένων εξαγωγέων και οι προσαρμογές στην εφοδιαστική αλυσίδα έχουν αυξήσει το κόστος. Η μειωμένη μερίδα της αγοράς των ΗΠΑ έχει οδηγήσει σε πιέσεις για απασχόληση σε ορισμένες παράκτιες πόλεις της Κίνας, που εξαρτώνται από τις εξαγωγές. Ο κίνδυνος παγκόσμιου πληθωρισμού και διακυμάνσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές αυξάνουν τη δυσκολία της μακροοικονομικής ρύθμισης και ελέγχου της Κίνας.
Επίσης, ο τεχνολογικός αποκλεισμός του «Τραμπ 2.0» θέτει μακροπρόθεσμες προκλήσεις. Παραμένει ένα χάσμα μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας σε τομείς όπως τα high-end chips, το βασικό βιομηχανικό λογισμικό και τα όργανα ακριβείας. Απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις και συνεχής προσπάθεια στην κινεζική τεχνολογία. Οι περιορισμοί στη ροή ταλαντούχων Κινέζων προς τις ΗΠΑ για περαιτέρω σπουδές και τεχνολογική συνεργασία εμποδίζουν το άνοιγμα του οικοσυστήματος καινοτομίας.
Η κλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων έχει επίσης αντίκτυπο. Το δόγμα «Donroe» του «Τραμπ 2.0» αποτελεί άμεση απειλή για τα συμφέροντα της Κίνας στη Λατινική Αμερική, ενώ τα συνολικά υπερπόντια συμφέροντα της Κίνας προετοιμάζονται για περιφερειακές συγκρούσεις.
Ενώ η Κίνα έχει πολλά να ευχαριστεί – η ανάπτυξή της υπό πίεση αποτελεί επιβεβαίωση της εθνικής ανθεκτικότητας και δυναμικής – η τρέχουσα κατάσταση καταστολής και διεθνών εντάσεων δεν είναι βιώσιμη. Η Κίνα επιθυμεί υγιείς σχέσεις με τις ΗΠΑ, αλλά αυτό απαιτεί ισότητα και αμοιβαίο σεβασμό. Ούτε η αμερικανική ηγεμονία ούτε η ολοκληρωτική επιθετικότητα είναι αποδεκτές.
Ο έντονος ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας γίνεται η νέα κανονικότητα. Η Κίνα θα συνεχίσει να προωθεί την εθνική αναζωογόνηση μέσω του κινεζικού δρόμου προς τον εκσυγχρονισμό, θα διατηρήσει στρατηγική ψυχραιμία σε ένα σύνθετο περιβάλλον, θα επιδιώξει να μετατρέψει τις κρίσεις σε ευκαιρίες, θα χτίσει ένα νέο αναπτυξιακό παράδειγμα και θα προωθήσει μεταρρυθμίσεις στο σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης. Η Κίνα θα προχωρήσει με τον δικό της ρυθμό· δεν θα παραπλανηθεί από τον «Τραμπ 2.0».
