Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου, αντιμέτωπη με την αναταραχή που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν, αποκαλύπτει μια σταδιακή, αλλά σημαντική αλλαγή που μπορεί να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια: την ταχύτατη άνοδο των ηλεκτρικών οχημάτων (EV). Μια νέα έκθεση αποκαλύπτει ότι η παγκόσμια διείσδυση των ηλεκτρικών στόλων έχει οδηγήσει σε μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου, η οποία αντιστοιχεί πλέον στο 70% των εξαγωγών του Ιράν για το 2025.
Πέρυσι, τα ηλεκτρικά οχήματα παγκοσμίως εξοικονόμησαν 1,7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά. Την ίδια περίοδο, το Ιράν εξήγαγε 2,4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ, σύμφωνα με ανάλυση του Ember, ενός think tank ενέργειας με έδρα το Λονδίνο.
«Τα ηλεκτρικά οχήματα είναι όλο και πιο ανταγωνιστικά σε κόστος με τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα. Η αστάθεια του πετρελαίου καθιστά τα EV μια λογική επιλογή για τις χώρες που επιθυμούν να θωρακιστούν από μελλοντικούς κραδασμούς», δήλωσε ο Daan Walter, επικεφαλής στο Ember.
Τα οικονομικά οφέλη είναι αισθητά σε περιοχές με υψηλή διείσδυση EV. Η Κίνα, όπου πάνω από το ήμισυ των νέων πωλήσεων αυτοκινήτων ήταν EV το 2025, μπορεί να εξοικονομήσει πάνω από 28 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως από εισαγωγές πετρελαίου, με την τιμή του πετρελαίου στα 80 δολάρια το βαρέλι. Η Ευρώπη, όπου τα EV αντιστοιχούσαν στο 26% των πωλήσεων αυτοκινήτων το 2025, θα μπορούσε να εξοικονομήσει περίπου 8 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, σύμφωνα με την έκθεση.
Η πρόσφατη αναταραχή στη Μέση Ανατολή κατέδειξε ότι οι διαταραχές στις τιμές του πετρελαίου επηρεάζουν εξίσου εισαγωγείς και εξαγωγείς, καθώς οι τιμές καθορίζονται παγκοσμίως. Η αύξηση των τιμών επηρέασε την Ασία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις χώρες του Κόλπου για τις εισαγωγές πετρελαίου της, καθώς και τις ΗΠΑ, οι οποίες είναι παραγωγός πετρελαίου.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι τιμές της βενζίνης στο Τέξας αυξήθηκαν πάνω από 25% από την έναρξη του πολέμου. Αυτή η αύξηση ήταν μεγαλύτερη από ό,τι σε χώρες που εισάγουν πετρέλαιο, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία, παρά το γεγονός ότι το Τέξας είναι μία από τις μεγαλύτερες περιοχές εξαγωγής πετρελαίου παγκοσμίως.
Η μετάβαση από το εισαγόμενο πετρέλαιο στα ηλεκτρικά οχήματα στις μεταφορές θα μπορούσε να μειώσει τις παγκόσμιες εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά περίπου ένα τρίτο, εξοικονομώντας περίπου 600 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, σύμφωνα με την ανάλυση του Ember.
Οι τεχνολογίες για την ηλεκτροκίνηση είναι ήδη διαθέσιμες για να καλύψουν πάνω από το 75% της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης. Κάθε χώρα διαθέτει επαρκείς ανανεώσιμες πηγές για να καλύψει αυτή τη ζήτηση μέσω τοπικά παραγόμενης αιολικής και ηλιακής ενέργειας, σύμφωνα με την έκθεση.
Ενώ η τελευταία πρόβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2025, προβλέπει κορύφωση της ζήτησης πετρελαίου το 2029, το Ember πιστεύει ότι η κρίση στο Στενό του Ορμούζ θα μπορούσε να επιταχύνει αυτή την κορύφωση ακόμη περισσότερο.
Η κρίση έχει ήδη αναζωπυρώσει συζητήσεις στην ΕΕ, της οποίας η οικονομία μαστίζεται από υψηλό ενεργειακό κόστος, σχετικά με την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης του μπλοκ και τη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Κατά τη διάρκεια συνάντησης στις 5 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη τόνισαν την ανάγκη «επιτάχυνσης της ανάπτυξης εγχώριων, προσιτών και καθαρών ενεργειακών προμηθειών», σύμφωνα με δήλωση.
