Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να αποσυρθούν από δεκάδες διεθνείς οργανισμούς μπορεί να έχει δώσει ένα ακόμη πλήγμα στις προσπάθειες της Ταϊβάν να αναδείξει το παγκόσμιο προφίλ της, εν μέσω αυξανόμενης πίεσης από το Πεκίνο. Παρόλο που η κυβέρνηση του ηγέτη της Ταϊβάν, William Lai Ching-te, προσπαθεί να υποβαθμίσει τις επιπτώσεις, παρατηρητές προειδοποιούν ότι η αποχώρηση της Ουάσινγκτον μπορεί να περιορίσει περαιτέρω τον ήδη στενό διεθνή χώρο της Ταϊβάν.
Στις 7 Ιανουαρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump διέταξε την αποχώρηση των ΗΠΑ από 66 διεθνείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων 31 που συνδέονται με τα Ηνωμένα Έθνη, υποστηρίζοντας ότι δεν εξυπηρετούσαν πλέον τα αμερικανικά συμφέροντα. Μεταξύ αυτών ήταν η Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC), η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης – φορείς στους οποίους η Ταϊβάν επιδιώκει εδώ και καιρό καθεστώς παρατηρητή ή κάποια μορφή συμμετοχής.
Πριν από την τελευταία διαταγή, ο Trump είχε ήδη δώσει εντολή για αποχώρηση από την UNESCO, τον οργανισμό πολιτιστικής κληρονομιάς του ΟΗΕ, τον Ιούλιο, και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) τον Ιανουάριο του προηγούμενου έτους. Ο ΠΟΥ είναι ένας από τους οργανισμούς του ΟΗΕ στους οποίους η Ταϊβάν επιδιώκει πιο ενεργά την επανένταξή της, ασκώντας πιέσεις ιδιαίτερα για καθεστώς παρατηρητή στην Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας, το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων του οργανισμού. Η Ταϊβάν είχε λάβει την τελευταία της πρόσκληση ως παρατηρητής στην συνέλευση όταν ηγέτης ήταν ο Ma Ying-jeou, από το φιλικά προσκείμενο στο Πεκίνο κόμμα Kuomintang (KMT), ο οποίος εφάρμοσε πολιτική προσέγγισης με το Πεκίνο από το 2008 έως το 2016.
Ενώ η τελευταία κίνηση των ΗΠΑ αντανακλά την ευρύτερη δυσπιστία τους απέναντι στους πολυμερείς θεσμούς, έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ταϊβάν, η οποία επιδιώκει εδώ και καιρό καθεστώς παρατηρητή ή «ουσιαστική συμμετοχή» σε πολλούς από τους ίδιους φορείς. “Τώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφάσισαν να αποσυρθούν από αυτούς τους οργανισμούς, με ποιο όνομα ή ιδιότητα μπορούν να υποστηρίξουν τη συμμετοχή της Ταϊβάν – ειδικά στον ΠΟΥ, στον οποίο έχουμε επενδύσει τόση προσπάθεια για να εισέλθουμε ως παρατηρητής;”, αναρωτήθηκε ο Wang Hung-wei, βουλευτής του KMT, του οποίου το κόμμα είναι τώρα η κύρια αντιπολίτευση.
Ο βουλευτής του KMT, Lin Kuo-cheng, δήλωσε ότι, παρά τις επανειλημμένες αποτυχίες της Ταϊβάν να αποκτήσει επίσημη είσοδο σε οργανισμούς που συνδέονται με τον ΟΗΕ ή διεθνείς οργανισμούς, κατάφερε εντούτοις να αποκτήσει πολύτιμες πληροφορίες και δεδομένα μέσω της Ουάσινγκτον. “Τώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχωρούν, μπορεί να χάσουμε αυτό το κανάλι πρόσβασης σε κρίσιμες πληροφορίες και η διεθνής μας προοπτική θα μπορούσε να γίνει πιο περιορισμένη”, δήλωσε ο Lin, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη “εξαιρετικά αρνητική” για την Ταϊβάν. Ο Lai Shyh-bao, ένας άλλος βουλευτής του KMT, προειδοποίησε ότι χωρίς την παρέμβαση της Ουάσινγκτον εντός αυτών των σωμάτων, “η φωνή της ηπειρωτικής Κίνας σε αυτούς τους οργανισμούς θα γίνει ισχυρότερη και ο διεθνής χώρος της Ταϊβάν θα περιοριστεί ακόμη περισσότερο”.
Το Πεκίνο αποτελεί τον μοναδικό εκπρόσωπο της Κίνας στα Ηνωμένα Έθνη από την υιοθέτηση του Ψηφίσματος 2758 το 1971, εκδιώκοντας την κυβέρνηση του Chiang Kai-shek με έδρα την Ταϊπέι από τον παγκόσμιο οργανισμό. Αποκλεισμένη από τους περισσότερους οργανισμούς του ΟΗΕ και αναγνωρισμένη επίσημα μόνο από 12 χώρες, η Ταϊβάν βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πολιτική υποστήριξη των ΗΠΑ – τόσο εντός όσο και εκτός αυτών των θεσμών – για να προωθήσει περιορισμένη συμμετοχή σε τομείς όπως η παγκόσμια υγεία, η ασφάλεια αεροπλοΐας και η διακυβέρνηση του κλίματος.
“Η υποστήριξη των ΗΠΑ για τη διεθνή συμμετοχή της Ταϊβάν παραμένει αμετάβλητη”, δήλωσε ο Jonathan Sun, διευθυντής του τμήματος διεθνών οργανισμών του υπουργείου Εξωτερικών της Ταϊβάν. Το Πεκίνο, το οποίο θεωρεί την Ταϊβάν μέρος της Κίνας που πρέπει να επανενωθεί με τη βία αν χρειαστεί, έχει δηλώσει επανειλημμένως ότι το νησί δεν έχει δικαίωμα συμμετοχής σε διεθνείς οργανισμούς. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά η Ουάσινγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης του αυτοδιοικούμενου νησιού με τη βία και δεσμεύεται να του παρέχει όπλα.
Η Ταϊπέι προσπάθησε αυτήν την εβδομάδα να διαβεβαιώσει το κοινό της Ταϊβάν ότι οι αποχωρήσεις των ΗΠΑ δεν θα εκτροχιάσουν τη διεθνή της προσπάθεια. Την Τρίτη, ο Jonathan Sun Chien-yuan, γενικός διευθυντής του τμήματος διεθνών οργανισμών του υπουργείου Εξωτερικών της Ταϊβάν, δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον έχει επανειλημμένως επιβεβαιώσει την υποστήριξή της στη διεθνή συμμετοχή της Ταϊβάν, παρά την αποχώρηση από ορισμένους φορείς. “Η υποστήριξη των ΗΠΑ για τη διεθνή συμμετοχή της Ταϊβάν παραμένει αμετάβλητη”, δήλωσε ο Sun, προσθέτοντας ότι η υποστήριξη από άλλους ομοϊδεάτες εταίρους και τους επίσημους συμμάχους του νησιού “συνεχίζει να αυξάνεται”.
Η Ταϊβάν δεν θα εγκαταλείψει τον μακροχρόνιο στόχο της να επιστρέψει στον ΠΟΥ ως παρατηρητής και να συμμετάσχει στους μηχανισμούς του, δήλωσε, επικαλούμενος την υγειονομική ασφάλεια των 23 εκατομμυρίων κατοίκων της Ταϊβάν και τις συνεισφορές του νησιού στην παγκόσμια υγεία. Σχετικά με τα θέματα κλιματικής αλλαγής, το υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι η Ταϊβάν θα “συνεχίσει να επιδιώκει τη συμμετοχή σε συνεδριάσεις και μηχανισμούς που σχετίζονται με την UNFCCC”, υποστηρίζοντας ότι οι προσπάθειές της για καθαρές μηδενικές εκπομπές και πράσινη μετάβαση έχουν “ευρέως αναγνωριστεί” από ομοϊδεάτες εταίρους και διεθνείς φορείς.
Το Πεκίνο εκμεταλλεύτηκε τις αποχωρήσεις της Ουάσινγκτον για να ενισχύσει τη δική του αφήγηση ως υπερασπιστής του πολυμερισμού. Η Mao Ning, εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της ηπειρωτικής Κίνας, δήλωσε στις 8 Ιανουαρίου ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ από διεθνείς οργανισμούς “δεν είναι κάτι καινούργιο” και προειδοποίησε ότι η υπονόμευση των θεσμών που επικεντρώνονται στον ΟΗΕ κινδυνεύει με επιστροφή στον “νόμο της ζούγκλας”. “Το σύστημα του ΟΗΕ υπερασπίζεται την παγκόσμια ειρήνη, σταθερότητα και ανάπτυξη για περισσότερα από 80 χρόνια”, δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι “ο αποτελεσματικός πολυμερισμός είναι ιδιαίτερα ζωτικής σημασίας” για τις μικρότερες και ασθενέστερες οντότητες. Η Mao πρόσθεσε ότι το Πεκίνο θα συνεχίσει να υποστηρίζει τον κεντρικό ρόλο του ΟΗΕ και να προωθεί ένα “πιο δίκαιο και ισότιμο σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης” – γλώσσα που, σύμφωνα με αναλυτές, αποσκοπούσε στο να αντιπαρατεθεί με την ολοένα και πιο μονομερή στάση της Ουάσινγκτον.
Κάποιοι παρατηρητές υποστήριξαν ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ πιθανότατα θα ήταν επιζήμια, μεταξύ αυτών ο Li Da-jung, καθηγητής διεθνών σχέσεων και στρατηγικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Tamkang στη Νέα Πόλη της Ταϊπέι. “Η αποχώρηση των ΗΠΑ αποδυναμώνει τις ήδη περιορισμένες πιθανότητες συμμετοχής της Ταϊβάν σε σώματα που συνδέονται με τον ΟΗΕ, απομακρύνοντας την Ουάσινγκτον από το εσωτερικό των θεσμών όπου θα μπορούσε τουλάχιστον να ασκήσει πίεση”, ανέφερε. Ο Li προειδοποίησε ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ από οργανισμούς όπως ο ΠΟΥ θα μπορούσε να στερήσει από την Ταϊβάν έναν σημαντικό έμμεσο υποστηρικτή. “Εάν η ηπειρωτική Κίνα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη επιρροή σε αυτούς τους οργανισμούς, η Ταϊβάν θα αντιμετωπίσει σκληρότερους γεωπολιτικούς περιορισμούς”.
Ο Max Lo, εκτελεστικός διευθυντής της Taiwan International Strategic Study Society, δήλωσε ότι η διεθνής θέση της Ταϊβάν “αναπόφευκτα περιορίζεται” καθώς η Ουάσινγκτον αποσύρεται από παγκόσμιους θεσμούς. “Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπήρξαν από καιρό ένας βασικός υποστηρικτής της ένταξης ή της ουσιαστικής συμμετοχής της Ταϊβάν σε ορισμένους οργανισμούς που συνδέονται με τον ΟΗΕ”, δήλωσε ο Lo. “Η αποχώρησή τους αφαιρεί έναν σημαντικό μοχλό εντός αυτών των σωμάτων”. Προειδοποίησε ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ θα μπορούσε να επιτρέψει στο Πεκίνο να αποκτήσει περαιτέρω διεθνή έδαφος, ειδικά καθώς ο Trump είχε σηματοδοτήσει προθυμία για πιο άμεση αλληλεπίδραση με τον πρόεδρο Xi Jinping. Ο Lo υποστήριξε ότι η διοίκηση Lai πρέπει να αντιμετωπίσει το μακροχρόνιο αδιέξοδο μεταξύ των στενών πορθμείων, εάν ελπίζει να διευρύνει τον διεθνή χώρο της Ταϊβάν. “Η βελτίωση των σχέσεων με την ηπειρωτική χώρα παραμένει ένας από τους ελάχιστους βιώσιμους τρόπους για την Ταϊβάν να αποκτήσει πρόσβαση σε διεθνείς φορείς”, ανέφερε, επισημαίνοντας την περίοδο θερμότερων σχέσεων μεταξύ των στενών πορθμείων υπό τον πρώην ηγέτη της Ταϊβάν, Ma.
Ο Yeh Yao-yuan, καθηγητής διεθνών σπουδών στο Πανεπιστήμιο St Thomas στο Houston, δήλωσε ότι η παρουσία της Ουάσινγκτον εντός των σωμάτων του ΟΗΕ δεν μεταφράστηκε ποτέ σε απτά οφέλη για την Ταϊβάν, δεδομένης της ικανότητας του Πεκίνου να κινητοποιεί ομάδες ψηφοφόρων και να χρησιμοποιεί διαδικαστικά εμπόδια. “Η Κίνα και οι στενοί της εταίροι χρησιμοποιούν καθαρή αριθμητική υπεροχή για να εμποδίζουν την Ταϊβάν σε κάθε βήμα”, δήλωσε ο Yeh. “Αυτοί οι οργανισμοί δεν θα γίνουν πιο προσβάσιμοι στην Ταϊβάν απλώς και μόνο επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες παρέμειναν εντός τους”. Σε αυτό το πλαίσιο, ήταν “άνευ αξίας” να υποστηριχθεί ότι η έξοδος της Ουάσινγκτον θα υπονόμευε θεμελιωδώς τις προοπτικές συμμετοχής της Ταϊπέι, πρόσθεσε.
Ο Fan Shih-ping, πολιτικός επιστήμονας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Ταϊβάν στην Ταϊπέι, θεώρησε την αποχώρηση των ΗΠΑ ως πιθανή ευκαιρία. “Αυτό θα μπορούσε να ανοίξει ένα νέο διεθνές τοπίο για την Ταϊβάν, επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να δημιουργήσουν νέες πλατφόρμες”, έγραψε ο Fan σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. “Η Ταϊβάν μπορεί να μην χρειάζεται πλέον να αγωνίζεται για να ενταχθεί σε οργανισμούς από τους οποίους έχει αποκλειστεί εδώ και πολύ καιρό”. Όσον αφορά το εάν η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να δημιουργήσει εναλλακτικά διεθνή πλαίσια στα οποία η Ταϊβάν θα μπορούσε να συμμετάσχει, ο Li δήλωσε ότι η προοπτική παραμένει αβέβαιη. “Για τις Ηνωμένες Πολιτείες να θεσπίσουν ένα νέο σύστημα συγκρίσιμο με φορείς όπως ο ΠΟΥ και να επιτρέψουν ευρεία συμμετοχή, συμπεριλαμβανομένης της Ταϊβάν, θα ήταν πολύ δύσκολο”, δήλωσε, αναφέροντας την ανάγκη να εξεταστεί η χρηματοδότηση, το προσωπικό και η επαγγελματική ικανότητα. “Τέτοιες επενδύσεις ενδέχεται να μην ευθυγραμμίζονται με την τρέχουσα μονομερή προσέγγιση του Trump”.
