Τα ποσοστά γεννήσεων στην ηπειρωτική Κίνα και στο Χονγκ Κονγκ έφτασαν σε ιστορικά χαμηλά πέρυσι, παρά τις εκτεταμένες κυβερνητικές παροχές για την ενθάρρυνση μεγαλύτερων οικογενειών. Στο Χονγκ Κονγκ, οι δηλωμένες γεννήσεις μειώθηκαν κατά 14% φτάνοντας σε ιστορικό χαμηλό 31.714 το 2025.
Είναι αξιοσημείωτο ότι η αύξηση των γεννήσεων το 2024 μπορεί να οφείλεται στο ευνοϊκό Έτος του Δράκου. Πιστεύεται ότι τα μωρά που γεννιούνται στο έτος του Δράκου θα μεγαλώσουν για να γίνουν έξυπνα και επιτυχημένα. Αυτό πιθανότατα επηρέασε την χρονική στιγμή των γεννήσεων, όπως φάνηκε στο Χονγκ Κονγκ κατά τα έτη του Δράκου των προηγούμενων 12ετών κύκλων, όπως το 2012, το 2000 και το 1988.
Το συνολικό ποσοστό γονιμότητας του Χονγκ Κονγκ ήταν 772 ζωντανές γεννήσεις ανά 1.000 γυναίκες το 2021· προβλέπεται να αυξηθεί σε 943 φέτος. Εκτιμώ ότι το 2025, το ποσοστό γονιμότητας της πόλης ήταν 730 και έτσι η πρόβλεψη για το 2026 είναι απίθανο να επιτευχθεί, κάτι που θα μπορούσε να έχει σημαντικό αντίκτυπο στις μελλοντικές δημογραφικές προβλέψεις όσον αφορά τις τοποθετήσεις σε σχολεία και τις ανάγκες στέγασης. Είναι πιθανό να έχουμε έλλειμμα 6.000 μαθητών από την εκτίμηση, οδηγώντας σε κλείσιμο νηπιαγωγείων και σχολείων.
Εν τω μεταξύ, η ηπειρωτική Κίνα κατέγραψε μόνο 7,92 εκατομμύρια γεννήσεις το 2025, μειωμένες κατά 17% από 9,54 εκατομμύρια το 2024, το χαμηλότερο καταγεγραμμένο ποσοστό από το 1949. Ο εθνικός πληθυσμός μειώθηκε επίσης κατά 3,39 εκατομμύρια. Παράλληλα, η βελτιωμένη προσδόκιμο ζωής στην ηπειρωτική Κίνα και στο Χονγκ Κονγκ έχει επιταχύνει τη γήρανση του πληθυσμού, αυξάνοντας ραγδαία το μερίδιο των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω και επιβαρύνοντας τα κοινωνικά και υγειονομικά συστήματα.
Στο Χονγκ Κονγκ, το ποσοστό των ηλικιωμένων άνω των 65 ετών έφτασε το 23% το 2024· η πόλη έχει ήδη γίνει “υπερ-γηράσκουσα”. Για την ηπειρωτική Κίνα, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 15,4% το 2023.
Τα αποτελέσματα έρευνας του 2022 από την Ένωση Οικογενειακού Προγραμματισμού του Χονγκ Κονγκ δείχνουν ότι οι μικρές οικογένειες είναι πλέον ο κανόνας, με τις οικογένειες χωρίς παιδιά να είναι οι πιο συχνές (43,2%), ακολουθούμενες από οικογένειες με ένα και δύο παιδιά στο 27,4% και 25,2% αντίστοιχα.
Οι φιλικές προς την οικογένεια πολιτικές, όπως επιδόματα παιδιών, βελτιωμένη παιδική φροντίδα και προνομιακές παροχές στέγασης είναι ευπρόσδεκτες. Ωστόσο, η αντιστροφή ή ακόμα και η επιβράδυνση της πτώσης παραμένει μια δύσκολη μάχη.
Χωρίς σημαντική βελτίωση στον αριθμό των έγκαιρων γάμων, το συνολικό ποσοστό γονιμότητας είναι πιθανό να παραμείνει χαμηλό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Και ένας αυξημένος αριθμός γάμων μπορεί να μην οδηγήσει σε υψηλότερα ποσοστά γεννήσεων, δεδομένης της σχετικής αύξησης των οικογενειών DINK (διπλό εισόδημα, χωρίς παιδιά).
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να προετοιμαστούν για τις προκλήσεις της μειούμενης γεννητικότητας σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένης της αντιμετώπισης των ανησυχιών των γυναικών που επιθυμούν να γίνουν γονείς, παρέχοντας επαρκή και στοχευμένη υποστήριξη. Αμφιβάλλω ότι η πρόσφατη υποστήριξη της κυβέρνησης για τις υποβοηθούμενες αναπαραγωγικές υπηρεσίες θα έχει ουσιαστικό αντίκτυπο στους συνολικούς αριθμούς γεννήσεων.
Ταυτόχρονα, όσοι σχεδιάζουν να παραμείνουν χωρίς παιδιά πρέπει να προετοιμαστούν ψυχικά και οικονομικά για ένα μέλλον με λιγότερη οικογενειακή υποστήριξη, ειδικά στα γηρατειά. Το κεντρικό ζήτημα είναι ο καλός σχεδιασμός, είτε θα αποκτήσουν παιδιά είτε όχι.
Ασφαλώς, οι γυναίκες δεν πρέπει να φέρουν την ευθύνη· αυτό είναι θέμα οικογενειακού προγραμματισμού. Πρέπει να απευθυνθούμε στην ευρύτερη κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των εργοδοτών, για να γίνουν πιο φιλικοί προς την οικογένεια, ειδικά για τις εργαζόμενες μητέρες. Οι γυναίκες δεν πρέπει να επωμίζονται όλη την ευθύνη. Απαιτείται συλλογική προσπάθεια για την άρση των εμποδίων γονιμότητας για όσες θέλουν παιδιά. Η γέννηση έχει καταστεί συλλογική ευθύνη για τη βιώσιμη ανάπτυξη της κοινωνίας.
Έρευνες επιβεβαιώνουν ότι καθώς οι νεαρές γυναίκες επιδιώκουν περισσότερη εκπαίδευση και επαγγελματική ανάπτυξη, ο γάμος καθυστερεί, επηρεάζοντας αρνητικά τη γονιμότητα. Τα ποσοστά γάμου θα παραμείνουν χαμηλά, καθώς οι γυναίκες δεν το χρειάζονται πλέον για να βελτιώσουν την πορεία της ζωής τους, αποδίδοντας συχνά εξίσου καλά ή καλύτερα από τους άνδρες συναδέλφους τους στην αγορά εργασίας.
Επομένως, μια θεμελιώδης ανάκαμψη στα ποσοστά γονιμότητας φαίνεται σχεδόν αδύνατη για το Χονγκ Κονγκ και την ηπειρωτική Κίνα. Η πρόκληση τώρα είναι πώς να προετοιμαστούμε για ένα πλαίσιο χαμηλής γονιμότητας και να επενδύσουμε πιο αποτελεσματικά στο ανθρώπινο κεφάλαιο για να αντισταθμίσουμε το συρρικνούμενο εργατικό δυναμικό.
Η εκπαίδευση και η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να προχωρούν παράλληλα. Η παροχή περισσότερης κατάρτισης είναι κρίσιμη για τον μετασχηματισμό του εργατικού δυναμικού για τις ραγδαίες αλλαγές στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Η υιοθέτηση της ΤΝ ήδη αλλάζει την αγορά εργασίας: όσοι προσαρμόζονται θα επωφεληθούν, ενώ άλλοι θα μείνουν πίσω, επιδεινώνοντας την ανισότητα εισοδήματος.
Πώς προετοιμαζόμαστε για έναν κόσμο όπου υπάρχουν λιγότερες θέσεις εργασίας και λιγότεροι εργαζόμενοι που χρειάζονται; Πρέπει να βελτιώσουμε περαιτέρω πώς η ποιότητα σχετίζεται με τα ζητήματα παραγωγικότητάς μας καθώς το εργατικό δυναμικό συρρικνώνεται.
Η μετανάστευση μπορεί να μετριάσει τον ρυθμό γήρανσης του πληθυσμού στο Χονγκ Κονγκ, δεδομένων πολιτικών όπως το πρόγραμμα ταλέντων της κυβέρνησης. Ωστόσο, η ηπειρωτική Κίνα αντιμετωπίζει μια πιο δύσκολη κατάσταση, υποφέροντας από καθαρή μετανάστευση, συμπεριλαμβανομένων των νέων ενηλίκων, η οποία επηρεάζει άμεσα την τοπική γονιμότητα. Ορισμένοι από αυτούς που μεταναστεύουν στη συνέχεια γεννούν παιδιά στο εξωτερικό.
Καθώς το Χονγκ Κονγκ προετοιμάζεται να παρουσιάσει τον προϋπολογισμό του, η υποστήριξη για νεαρά ζευγάρια που φιλοδοξούν να γίνουν γονείς δεν πρέπει να μειωθεί. Αντιθέτως, είναι καιρός να εξεταστεί στρατηγικά πώς θα κατανεμηθούν αποτελεσματικά οι πόροι για να καλυφθεί η μεταβαλλόμενη πληθυσμιακή δομή.
Η κυβέρνηση πρέπει να είναι πιο ενσυναισθητική στις ανάγκες του πληθυσμού. Η χαμηλή γονιμότητα δεν είναι απλώς αποτέλεσμα οικονομικών παραγόντων, μπορεί επίσης να αντικατοπτρίζει την εμπιστοσύνη των ανθρώπων στο μέλλον.
Επιπλέον, η χαμηλή γονιμότητα θα επηρεάσει την εγχώρια κατανάλωση. Η διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης θα είναι δύσκολη. Η χαμηλή γονιμότητα μπορεί να προκαλέσει μια εγχώρια κρίση κατανάλωσης που δεν διορθώνεται εύκολα, με τα χαμηλά ποσοστά γεννήσεων πιθανότατα να επιμένουν.
Οι δημογραφικές εκτιμήσεις απαιτούν επίσης αναθεώρηση και προσαρμογή, οι οποίες φέρουν σοβαρές επιπτώσεις. Πρέπει να επιτύχουμε μια βιώσιμη πληθυσμιακή δομή όσον αφορά το μέγεθος, την κατανομή και την ποιότητα, καθιστώντας την κοινωνία μας ένα ελκυστικό μέρος για να ζει και να ευημερεί κανείς.
