Οι φιλόδοξες φορολογικές μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο νέο πενταετές σχέδιο της Κίνας αναμένεται να ελαφρύνουν σημαντικά τις δημοσιονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι τοπικές κυβερνήσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με έναν κορυφαίο ειδικό στην πολιτική φορολογίας, αυτές οι αλλαγές δεν θα επηρεάσουν τον κυρίαρχο ρόλο της κεντρικής κυβέρνησης στην οικονομική διαχείριση της χώρας.
Η Κίνα, ως ενιαίο κράτος, επωφελείται από μια ισχυρή κεντρική χρηματοδότηση που επιτρέπει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πόρων και την αναδιανομή τους μέσω επιχορηγήσεων. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με ομοσπονδιακά συστήματα όπως των Ηνωμένων Πολιτειών, σύμφωνα με τον Zhang Lianqi, πρόεδρο της Εταιρείας Οικονομικής Διαχείρισης Επιχειρήσεων της Κίνας και αντιπρόεδρο του Κινεζικού Ινστιτούτου Φορολογίας.
«Η κεντρική χρηματοδότηση είναι σαν ο πατέρας, ο οποίος πρέπει να έχει χρήματα, ενώ οι τοπικές κυβερνήσεις είναι σαν τα παιδιά, που πρέπει επίσης να διαθέτουν κάποια χρήματα, αλλά όχι το μεγαλύτερο μερίδιο», εξήγησε ο Zhang, ο οποίος είναι επίσης μέλος της Εθνικής Επιτροπής της Κινεζικής Λαϊκής Πολιτικής Συμβουλευτικής Διάσκεψης (CPPCC), του ανώτατου πολιτικού συμβουλευτικού οργάνου της χώρας. «Είναι λογικό ο πατέρας να μεταφέρει κεφάλαια στα παιδιά. Όμως, αν ο πατέρας αναγκάζεται συνεχώς να δανείζεται από τα παιδιά για να ισοσκελίσει τα δημόσια οικονομικά, τότε αυτό γίνεται μεγάλο πρόβλημα».
Τα τελευταία χρόνια, οι τοπικές κυβερνήσεις στην Κίνα δυσκολεύονται να αναπληρώσουν τα ταμεία τους λόγω της επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης και της παρατεταμένης κρίσης στον τομέα της ακίνητης περιουσίας, κάτι που περιορίζει την ικανότητά τους να καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες των δημόσιων υπηρεσιών.
Στην ετήσια κυβερνητική έκθεση και στο σχέδιο για το 15ο πενταετές σχέδιο της Κίνας, που δημοσιεύθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα, το Πεκίνο δεσμεύτηκε να «βελτιώσει το τοπικό φορολογικό σύστημα» και να «αυξήσει τους αυτόνομους δημοσιονομικούς πόρους της τοπικής αυτοδιοίκησης».
Μια από τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις, που παρουσιάστηκε αρχικά από το Πεκίνο το 2019, είναι η μετατόπιση της είσπραξης του φόρου κατανάλωσης στη λιανική πώληση και η σταδιακή διάθεση των εσόδων στις τοπικές κυβερνήσεις. Σε αντίθεση με τους φόρους πωλήσεων που επιβάλλονται από τις πολιτείες των ΗΠΑ, ο φόρος κατανάλωσης στην Κίνα σχεδιάστηκε κυρίως για τη ρύθμιση της καταναλωτικής συμπεριφοράς και όχι για τη δημιουργία εσόδων. Επιβάλλεται μόνο σε συγκεκριμένες κατηγορίες αγαθών, όπως αλκοόλ, καπνός και καύσιμα, και όλα τα έσοδα καταλήγουν στην κεντρική κυβέρνηση.
Μιλώντας στο περιθώριο των «δύο συνεδριάσεων» – των ετήσιων συναντήσεων της εθνικής νομοθετικής και της CPPCC – στο Πεκίνο την Κυριακή, ο Zhang εκτίμησε ότι, εφόσον εφαρμοστεί, η μεταρρύθμιση του φόρου κατανάλωσης θα μπορούσε να αποφέρει επιπλέον 800 δισεκατομμύρια γιουάν (116,4 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) ετησίως σε φορολογικά έσοδα για τις τοπικές κυβερνήσεις. «Αυτό θα ανακουφίσει σημαντικά την ασφυκτική δημοσιονομική ισορροπία σε τοπικό επίπεδο», ανέφερε.
Το Πεκίνο δεσμεύτηκε επίσης να βελτιώσει την αναλογία των φόρων που μοιράζονται μεταξύ κεντρικής και τοπικής αυτοδιοίκησης τα επόμενα πέντε χρόνια. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον φόρο προστιθέμενης αξίας, τη μεγαλύτερη πηγή φορολογικών εσόδων της Κίνας, ο οποίος αντιπροσωπεύει σχεδόν το 40% του συνόλου και αυτήν τη στιγμή μοιράζεται εξίσου μεταξύ κεντρικής και τοπικής αυτοδιοίκησης. Ο Zhang δήλωσε ότι η φορολογική διαχειριστική εξουσία των τοπικών κυβερνήσεων θα μπορούσε επίσης να επεκταθεί τα επόμενα πέντε χρόνια, επιτρέποντάς τους να προσαρμόζουν τα ποσοστά ορισμένων τοπικών φόρων.
Το κλειδί για την αντιμετώπιση της δημοσιονομικής πρόκλησης της Κίνας, σύμφωνα με τον Zhang, ήταν η απάντηση στα ερωτήματα «από πού προέρχονται τα χρήματα, πού πηγαίνουν και πόσο αποτελεσματικά δαπανώνται». Πρόσθεσε ότι ένα σταθερό φορολογικό εισόδημα είναι απαραίτητο, καθώς το Πεκίνο αυξάνει την ένταση των δημοσιονομικών δαπανών για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης.
Ένα κρίσιμο βήμα – που αναφέρεται τόσο στο 14ο όσο και στο σχέδιο για το 15ο πενταετές σχέδιο – θα είναι η αύξηση του μεριδίου των «άμεσων φόρων», όπως ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων, στα δημόσια έσοδα, τόνισε ο Zhang. Σε σύγκριση με τις ανεπτυγμένες οικονομίες, ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων στην Κίνα αποτελεί μικρότερο ποσοστό των δημόσιων εσόδων, έχει στενότερη βάση φορολογουμένων και χαμηλότερο ποσοστό συμμόρφωσης στην είσπραξη. Επιπλέον, επιβαρύνει βαριά το εισόδημα από εργασία, αλλά ελαφρά το εισόδημα από κεφάλαιο.
«Η μεταρρύθμιση των άμεσων φόρων βρίσκεται σε εξέλιξη, με κύριο επίκεντρο τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων», ανέφερε ο Zhang. «Η Κίνα εξακολουθεί να έχει σημαντικές μη αξιοποιημένες δυνατότητες στο σύστημα φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων.» Η πολιτική κατεύθυνση θα πρέπει να είναι «ευρεία φορολογική βάση, χαμηλοί συντελεστές», με έμφαση στη σταδιακή ενσωμάτωση περισσότερων εισοδημάτων από κεφάλαιο και επιχειρηματική δραστηριότητα στο ολοκληρωμένο φορολογικό σύστημα, ώστε να εξισορροπηθεί η φορολογική επιβάρυνση μεταξύ εργασίας και κεφαλαίου. «Υπάρχει ένα ευρέως διαδεδομένο πρόβλημα όπου οι μεμονωμένοι διαδικτυακοί streamers ανακατηγοριοποιούν το προσωπικό τους εισόδημα ως επιχειρηματικό για να αποφύγουν φορολογικές υποχρεώσεις», επεσήμανε ο Zhang. «Η αντιμετώπιση αυτού είναι πιθανό να αποτελέσει προτεραιότητα κατά την περίοδο του 15ου πενταετούς σχεδίου.»
Εν τω μεταξύ, ο τρέχων ανώτατος οριακός φορολογικός συντελεστής 45% για εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες μπορεί να είναι υπερβολικά υψηλός, συμπλήρωσε. «Αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό για την προσέλκυση υψηλά καταρτισμένου, σπάνιου ταλέντου σε τομείς αιχμής όπως η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη, πλήττοντας δυνητικά τη διεθνή ανταγωνιστικότητα».
