Ο Τζίμι Λάι, ιδρυτής της Apple Daily, που καταδικάστηκε σε 20ετή φυλάκιση για αδικήματα εθνικής ασφάλειας στις 9 Φεβρουαρίου, θα αποφασίσει αν θα ασκήσει έφεση. Έχει περίπου δύο εβδομάδες για να πάρει την απόφασή του, κατά την οποία μπορεί να αμφισβητήσει τόσο την καταδίκη όσο και την ποινή. Δεδομένης της διάρκειας της δίκης (156 ημέρες), του όγκου των αποδεικτικών στοιχείων και των νομικών ζητημάτων, η εκδίκαση οποιασδήποτε έφεσης αναμένεται να διαρκέσει.
Στο μεταξύ, διεθνείς παράγοντες έχουν εστιάσει στην εξασφάλιση της πρόωρης απελευθέρωσης του Λάι. Η επικεφαλής της διεθνούς νομικής του ομάδας, Caoilfhionn Gallagher KC, κάλεσε «ηγέτες από όλο τον κόσμο να μιλήσουν με μία φωνή στο αίτημά τους προς την Κίνα να ελευθερώσει τον Τζίμι Λάι, ώστε να επιστρέψει επιτέλους στην οικογένειά του στο Λονδίνο». Ωστόσο, δεν διευκρίνισε πώς μπορεί να επιτευχθεί η απελευθέρωσή του.
Όταν ο Βρετανός Πρωθυπουργός Keir Starmer επισκέφθηκε την Κίνα τον περασμένο μήνα, έθεσε τις ανησυχίες του σχετικά με την υπόθεση του Λάι στην κινεζική κυβέρνηση. Μετά την καταδικαστική απόφαση, η Βρετανίδα Υπουργός Εξωτερικών Yvette Cooper δήλωσε ότι «θα εμπλακούμε περαιτέρω άμεσα στην υπόθεση του κ. Λάι». Κάλεσε τις αρχές του Χονγκ Κονγκ να «τον απελευθερώσουν για ανθρωπιστικούς λόγους, ώστε να επανενωθεί με την οικογένειά του».
Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio προέτρεψε παρομοίως τις αρχές «να χορηγήσουν στον κ. Λάι ανθρωπιστική άδεια». Η εκπρόσωπος εξωτερικών υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Anitta Hipper, ζήτησε την άμεση απελευθέρωση του Λάι «λαμβάνοντας υπόψη την προχωρημένη ηλικία και την κατάσταση της υγείας του».
Αν και αυτές οι δηλώσεις έγιναν μετά τις ποινές του Λάι για αδικήματα εθνικής ασφάλειας, κανείς δεν αναφέρθηκε στον λόγο για τον οποίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή στη φυλακή. Εκτίει ήδη ποινή φυλάκισης πέντε ετών και εννέα μηνών, που επιβλήθηκε για δύο αδικήματα απάτης τον Δεκέμβριο του 2022.
Εάν πληροί τις προϋποθέσεις για μείωση της ποινής κατά ένα τρίτο λόγω καλής συμπεριφοράς, η νωρίτερη ημερομηνία αποφυλάκισής του από αυτή την ποινή είναι τον Ιούνιο. Διαφορετικά, θα είναι τον Μάιο του 2028. Σε κάθε περίπτωση, 18 χρόνια της τελευταίας ποινής του Λάι έχουν διαταχθεί να εκτιθούν διαδοχικά με την προηγούμενη ποινή, και η ποινή για απάτη πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη σε αυτό το πλαίσιο.
Αυτοί που επιδιώκουν την απελευθέρωση του Λάι πιθανόν να έχουν κατά νου την εξουσία του αρχηγού της εκτελεστικής εξουσίας να απονέμει χάρη σε ορισμένες περιστάσεις. Ο Βασικός Νόμος (Basic Law) του εξουσιοδοτεί «να χαρίζει σε πρόσωπα που κρίθηκαν ένοχα για ποινικά αδικήματα ή να μετατρέπει τις ποινές τους». Στην Αγγλία, οι χάρες χρησιμοποιούνται κανονικά σε περιπτώσεις δικαστικών σφαλμάτων, και το Χονγκ Κονγκ γενικά ακολουθεί παρόμοια πρακτική.
Το Αγγλικό Εφετείο έκρινε ότι το αποτέλεσμα μιας χάριτος είναι να αφαιρεί από ένα άτομο «όλες τις ποινές, τιμωρίες και κυρώσεις που ενδέχεται να προκύψουν από την εν λόγω καταδίκη». Ωστόσο, η καταδίκη δεν αναιρείται. Μόνο τα δικαστήρια μπορούν να το κάνουν αυτό.
Στην περίπτωση του Λάι, ωστόσο, ξένοι ηγέτες τόνισαν την ανθρωπιστική βάση των εκκλήσεών τους, προβλέποντας πιθανώς τη μετατροπή της ποινής του Λάι. Η μετατροπή ποινής περιλαμβάνει την αντικατάσταση μιας υφιστάμενης ποινής με μια πιο επιεική κύρωση. Μετατροπές μπορούν να χορηγηθούν σε περιπτώσεις, για παράδειγμα, τερματικών ασθενειών.
Η ίδια η ηλικία σπάνια, αν ποτέ, αποτέλεσε την κύρια βάση για την απελευθέρωση ενός παραβάτη που κρίθηκε ένοχος για σοβαρά εγκλήματα. Αυτό ισχύει τόσο για παιδεραστές, εμπόρους ναρκωτικών ή κατασκευαστές βομβών, όσο και για παραβάτες εθνικής ασφάλειας. Όταν, όπως στην περίπτωση του Λάι, τα προβλήματα υγείας ενός ηλικιωμένου παραβάτη αντιμετωπίζονται από τις ιατρικές ομάδες του τμήματος σωφρονιστικών υπηρεσιών, έχουν μικρή μετριαστική επίδραση. Αν και ο Λάι είναι απομονωμένος από τον γενικό πληθυσμό της φυλακής, αυτό έγινε κατόπιν δικής του αίτησης και θα μπορούσε να τερματιστεί άμεσα αν άλλαζε γνώμη.
Σε κάθε περίπτωση, οι δικαστές που επέβαλαν την ποινή έδωσαν στον Λάι μικρές μειώσεις ποινής για κάθε μία από τις τρεις κατηγορίες αδικημάτων εθνικής ασφάλειας, προκειμένου να αντικατοπτρίζουν τα μετριαστικά χαρακτηριστικά.
Ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας John Lee Ka-chiu δήλωσε ότι η ποινή «εκδηλώνει ότι το κράτος δικαίου τηρείται και η δικαιοσύνη απονέμεται, και φέρνει επίσης μεγάλη ανακούφιση σε όλους». Επίσης, δήλωσε ότι ο Λάι «αξίζει την τιμωρία του μετά από όλη τη ζημιά που προκάλεσε». Με βάση τα λεγόμενά του, δεν θα βιαστεί να χορηγήσει χάρη ή να μετατρέψει την ποινή του Λάι.
Επιπλέον, η εξουσία του αρχηγού της εκτελεστικής εξουσίας ασκείται γενικά μόνο αφού ολοκληρωθεί η δικαστική διαδικασία, δηλαδή μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας έφεσης. Ωστόσο, η έφεση του Λάι δεν έχει καν ξεκινήσει. Αν ο Λάι επιθυμεί πρόωρη απελευθέρωση, οι προσπάθειές του θα πρέπει να επικεντρωθούν στην υποστήριξη της ουσίας της υπόθεσής του στο Εφετείο του Χονγκ Κονγκ και, εάν αποτύχει, στο Ανώτατο Δικαστήριο του Χονγκ Κονγκ.
Οι προσπάθειες παράκαμψης του Λι και εμπλοκής του Προέδρου Xi Jinping στην κατάσταση του Λάι είναι μη ρεαλιστικές. Αν και, για παράδειγμα, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump ζήτησε από τον Xi «να εξετάσει την απελευθέρωσή του» πέρυσι, οι τροχοί της δικαιοσύνης συνέχισαν να γυρίζουν. Ο Xi αναμφίβολα εμπιστεύεται το νομικό σύστημα της πόλης και δεν θα θέλει να παρέμβει σε εν εξελίξει ποινικές υποθέσεις. Αυτή, τελικά, είναι η ουσία του «μία χώρα, δύο συστήματα».
