Η Philippa Simpson, διευθύντρια κτιρίων και ανανεώσεων στο Barbican, επισημαίνει τη διαρροή υδάτων από τα παλαιωμένα πλακίδια της περιοχής δίπλα στη λίμνη, που αποτελεί υπενθύμιση του έργου που περιμένει την ίδια και την ομάδα της για την ανακαίνιση αυτού του 43ετούς μνημείου. Η πρώτη φάση του έργου, κόστους 231 εκατομμυρίων λιρών, αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το 2032, για τον εορτασμό των 50 χρόνων λειτουργίας του, με το συνολικό κόστος να εκτιμάται στα 451 εκατομμύρια λίρες.
Ένα κολοσσιαίο έργο βρίσκεται σε εξέλιξη. Μια αποκλειστική ματιά στα παρασκήνια αποκαλύπτει τους εσωτερικούς μηχανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του κεντρικού σταθμού παροχής ενέργειας, έναν λαβύρινθο από τσιμεντένιους διαδρόμους με πράσινες σωληνώσεις, έκτασης ίσης με το ένα τρίτο του Wembley stadium. Μέσα, πέντε δεξαμενές, μία από τις οποίες χωρητικότητας 250.000 λίτρων, που άλλοτε παρείχε ζεστό νερό για θέρμανση, παραμένουν ανενεργές και χρήζουν αντικατάστασης. Η δυσκολία έγκειται στο ότι το Barbican χτίστηκε γύρω τους, απαιτώντας την κοπή και απομάκρυνσή τους.
Ο Richard McQuilliam, επικεφαλής μηχανικός, περιγράφει την εργασία ως “ακατάστατη και επικίνδυνη”, χαρακτηρισμός που θα μπορούσε να αποδοθεί σε ολόκληρο το εγχείρημα. Το Barbican, αν και διχαστικό κατά τα εγκαίνια του (χαρακτηρίστηκε από την Guardian ως “το πιο μπερδεμένο κέντρο τεχνών στον κόσμο”), σήμερα αναγνωρίζεται από πολλούς ως εμβληματικό στοιχείο του Λονδίνου και της καλλιτεχνικής του ζωής.
Άνοιξε το 1982 και αποτελεί ένα μοναδικό πολιτιστικό ίδρυμα. Χτισμένο στο κέντρο του Λονδίνου, σε ένα πρώην βομβαρδισμένο οικόπεδο, η πολιτιστική του προσφορά σχεδιάστηκε πρωτίστως ως ψυχαγωγία για τους 4.000 κατοίκους των πολυτελών διαμερισμάτων που δεσπόζουν από πάνω του. Σήμερα, περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι το επισκέπτονται ετησίως, καθιστώντας το ένα από τα δημοφιλέστερα πολιτιστικά αξιοθέατα του Ηνωμένου Βασιλείου.
Μέρος της πρόκλησης είναι η ηλικία του – ή μάλλον η απουσία της. Σε αντίθεση με το Young V&A, του οποίου το κτίριο χρονολογείται από τη δεκαετία του 1870 και έχει ήδη υποστεί πολλαπλές ανακαινίσεις, το Barbican είναι ένα πολύ νεότερο κτίριο που ουδέποτε υπέστη σοβαρή ανανέωση. “Διαθέτουμε αυτούς τους εξαιρετικούς δημόσιους χώρους στην καρδιά της Square Mile,” δηλώνει η Simpson. “Πώς τους καθιστούμε προσβάσιμους σε όλους; Πώς τους κάνουμε πλήρως λειτουργικούς, πλήρως ανοιχτούς, πλήρως συμπεριληπτικούς;”
Το Barbican, που περιλαμβάνει θέατρο, χώρο συναυλιών, γκαλερί τέχνης και θερμοκήπιο, έχει επαινεθεί ως μια επιτυχημένη υλοποίηση της κοινοτικής διαβίωσης του μέσου του αιώνα. Ωστόσο, υστερεί σημαντικά σε σχέση με τα σύγχρονα πρότυπα σχεδιασμού. Το θερμοκήπιο είναι απρόσιτο για χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων και ανοίγει στο κοινό μόνο για λίγες ώρες το Σαββατοκύριακο. Η περιοχή δίπλα στη λίμνη, με τα διαρκώς διαρρέοντα πλακίδια, δείχνει φθαρμένη. Οι χώροι υποδοχής, που θα έπρεπε να είναι φιλόξενοι και να παρέχουν κρίσιμες πληροφορίες στους επισκέπτες, είναι αποπροσανατολιστικοί.
“Οι επισκέπτες που εισέρχονται από τις κύριες πόρτες δίπλα στη λίμνη συχνά χάνουν τους ανελκυστήρες,” λέει ο Jaymi Sudra, συνεργάτης του βραβευμένου με Turner Prize αρχιτεκτονικού κολεκτίβου Assemble, ο οποίος συμμετέχει στην ομάδα σχεδιασμού που ανανεώνει την σήμανση του κέντρου. “Απλά περνούν δίπλα τους.” Νέοι λαμπτήρες θα φωτίσουν τους χώρους υποδοχής, και τα διαβόητα φθαρμένα χαλιά θα αφαιρεθούν και θα αντικατασταθούν.
Δεν είναι μόνο τα πλακίδια που είναι πορώδη στο Barbican. Ο Sudra αναφέρει ότι υπάρχουν περίπου 40 διαφορετικές είσοδοι στο κτίριο. “Λόγω του μεγάλου αριθμού σημείων εισόδου, ενισχύεται η αίσθηση αποπροσανατολισμού των επισκεπτών, οι οποίοι δεν έχουν ξεκάθαρη αντίληψη για το επίπεδο στο οποίο έχουν εισέλθει,” εξηγεί. Η ιστορία του κέντρου εξηγεί μέρος της σύγχυσης. Έπρεπε να κατασκευαστεί γύρω από άλλα στοιχεία, όπως η λίμνη και κυρίως τα διαμερίσματα, γεγονός που οδηγεί σε έλλειψη συνέπειας στον σχεδιασμό και σε εισόδους που δεν βρίσκονται εκεί που τις περιμένει κανείς.
Η είσοδος Silk Street, που για πολλούς αποτελεί την “πρόσοψη” του κτιρίου, είναι στην πραγματικότητα η πίσω πλευρά, ενώ οι τεράστιες πόρτες που βλέπουν στη λίμνη είναι τεχνικά η κύρια είσοδος. Διάδρομοι κρέμονται πάνω από χώρους. Υπάρχουν μυστικοί διάδρομοι για τους κατοίκους. Ακόμη και για τους έμπειρους επισκέπτες, υπάρχει έλλειψη λογικής. Η λαβυρινθώδης διάταξη του Barbican έχει μπερδέψει πολλούς επισκέπτες όλα αυτά τα χρόνια. Ο Stanley Tucci και ο David Dimbleby χάθηκαν, ενώ ο εξερευνητής Sir Ranulph Fiennes σκαρφάλωσε έναν τοίχο για να μπει. Ο Brian Eno βρέθηκε να περιπλανάται στον τέταρτο όροφο ψάχνοντας την Αίθουσα Συντριβάνι, που βρίσκεται στο ισόγειο. Η Fiona Shaw αποστρεφόταν να εμφανίζεται στο κτίριο, παραπονούμενη ότι οι ηθοποιοί “χάνονταν στις σκάλες και στους αφιλόξενους διαδρόμους”.
Μία από τις σημαντικότερες εργασίες του Sudra είναι η δημιουργία ενός νέου συστήματος σήμανσης που θα αντικαταστήσει τα τέσσερα εν χρήσει σήμερα. Συχνά συγκρούονται μεταξύ τους και οι ομάδες προσβασιμότητας αναφέρουν ότι είναι δύσκολο να ακολουθηθούν. Τώρα, όλα εκτός από τα πρωτότυπα (και διατηρητέα) σήματα Ken Briggs αφαιρούνται. Ο οργανισμός στο παρελθόν εκμεταλλευόταν τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι επισκέπτες στην εύρεση του χώρου. Αφίσες που τυπώθηκαν λίγο μετά τα εγκαίνια του δείχνουν τον κριτικό κινηματογράφου Barry Norman να κρατάει έναν χάρτη δίπλα σε έναν μπερδεμένο αστυνομικό με λεζάντα: “Αν ο Barry Norman βρει το νέο Barbican Centre πριν ανοίξει τον Μάρτιο, θα κάνει κριτική στην περίοδο κλασικών αγγλικών ταινιών”. Κάποια στιγμή, το κατάστημα πωλούσε μπλουζάκι με τη φράση: “Βρήκα το Barbican Centre.” Η Simpson ελπίζει ότι όταν ξεκινήσουν οι κατασκευές το 2027, θα αρχίσει μια νέα – πιο προσβάσιμη – εποχή.
