Το 1988, σε ηλικία 20 ετών, ο Wolfgang Tillmans αποκόλλησε μια αφίσα μεγέθους Α0 από ένα εργοτάξιο και την καρφίτωσέ την σε έναν τοίχο στο διαμέρισμά του στο Αμβούργο. Η αφίσα διαφήμιζε το νέο άλμπουμ των Pet Shop Boys, Introspective, και αποτελούνταν από χοντρές κάθετες ράβδους σε διάφορα χρώματα. “Ήταν απλά τόσο ωραίο στο πλαίσιο της εποχής”, λέει σήμερα ο καλλιτέχνης, θαυμάζοντας πώς το ποπ συγκρότημα είχε πάει “ένα επίπεδο πιο αφηρημένο”.

Περίπου την ίδια εποχή στο Doncaster, ο έφηβος Alasdair McLellan –σήμερα φωτογράφος μόδας υψηλού επιπέδου– εντυπωσιάστηκε από τα ρούχα του keyboardist των Pet Shop Boys, Chris Lowe, όπως το καπέλο, το ριγέ μπλουζάκι και τα γυαλιά Issey Miyake στο εξώφυλλο του σινγκλ τους Suburbia. “Πάντα πίστευα ότι ήταν ο καλύτερα ντυμένος άντρας της δεκαετίας του ’80”, λέει ο McLellan. “Προφανώς, απλώς στεκόταν και έπαιζε στο πληκτρολόγιο και εγώ πρόσεχα πάντα τι φορούσε, ειδικά όλο αυτό το αθλητικό υλικό. Απλά φαινόταν να το κάνει καλύτερα από όλους τους άλλους.” Ο McLellan δεν μπορούσε να βρει περιοδικά μόδας στο χωριό του, οπότε η οπτική του εκπαίδευση προερχόταν από την ποπ και τον μουσικό τύπο. “Ασχολήθηκα με τη φωτογραφία μέσω των εξωφύλλων άλμπουμ, των Smash Hits και του NME.”

Και οι δύο άντρες κατέληξαν να φωτογραφίζουν και να σκηνοθετούν βίντεο για τους Pet Shop Boys: ο Tillmans έφτιαξε ένα βίντεο για το Home and Dry το 2002, ενώ ο McLellan σκηνοθέτησε ένα για το Loneliness 22 χρόνια αργότερα. Το έργο τους, καθώς και οι πρώτες οπτικές εικόνες που τους ενέπνευσαν, συγκεντρώνονται σε ένα νέο βιβλίο 600 σελίδων με τίτλο Pet Shop Boys: Volume. Παρουσιάζεται ως ένα “πλήρες οπτικό αρχείο” και καλύπτει περισσότερα από 40 χρόνια, συγκεντρώνοντας τα εξώφυλλα δίσκων, τα μουσικά βίντεο και την εικόνα των συναυλιών που ήταν εξίσου αναπόσπαστο κομμάτι της απήχησης των Pet Shop Boys όσο και η μουσική τους.

Ο Lowe και ο τραγουδιστής Neil Tennant συζητούν για το έντονο πορτοκαλί πρες-παπιέ τους σε ένα τραπέζι στη γωνία του εστιατορίου Toklas του Λονδίνου. Τυχαία, καθόμαστε κάτω από μια φωτογραφία του Tillmans με φρούτα και λαχανικά τοποθετημένα δίπλα σε μια πισίνα. “Πάντα είχαμε χαρά στη συσκευασία και θεωρούσαμε ότι ήταν μέρος της δημιουργικής δήλωσης”, λέει ο Tennant, παραγγέλνοντας μια κανάτα λευκό κρασί. “Δεν θα πω Gesamtkunstwerk, αλλά…” “Συνέχισε, Neil, πες το”, λέει ο Lowe σκανταλιάρικα. “Ξέρω ότι σου αρέσει να το λες.”

Το Gesamtkunstwerk είναι ο όρος που διέδωσε ο Wagner, σημαίνοντας “ολικό έργο τέχνης”, όπου ήχοι και εικόνες συνδυάζονται σε ένα συντριπτικό σύνολο – και οι Pet Shop Boys ήταν ιδανικά τοποθετημένοι για να αναβαθμίσουν την ποπ με αυτόν τον τρόπο. Όταν άρχισαν να ηχογραφούν στα μέσα της δεκαετίας του ’80, η μουσική βιομηχανία ήταν γεμάτη χρήματα χάρη στην εισαγωγή του CD, το οποίο ενέπνευσε πολλούς θαυμαστές να αγοράσουν ξανά τους αγαπημένους τους δίσκους, σε αυτή τη νέα μορφή υψηλής πιστότητας. “Οι δισκογραφικές εταιρείες έβγαζαν χρήματα αφειδώς και είχαν προϋπολογισμούς να διαθέσουν”, θυμάται ο Mark Farrow, του οποίου η εταιρεία έχει σχεδιάσει τη συντριπτική πλειοψηφία της οπτικής παραγωγής των Pet Shop Boys. “Ήταν υπέροχα!”

Τότε, τα σινγκλ του συγκροτήματος κυκλοφορούσαν σε διάφορες φυσικές μορφές: ένα CD single, ένα κασετόφωνο, βινύλιο 7 ιντσών και συχνά δύο σινγκλ 12 ιντσών. “Στον Mark του άρεσε πολύ γιατί μπορούσες να κάνεις παραλλαγές στο θέμα”, λέει ο Tennant. Πάρτε το εξώφυλλο για το remix του It’s a Sin σε 12 ιντσών, το οποίο περιλαμβάνει ένα κοντινό πλάνο στα κλειδιά και τις αλυσίδες που φορούσε ο Lowe, παίζοντας τον δεσμοφύλακα που οδηγεί τον Tennant στην πυρά στο βίντεο του τραγουδιού, σε σκηνοθεσία Derek Jarman. Το remix του It’s a Alright του 1989 σε 12 ιντσών, είναι φλούο ροζ από τη μία πλευρά και πράσινο από την άλλη. “Μινιμαλισμός στο χρώμα”, λέει ο Farrow. “Μου αρέσει το φλούο”, λέει ο Lowe. “Το περιοδικό i-D στη δεκαετία του ’80 ήταν πάντα φλούο. Και αυτή ήταν μια εποχή που μου άρεσε πολύ – όλη αυτή η street fashion.” “Έχω ακόμα το τεύχος δύο, όταν ήταν σαν fanzine”, λέει ο Tennant. Ως πρώην βοηθός συντάκτης του Smash Hits πριν γίνει ποπ σταρ, ξεκινά μια θεωρία ότι τα περιοδικά των οποίων οι κυκλοφορίες έχουν αυξηθεί εν μέσω της γενικής παρακμής του έντυπου τύπου είναι αυτά με συνδετήρες αντί για ράχη: “The New Yorker. The Spectator. The Atlantic. Το περιοδικό με συνδετήρες ανοίγει προσκλητικά, ενώ η τάση ενός περιοδικού με τέλεια βιβλιοδεσία είναι να κλείνει.” “Τίποτα να μην σχετίζεται με το περιεχόμενο, τότε;” ρωτάει ο Lowe.

Οι Pet Shop Boys γνώρισαν τον Farrow στην αρχή της καριέρας τους, όταν τους διαχειριζόταν ο Tom Watkins. “Ήρθε στο γραφείο από το Μάντσεστερ”, λέει ο Tennant, ο οποίος είναι από το Νιούκαστλ, ενώ ο Lowe είναι από το Μπλάκπουλ. “Εμείς ήμασταν βόρειοι. Το υπόλοιπο γραφείο ήταν γεμάτο γκέι από το νότο, βασικά. Αμέσως τα πήγαμε καλά μαζί του.” Το πρώτο εξώφυλλο του Farrow ήταν ένα remix του West End Girls, το πρώτο τους Νο 1. Το δεύτερο, Love Comes Quickly, δεν είχε κείμενο στο μπροστινό μέρος, μόνο μια κοντινή φωτογραφία του Lowe με καπέλο μάρκας Boy. Ακούγεται επικίνδυνα μη εμπορικό, αλλά οι Pet Shop Boys είχαν πάντα ένα ατού. “Στο συμβόλαιό μας είχαμε: πλήρη καλλιτεχνικό έλεγχο”, λέει ο Lowe. “Οπότε μπορούσαμε να κάνουμε ό,τι θέλαμε.”

Η αρχική ιδέα για το ντεμπούτο άλμπουμ τους, Please, είχε σχεδιαστεί από τον Watkins. Ο Tennant το θυμάται ως “μηχανική χαρτιού που ήταν 64 ξεχωριστά πτερύγια χαρτιού. Ήταν γελοίο – μου πήρε μισή ώρα να βγάλω τον δίσκο.” Ο Farrow σχεδίασε ένα εξώφυλλο που ακολούθησε την αντίθετη προσέγγιση – κυρίως λευκός χώρος, με μινιατούρα τυπογραφία και μια μικροσκοπική εικόνα των προσώπων του Tennant και του Lowe στη μέση. “Φαινόταν προκλητικό το 1986”, λέει ο Tennant, με το ζευγάρι να συμφωνεί ότι πολλά εξώφυλλα δίσκων τότε ήταν είτε κραυγαλέα είτε απλώς κακοσχεδιασμένα. “Ακόμα και ο Tom έπρεπε να παραδεχτεί ότι ήταν πολύ καλό.”

Αυτό συνέπεσε και με τη μινιμαλιστική τους στάση στην παράσταση. Παρά τις θριαμβευτικές μελωδίες τους, οι Pet Shop Boys σχεδόν δεν κινούνταν όταν έπαιζαν μια από τις επιτυχίες τους στο Top of the Pops. “Νομίζω ότι ο Tom είπε κάτι σαν, ‘Ω Θεέ, δεν κάνουν τίποτα'”, λέει ο Lowe, ο οποίος διαβάζει την αυτοβιογραφία του αείμνηστου μάνατζέρ του, Let’s Make Lots of Money, που πήρε το όνομά της από το υπέρτιτλο του τραγουδιού τους Opportunities. “Υπήρχε γενικός πανικός”, συμφωνεί ο Tennant. “Αλλά δεν είχαμε εμπειρία στην παράσταση και προσπαθούσαμε να μην φαινόμαστε σόουμπιζ. Δεν υποχωρήσαμε στον τρόπο που έκαναν τα πράγματα οι άλλοι. Για την πρώτη μας τηλεοπτική εμφάνιση του West End Girls στη Γερμανία, μας έβαλαν περίπου 300 αρκουδάκια γύρω μας και δύο χορεύτριες που προσποιούνταν ότι ήταν πόρνες. Οπότε, καθώς ήταν πολύ αργά για να κάνουμε κάτι γι’ αυτό, απλώς τις αγνοήσαμε.”

Ήταν ένα ήθος που διατήρησαν. Το 1987, ερμηνεύοντας το Rent στο Royal Variety Performance, ο Lowe, φορώντας ένα δραματικό φουσκωτό σακάκι Issey Miyake, προκάλεσε αναστάτωση αρνούμενος να χαιρετήσει την βασίλισσα και τον Πρίγκιπα Φίλιππο στο τέλος. “Υπήρχε ένα περιστρεφόμενο σκηνικό”, λέει ο Tennant. “Στέκεσαι εκεί στο τέλος, γυρίζει και χαιρετάς. Τώρα, εμείς δεν χαιρετάμε. Φαίνεται βαρετό. Οπότε απλώς δεν εμφανιστήκαμε για τον επίλογο. Η ζωντανή τηλεόραση είναι εύκολη. Δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Και οι δύο μητέρες μας ήταν εξαγριωμένες. Ήταν η πρώτη φορά που οι γονείς μας συναντήθηκαν, στην πραγματικότητα, στα παρασκήνια, και ήταν ενωμένοι στην οργή.”

Η σταρ του Carry On, Barbara Windsor, η οποία εμφανίστηκε στο μουσικό τους φιλμ It Couldn’t Happen Here, δεν ήταν επίσης ευχαριστημένη. “Μας χτύπησε τους γλουτούς”, λέει ο Tennant. “Είπε, ‘Είστε πολύ άτακτα αγόρια. Θα έπρεπε να έχετε κάνει τον επίλογο.'” “Είναι ένα από εκείνα τα πράγματα που απλώς δεν μπορώ να κάνω”, λέει ο Lowe. “Ξέρετε στην αρχή του Who Wants to Be a Millionaire; Όλοι κάνουν αυτό” – χαιρετάει. “Αν ήμουν εκεί, ο σκηνοθέτης θα έλεγε, ‘Κόψε! Κόψε!'” “Λοιπόν, βλέπεις”, λέει ο Tennant, “τώρα ο σκηνοθέτης θα ήθελε να μην χαιρετήσεις, γιατί θα έλεγε, ‘Ω, αυτό είναι πολύ Pet Shop Boys.'”

Εκτός από την άρνησή τους να είναι αρεστοί, οι Pet Shop Boys δεν πούλησαν ούτε το σεξ – ή τουλάχιστον όχι ευθέως. “Δεν πιστεύεις ότι ήμασταν πολύ σέξι;” ρωτάει ο Lowe, προσποιούμενος ότι προσβάλλεται. Μια εξαίρεση συνέβη το 1994, όταν ο Tennant αποφάσισε να αποκαλυφθεί σε ένα εξώφυλλο για το βρετανικό περιοδικό gay lifestyle Attitude. Πριν από αυτό, οι Pet Shop Boys είχαν αντισταθεί στην κατηγοριοποίηση των σεξουαλικοτήτων τους. “Είχα αυτό το πλισέ πουκάμισο Issey Miyake”, λέει ο Tennant. “Αποφάσισα να το ανοίξω με έναν προκλητικό τρόπο, γιατί έχω λίγο τριχωτό στήθος. Και στην πραγματικότητα, η φωτογραφία είναι υπέροχη.”

“Πήρες πολλές προσφορές;” ρωτάει ο Lowe. “Δεν ξέρω αν πήρα, στην πραγματικότητα”, απαντάει ο Tennant. “Λοιπόν, ήμουν σε μια σχέση. Ήταν αρκετά διασκεδαστικό να το κάνεις αυτό. Αλλά δεν έχουμε κάνει σέξι πολύ συχνά.” Το βίντεο για το σινγκλ τους Being Boring του 1990 ήταν ένα άλλο παράδειγμα: σε σκηνοθεσία του φωτογράφου Bruce Weber, τρόμαξε την δισκογραφική εταιρεία καθώς άνοιγε δείχνοντας έναν γυμνό άντρα να αναπηδά σε ένα τραμπολίνο. “Μας μάλωναν, βασικά”, λέει ο Tennant. “Θυμάμαι να λέω, ‘Το Chart Show [ένα πρόγραμμα μουσικών βίντεο] δείχνει μόνο το μεσαίο κομμάτι, οπότε δεν θα δείξουν τον τύπο γυμνό στην αρχή, και δεν θα δείτε το ζευγάρι να κάνει σεξ στο τέλος. Οπότε ποιο είναι το πρόβλημα; Αυτή είναι η εποχή των διαφημίσεων για εσώρουχα Calvin Klein του Bruce Weber. Είναι μαζική κουλτούρα. Δεν είναι κάτι παράξενο, χυδαίο που κάνουμε.'”

Πρόσφατα, έμειναν άναυδοι όταν ανακάλυψαν, περίπου 35 χρόνια αργότερα, ότι το βίντεο είχε λογοκριθεί. “Είχαμε ένα δείγμα DVD του Smash, τη συλλογή των σινγκλ μας, και εγώ πιστά το ξεφύλλισα ολόκληρο”, λέει ο Tennant. “Το Being Boring ξεκινά με την γραμματοσειρά του Bruce Weber πάνω σε ένα απλό φόντο. Η EMI America είχε κόψει τον γυμνό άντρα.”

“Εξέφραζαν αυτό που σήμερα θα ονομαζόταν queer αισθητική;” “Κάποιος πρόσφατα είπε ότι ήμασταν queer πρωτοπόροι”, λέει ο Tennant. “Θέλουμε να κάνουμε ένα t-shirt: queer πρωτοπόρος. Περάσαμε τα τέλη της δεκαετίας του ’80 εντελώς ακαθόριστοι. Αυτή η λέξη ακούγεται αρκετά απελευθερωτική, δεν είναι; Τώρα όλα είναι απολύτως καθορισμένα. Στην πραγματικότητα, δεν είναι αποδεκτό, το να μην είσαι καθορισμένος.” Η αμφισημία και η πολυπλοκότητα, λέει, είναι το κλειδί για τους Pet Shop Boys. “Βρίσκονται στον πυρήνα της κουλτούρας. Πάντα.”

Ένας λόγος για τον οποίο το έργο τους έχει κερδίσει διαρκή σεβασμό είναι ότι, ενώ ήταν πάντα περήφανα ποπ, δεν φοβήθηκε να είναι άβολο. Στη δεκαετία του ’90, είχαν περιόδους που φορούσαν παράξενες στολές, όπως τα πορτοκαλί κοστούμια και τα καπέλα των τεμπέληδων που φορούσαν για να προωθήσουν το σινγκλ τους Can You Forgive Her;. “Ο μάνατζέρ μας ανησυχούσε ότι θα γελοιοποιηθούμε”, λέει ο Tennant. “Αλλά πάντα θυμάμαι την υπέροχη ατάκα του Adam Ant, ‘Η γελοιοποίηση δεν είναι κάτι για το οποίο πρέπει να φοβάσαι.’ Θέλαμε να αποφύγουμε το θέμα του ποπ-σταρ. Επίσης, αυτό ήταν μια αντίδραση στη γήρανση και ίσως στην αίσθηση ανασφάλειας. Το 1993, ήμουν έτοιμος να γίνω 40.” “Τόσο νέος!” λέει ο Lowe. Είναι 66, ο Tennant τώρα 71. “Λοιπόν, φυσικά, το να είσαι μεσήλικας είναι πολύ χειρότερο από το να είσαι γέρος”, λέει ο Tennant.

Ίσως η πιο αριστερή στιγμή των Pet Shop Boys είναι το βίντεο του Tillmans για το Home and Dry, το οποίο αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από κοκκώδη πλάνα αρουραίων που τραβήχτηκαν στον σταθμό του μετρό Tottenham Court Road στο Λονδίνο. “Όσο κι αν αγαπώ την αποστασιοποιημένη αισθητική τους, ήθελα να φέρω μια αντικειμενικότητα στο μείγμα”, λέει ο Tillmans. “Είναι τόσο καλό να δουλεύεις μαζί τους γιατί εννοούν αυτό που λένε. Όταν το παρέδωσα και η δισκογραφική εταιρεία είπε, ‘Αυτό δεν είναι βίντεο’, αυτοί στάθηκαν δίπλα του.”

“Αναμενε να το αλλάξουμε;” ρωτάει ο Lowe. “‘Τι στο διάολο είναι αυτό; Πήγαινε φτιάξε ένα κανονικό βίντεο!'” “Το βρήκα χαριτωμένο”, λέει ο Tennant. “Κάτι πιο τυπικό θα ήταν να το αποδεχτούμε και μετά να φτιάξουμε ένα συμβατικό βίντεο, αλλά νομίζω ότι μας αρέσει το γεγονός ότι ποτέ δεν κάνουμε τα πράγματα με τον εύκολο τρόπο. Πάντα πρέπει να προσπαθείς για να σου αρέσουν οι Pet Shop Boys γιατί κάνουμε πολλά πράγματα για να σε απομακρύνουμε.”

Ένα πράγμα που είναι σίγουρα ευχάριστο είναι η περιοδεία τους με τις μεγαλύτερες επιτυχίες, που ονομάζεται Dreamworld. Ξεκίνησε τον Μάιο του 2022, έχει παίξει από φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο μέχρι το Royal Opera House του Λονδίνου και μέχρι στιγμής δεν δείχνει σημάδια να σταματά· υπάρχουν άλλες 10 ημερομηνίες αυτό το καλοκαίρι. “Συνεχίζεται για πάντα”, λέει ο Lowe, γελώντας. “Συνηθίστε το.” “Είναι λίγο σαν να έχεις ένα επιτυχημένο μιούζικαλ”, λέει ο Tennant. “Κάποιοι άνθρωποι έρχονται και βλέπουν το Dreamworld που κανονικά δεν θα πήγαιναν να δουν τους Pet Shop Boys: και έτσι καθώς συνεχίζεται, παίζουμε συχνά σε μεγαλύτερους χώρους. Είναι υπέροχο να έχεις ένα πιο μαζικό προϊόν όπου δεν έχεις υποχωρήσει ούτε χιλιοστό στον τρόπο παρουσίασής του. Ερχόμαστε φορώντας μάσκες και στεκόμαστε εκεί, ακίνητοι, και το κοινό απλώς πρέπει να το δεχτεί.”

Η απόλυτη απήχηση, φυσικά, είναι οι επιτυχίες των Pet Shop Boys, αλλά αυτές θα απουσιάζουν από μια σειρά από πέντε συναυλίες που δίνουν αυτή την εβδομάδα στο Electric Ballroom του Λονδίνου. Δεδομένου ότι θα παίξουν μόνο B-sides και κομμάτια από άλμπουμ, ονομάζουν τις συναυλίες Obscure. Στοχεύουν τους σκληροπυρηνικούς οπαδούς, λένε ότι είναι εν μέρει για να προωθήσουν το Volume. “Ένα από τα κίνητρα πίσω από αυτό ήταν ότι δεν έπρεπε να κάνουμε υπογραφές βιβλίων”, λέει ο Tennant. “Τις βρίσκω πολύ περίεργες. Είναι λίγο ανατριχιαστικές.” “Αν και έχουμε υπογράψει πολλά βιβλία”, λέει ο Lowe.

Έχουν πρόβα 35 τραγούδια συνολικά, και θα παίξουν 24 κάθε βράδυ· η λίστα τραγουδιών (και η μουσική εισαγωγής) θα αλλάζει. Ο Lowe επέλεξε τα τραγούδια, από μια λίστα που έφτιαξε με αυτά που ήθελε να παίξει ζωντανά. “Διάρκεσε πέντε ώρες και μισή”, λέει ο Tennant. “Μόνο τέσσερις ώρες, 42 λεπτά”, λέει ο Lowe, εξετάζοντας τη λίστα στο Spotify λογαριασμό του. “Και ο Neil είπε, ‘Δεν μπορείς να κάνεις μια τόσο μεγάλη συναυλία.’ Οπότε μετά περάσαμε τη λίστα. Ο Neil πρόσθεσε μερικά.” “Ως ειδική περιποίηση, μου επιτράπηκε να προσθέσω μερικά”, χαμογελάει ο Tennant. “Αν αυτή η συναυλία παιζόταν σε ένα μαζικό κοινό στο Uber Arena του Βερολίνου, νομίζω ότι πολλοί άνθρωποι θα περνούσαν όλη την ώρα στο μπαρ. Αλλά ελπίζω ότι στο Electric Ballroom δεν θα το κάνουν.”

Ο Tennant θέλει να κάνει μια τελευταία παρατήρηση πριν φύγουν. “Υπάρχει μια τάση να πιστεύουμε ότι τα πάντα μαζί μας είναι καλά μελετημένα και σχεδιασμένα”, λέει. “Αλλά στην πραγματικότητα, η πραγματικότητα είναι ότι είναι πολύ πιο αυτοσχέδια και ενστικτώδης.” Παίρνει τον λογαριασμό και βγαίνουν από το εστιατόριο, τυχαία πέφτουν πάνω – και δέχονται ένα φιλί – από κάποιον άλλον υπεύθυνο για θρυλικά εξώφυλλα δίσκων: τον Peter Saville, σχεδιαστή των New Order. “Μην το πείτε στον Mark Farrow”, γελάει ο Lowe.

Pet Shop Boys: Volume εκδίδεται από την Thames & Hudson στις 7 Απριλίου. Obscure είναι στο Electric Ballroom, Λονδίνο, 6-10 Απριλίου. Το Dreamworld συνεχίζεται στο φεστιβάλ Medimex, Taranto, Ιταλία, στις 20 Ιουνίου.