Για σχεδόν δύο χρόνια, επικρατεί μια ισχυρή συναίνεση: η τεχνητή νοημοσύνη (AI) αποτελεί τη μεγάλη αποπληθωριστική δύναμη της εποχής μας. Η λογική, που υποστηρίζεται από δισεκατομμυριούχους επενδυτές όπως ο Marc Andreessen και ο Vinod Khosla, είναι δελεαστική και φαινομενικά αλάνθαστη. Η AI υποκαθιστά την ακριβή ανθρώπινη εργασία με φθηνή τεχνολογία, πολλαπλασιάζει την παραγωγικότητα και μειώνει τα εμπόδια εισόδου, πυροδοτώντας τη δημιουργία πληθώρας ευέλικτων νεοφυών επιχειρήσεων που ανταγωνίζονται στις τιμές και τα περιθώρια κέρδους. Το αποτέλεσμα, πιστεύεται, είναι μια μακροχρόνια μείωση του πληθωρισμού που θα διατηρήσει τα επιτόκια χαμηλά για χρόνια και θα δώσει στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve) το απαραίτητο περιθώριο ελιγμών.
Υπάρχει, όμως, ένα πρόβλημα. Όταν οι οικονομολόγοι της Deutsche Bank αποφάσισαν να ελέγξουν αυτή τη συναίνεση – ρωτώντας τα ίδια τα εργαλεία AI – οι μηχανές διαφώνησαν. «Συμφωνεί η AI με αυτή τη συναίνεση;», έγραψε η ερευνητική ομάδα της τράπεζας, με επικεφαλής τον επικεφαλής οικονομολόγο για τις ΗΠΑ, Matthew Luzzetti, σε σημείωση που δημοσιεύθηκε στις 30 Μαρτίου. «Παραδόξως, όχι».
Το πείραμα
Η μεθοδολογία ήταν απλή, αλλά οι συνέπειές της εντυπωσιακές. Η ομάδα του Luzzetti έθεσε μια δομημένη ερώτηση πιθανοτήτων σε τρία κορυφαία συστήματα AI: το ιδιόκτητο εργαλείο της Deutsche Bank, dbLumina, το ChatGPT 5.2 της OpenAI και το Claude Opus 4.6 της Anthropic. Η ερώτηση ζητούσε από κάθε μοντέλο να αποδώσει πιθανότητες σε τέσσερα πιθανά σενάρια για τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ – ότι η AI θα τον αυξήσει, θα τον αφήσει περίπου αμετάβλητο, θα τον μειώσει ελαφρώς, ή θα τον μειώσει ουσιαστικά – τόσο σε ορίζοντα ενός έτους όσο και πενταετίας.
Η απάντηση έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία. Στον ορίζοντα του ενός έτους, και τα τρία εργαλεία συμφώνησαν ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι ο ελάχιστος αντίκτυπος. Ωστόσο, πιο εντυπωσιακό είναι ότι κάθε μοντέλο θεώρησε την αύξηση του πληθωρισμού από την AI πιο πιθανή από τη ουσιαστική μείωσή του. Το dbLumina απέδωσε τις πιθανότητες αύξησης του πληθωρισμού στο 40%, έναντι μόλις 5% για ουσιαστική μείωση. Το Claude: 25% έναντι 5%. Το ChatGPT: 20% έναντι 5%.
Ο υπαίτιος που αναφέρθηκε σταθερά και από τα τρία μοντέλα είναι η ίδια η επενδυτική έκρηξη της AI. Τα κέντρα δεδομένων πολλαπλασιάζονται. Η ζήτηση για ημιαγωγούς έχει εκτοξευθεί. Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τις εργασίες AI αυξάνεται ραγδαία. Αυτό το είδος πίεσης που προκαλεί η ζήτηση δεν μειώνει τις τιμές. Τις αυξάνει. Ακόμη και στον ορίζοντα των πέντε ετών – όπου τα μοντέλα τείνουν περισσότερο προς αποπληθωριστικά σενάρια – η δραματική αποπληθωριστική κατάρρευση που κάποιοι έχουν προβλέψει παραμένει σταθερά στην περιοχή του “tail-risk” (περιστατικό χαμηλής πιθανότητας αλλά μεγάλης επίπτωσης).
Αυτή είναι μια σημαντικά πιο συγκρατημένη εικόνα από αυτή που σκιαγραφούν κάποιες από τις πιο προκλητικές φωνές στην οικονομική ανάλυση. Η Citrini Research του James Van Geelen, η κορυφαία οικονομική πλατφόρμα Substack, συγκλόνισε τις αγορές τον Φεβρουάριο με ένα σενάριο επικείμενης «ύφεσης λευκών κολάρων», υποστηρίζοντας ότι η AI όχι μόνο θα μειώσει τις τιμές, αλλά θα καταστρέψει τη βάση των καταναλωτών που τις υποστηρίζει. Σε ένα viral «νοητικό πείραμα» γραμμένο ως αποστολή από το 2028, η Citrini περιέγραψε το «φάντασμα του ΑΕΠ»: ένα σενάριο όπου η AI διογκώνει τους εθνικούς λογαριασμούς, ενώ οι μαζικές απολύσεις αδειάζουν τα εισοδήματα των νοικοκυριών και «οι μηχανές δεν δαπανούν μηδέν δολάρια σε προαιρετικά αγαθά». Το αποτέλεσμα, στο σενάριό της, είναι ένας αρνητικός βρόχος ανάδρασης – η υιοθέτηση AI από εταιρείες πυροδοτεί την ανεργία, η οποία με τη σειρά της πυροδοτεί περαιτέρω υιοθέτηση AI – καταλήγοντας σε ποσοστό ανεργίας 10,2% και πτώση του S&P 500 κατά 38%.
Μια μελέτη του Μαρτίου 2026 της Anthropic διαπίστωσε ότι εργαλεία AI όπως το Claude είναι θεωρητικά ικανά να αυτοματοποιήσουν την πλειονότητα των εργασιών σε επαγγέλματα υψηλής αμοιβής: 94% των εργασιών υπολογιστών και μαθηματικών, 90% των θέσεων γραφείου και διοικητικών, ωστόσο η πραγματική υιοθέτηση είναι μόνο ένα κλάσμα αυτού του δυναμικού. Εάν και όταν η AI γεφυρώσει αυτό το χάσμα, η καθοδική πίεση στους μισθούς και το κόστος υπηρεσιών θα μπορούσε να είναι σημαντική, αν και οι ερευνητές σημειώνουν ότι δεν έχει παρατηρηθεί ακόμη συστηματική αύξηση της ανεργίας.
Τι θα μπορούσε να συμβεί στη συνέχεια;
Τα εργαλεία AI δεν πηγαίνουν τόσο μακριά. Το συλλογικό τους μήνυμα είναι πιο μετριοπαθές: η αποπληθωριστική υπόσχεση είναι πραγματική αλλά υπερβολική, ο χρονικός ορίζοντας είναι μεγαλύτερος από αυτόν που υποθέτουν οι αγορές, και η βραχυπρόθεσμη επενδυτική άνοδος θα μπορούσε να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Οι οικονομολόγοι της Deutsche Bank αφήνουν την φιλοσοφική κατάληξη στον αέρα. Εάν η AI κάνει λάθος σχετικά με τον δικό της πληθωριστικό αντίκτυπο, σημειώνουν, ίσως θα πρέπει «να αναθεωρήσουμε την εκτίμησή μας για το πόσο μετασχηματιστική αναμένεται να είναι για πολύπλοκη πνευματική εργασία όπως η πρόβλεψη, τουλάχιστον στη σημερινή της μορφή». Και αν έχει δίκιο, οι αγορές μπορεί να τιμολογούν την αποπληθωριστική επίδραση της AI νωρίτερα από ό,τι συμβαίνει στην πραγματικότητα.
Ενοχλητικά, ανάλογα με την οπτική γωνία, η AI μπορεί να μοιάζει λίγο πολύ με τους οικονομολόγους που την προγραμμάτισαν. «Μια μέση λύση είναι ότι η AI υιοθετεί μια λογική προσέγγιση, αποδίδοντας σχετικά επίπεδες πιθανότητες σε σενάρια σε ένα εξαιρετικά αβέβαιο περιβάλλον με μακροπρόθεσμους ορίζοντες», έγραψε η ομάδα του Luzzetti. «Έχοντας εκπαιδευτεί σε ένα σώμα κειμένων από οικονομολόγους, η AI απλώς λειτουργεί ως ο παροιμιακός δίχειλος οικονομολόγος, αντιστάθμίζοντας τις απόψεις της σε ένα άγνωστο υπόβαθρο».
Είτε έτσι είτε αλλιώς, στις μηχανές τέθηκε μια άμεση ερώτηση σχετικά με τη δική τους οικονομική κληρονομιά.
Η απάντησή τους ήταν: «Είναι περίπλοκο».
