Παρόλο που το όνομα Adele Bertei μπορεί να μην σας είναι άμεσα οικείο, η συμβολή της στην ιστορία της εναλλακτικής μουσικής είναι ανεκτίμητη. Ως μέλος του πειραματικού jazz-punk συγκροτήματος The Contortions από το 1977, και με τη συμμετοχή της στο pop-house single “Build Me a Bridge”, η Bertei κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην καλλιτεχνική σκηνή. Το πρόσφατο απομνημόνευμά της προσφέρει μια αυθεντική εικόνα της μποέμ ζωής της Νέας Υόρκης, λειτουργώντας ως ένα παράθυρο σε μια εποχή όπου η καλλιτεχνική έκφραση άνθιζε, ακόμη και κάτω από δύσκολες συνθήκες.
Μετά από μια ταραγμένη και ασταθή παιδική ηλικία, η Bertei φτάνει στο Μανχάταν το 1977, βρίσκοντας μια πόλη στα όριά της. Η “Μεγάλη Μήλο” βρισκόταν σε δεινή οικονομική κατάσταση, αντιμετωπίζοντας τόσο συχνές πυρκαγιές όσο και μια κρίση δημοτικού χρέους. Ωστόσο, σε αυτή την προ-AIDS και μετα-Warhol εποχή, η πόλη άνοιγε τις πύλες της στη δημιουργικότητα.
Στην αναζήτηση της καλλιτεχνικής της ταυτότητας, η Bertei βυθίζεται στην εναλλακτική σκηνή. Καθώς κινείται ανάμεσα σε μελλοντικούς πολιτιστικούς εικονίδια, η γραφή της παραπέμπει στην ενέργεια και το ύφος της εποχής του NME, περιγράφοντας τους καλλιτέχνες με έντονο και αιχμηρό τρόπο. Η γνωριμία της με τον διάσημο κριτικό Lester Bangs και τον Pere Ubu, Peter Laughner, σκιαγραφεί την αντίθεση μεταξύ του πόνου και της συνεχούς κατανάλωσης αλκοόλ και ναρκωτικών. “Ήταν εξαιρετικά ευαίσθητοι στην ομορφιά και τον τρόμο της ζωής και του χρόνου”, γράφει, “πάντα αναζητώντας ένα πέπλο αναισθησίας για να θαμπώσουν το τσίμπημα της νύχτας.”
Η δική της καλλιτεχνική αφύπνιση έρχεται μέσα από τη σκηνή της “no wave” μουσικής, η οποία αργότερα γέννησε τους Sonic Youth. Η Bertei περιγράφει αυτή τη σκηνή ως “Dada brutalism” και “άρνηση κάθε προηγούμενου τρόπου”. Μαγνητισμένη, αλλά και απο repelled από τους ήχους, εντάσσεται στους Contortions στα πλήκτρα. Ο αρχηγός του συγκροτήματος, James Chance, ένας προκλητικός καλλιτέχνης, δεν δίσταζε να βγει και να χαστουκίσει μέλη του κοινού. Ακόμα και ο θρυλικός A&R man Clive Davis, που ανακάλυψε σπουδαίους καλλιτέχνες, έφυγε απογοητευμένος μετά από ένα μόνο αταίριαστο τραγούδι.
Ωστόσο, η προκλητική φύση της μουσικής ήταν έκφραση μιας συλλογικής, σκοτεινής πραγματικότητας. “Κοίταξα γύρω μου στο κλαμπ τα παιδιά σαν εμένα”, γράφει η Bertei, “όλοι φαινόμασταν τόσο νέοι, ζωτικοί, περίεργοι και αλαζονικοί… η ζωή μας είχε ήδη χτυπήσει πολύ σκληρά και τώρα, εμείς ανταποδίδαμε.” Η δική της παιδική ηλικία σημαδεύτηκε από τη σωματική βία του πατριού της και την σχιζοφρένεια της μητέρας της. “Όλοι τείναμε να λειτουργούμε αυτόματα όσον αφορά την αντιμετώπιση… των παλιών πληγών, σπρώχνοντας κάθε πόνο βαθιά μέσα μας.”
Η Bertei αναδεικνύει πώς η γυναικεία ταυτότητα και η queer ταυτότητα αποτελούσαν ακόμη εμπόδια. Παρόλο που τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν, ο σεξισμός και η ομοφοβία της μουσικής βιομηχανίας ήταν αδιαμφισβήτητοι. Η ίδια απορρίπτει τη θηλυκότητα, αναπτύσσοντας μια περσόνα – μια “σκληρή αγοροκόριτσο με στάση” – την οποία συνεχώς αμφισβητούσαν. “Οι μουσικές κοπέλες δεν υποτίθεται ότι θα ήταν εκφραστικές ή άγριες σαν τους ροκ εν ρολ αδελφούς μας”, γράφει. Μέσα από σχέσεις με φωτογράφους όπως η Nan Goldin και η σχεδιάστρια Anya Phillips, προσπαθεί να διευρύνει τα προσωπικά της όρια, μόνο για να δει τις αποκαλύψεις της να πνίγονται από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά. “Η συναισθηματική οικειότητα με τρόμαζε”, εξομολογείται, “φοβόμουν ότι θα ανακαλυπτόμουν ως το πληγωμένο, αδιάφορο κορίτσι που κρυβόταν μέσα στο δέρμα μου.”
Τελικά, η εξάπλωση της ηρωίνης, η εμφάνιση του AIDS και η αστικοποίηση συνέβαλαν στο τέλος του no wave κινήματος (“καλλιτέχνες που δεν ήταν αρκετά εύστροφοι ή εύποροι για να αγοράσουν ακίνητα, αναγκάστηκαν να φύγουν”). Και αν η ενέργεια μιας πυρκαγιάς διατρέχει την αρχή του βιβλίου, η σπίθα χάνεται καθώς η εστίαση μετατοπίζεται. Μετά το no wave, η Bertei δεν βρίσκεται πλέον στην καρδιά της δράσης, αλλά απλώς μάρτυρας μεταγενέστερων πολιτιστικών στιγμών. Μια σειρά από χαμένες ευκαιρίες (έκανε δοκιμαστικό για το cult κλασικό “Times Square” αλλά δεν πήρε τον ρόλο, ανταγωνίστηκε για λίγο τη Madonna με το πρώτο της solo single, εργάστηκε ως βοηθός του Brian Eno αλλά δεν δημιούργησε μουσική μαζί του) κάνουν το απομνημόνευμα να ξεθωριάζει αργά – όπως ακριβώς και οι σκηνές που έζησε. Παρ’ όλα αυτά, η ζωντανή, σπλαχνική της αφήγηση αποτελεί απαραίτητο ανάγνωσμα για όποιον έχει έστω και μια παροδική σχέση με την εναλλακτική μουσική.
