Η Ελλάδα εξακολουθεί να βασίζεται σε υψηλά επίπεδα στην έμμεση φορολογία, η οποία παραμένει ένας από τους κύριους πυλώνες των δημόσιων εσόδων. Φόροι όπως ο ΦΠΑ και οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (ΕΦΚ), που επιβάλλονται “οριζόντια” στην κατανάλωση, πλήττουν δυσανάλογα τους οικονομικά ασθενέστερους πολίτες, τροφοδοτώντας παράλληλα την ακρίβεια. Η αναλογία μεταξύ άμεσων και έμμεσων φόρων στην Ελλάδα είναι σαφώς υπέρ των δεύτερων, μια κατάσταση που αντιστρέφεται στα περισσότερα προηγμένα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τη νέα ετήσια έκθεση του ΟΟΣΑ για τη φορολόγηση στις χώρες μέλη, περίπου το ήμισυ των φορολογικών εσόδων της Ελλάδας προέρχεται από τη φορολογία στην κατανάλωση. Το 2024, τα συνολικά φορολογικά έσοδα ανήλθαν στο 39,8% του ΑΕΠ, αυξημένα σε σχέση με το 38,9% του 2023, και πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (34,1%). Αυτό τοποθετεί την Ελλάδα στην 10η θέση παγκοσμίως ως προς το ύψος της φορολογικής επιβάρυνσης.
Οι χώρες του βορρά της Ευρώπης, όπως η Δανία, παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά φορολογίας ως προς το ΑΕΠ, αγγίζοντας ή ξεπερνώντας το 45%, ωστόσο αυτό συνδέεται με την προσφορά υψηλής ποιότητας δημόσιων υπηρεσιών και ενός ισχυρού κοινωνικού κράτους. Αντιθέτως, χώρες όπως το Μεξικό, η Χιλή και η Τουρκία διατηρούν χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές, με ανάλογες περιορισμένες παροχές προς τους πολίτες.
Σε ό,τι αφορά τις ασφαλιστικές εισφορές, η Ελλάδα κινείται επίσης σε υψηλά επίπεδα σε σύγκριση με άλλες χώρες του Οργανισμού, επιβαρύνοντας σημαντικά το κόστος εργασίας. Ειδικότερα, η Ελλάδα είναι μεταξύ των οκτώ χωρών του ΟΟΣΑ όπου οι εισφορές των εργαζομένων αποφέρουν περισσότερα έσοδα στο κράτος από τις εισφορές των εργοδοτών.
Ειδικότερα για τη χώρα μας, τα επίσημα στοιχεία αποκαλύπτουν:
* **Υψηλή εξάρτηση από ΦΠΑ και ΕΦΚ:** Περίπου το 40,7% των συνολικών φορολογικών εσόδων προέρχεται από φόρους κατανάλωσης (22,5% από ΦΠΑ και 18,2% από ΕΦΚ). Ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ για τους φόρους κατανάλωσης είναι 31,3%. Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 5η θέση μεταξύ των χωρών με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από έμμεση φορολογία.
* **Υψηλές ασφαλιστικές εισφορές:** Οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης στην Ελλάδα αντιστοιχούν στο 28,8% των συνολικών φορολογικών εσόδων, έναντι 25,5% του μέσου όρου του ΟΟΣΑ. Αυτό σημαίνει βαρύτερο κόστος εργασίας και μεγαλύτερη πίεση σε εργοδότες και εργαζόμενους.
* **Χαμηλότερος φόρος εισοδήματος:** Ο φόρος εισοδήματος αντιστοιχεί στο 15,5% των συνολικών εσόδων, ενώ ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 23,7%. Ενδεικτικά, στη Δανία είναι 57,2% και στη Σουηδία 26,9%.
* **Φορολογικά έσοδα άνω του 38% του ΑΕΠ:** Η Ελλάδα βρίσκεται πάνω από χώρες όπως η Γερμανία (38,0%), η Ισπανία (36,7%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (34,4%).
* **Μεγάλη εξάρτηση από μισθωτούς και συνταξιούχους:** Τα έσοδα από φόρο εισοδήματος στην Ελλάδα προέρχονται κυρίως από μισθωτούς και συνταξιούχους, ενώ τα έσοδα από ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους είναι αναλογικά χαμηλότερα σε σχέση με άλλες χώρες.
* **Αυξήσεις φόρων:** Από το 2010 έως το 2024, η Ελλάδα παρουσίασε αύξηση 7,4 ποσοστιαίων μονάδων στον λόγο φόρων προς ΑΕΠ, τη 3η μεγαλύτερη αύξηση στον ΟΟΣΑ, μετά τη Σλοβακία (+7,7 μ.μ.) και την Ιαπωνία (+7,5 μ.μ.). Αυτές οι αυξήσεις συνδέονται με τη φορολογική επιβάρυνση των πολιτών κατά την περίοδο των μνημονίων.
