Ο Οργανισμός Παγκόσμιου Εμπορίου (WTO) συνεδριάζει σε μια περίοδο έντονης παγκόσμιας οικονομικής αβεβαιότητας, εξαιτίας συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και της αυξανόμενης προστατευτιστικής τάσης. Ο Οργανισμός αντιμετωπίζει τον κίνδυνο μιας «αταξινόμητης κατάρρευσης», εάν αποτύχει να καταλήξει σε μια νέα συμφωνία για τους παγκόσμιους εμπορικούς κανόνες.
Η Γενική Διευθύντρια Ngozi Okonjo-Iweala, κατά την έναρξη της 14ης υπουργικής διάσκεψης του WTO στην Γιαουντέ του Καμερούν, δήλωσε πως η παλιά «παγκόσμια τάξη» δεν πρόκειται να επιστρέψει. Τόνισε ότι ο προηγούμενος χρόνος σημαδεύτηκε από αναταραχές, με τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Donald Trump να πλήττει τους διεθνείς εμπορικούς κανόνες μέσω επιβολής εκτεταμένων δασμών. «Δεν θα την ανακτήσουμε… Πρέπει να κοιτάξουμε το μέλλον», είπε η επικεφαλής του WTO, χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση ως μια κρίσιμη στιγμή για τον οργανισμό. Η παγκόσμια εμπορική τάξη, σύμφωνα με την ίδια, βιώνει τις «χειρότερες διαταραχές των τελευταίων 80 ετών».
Ο εκπρόσωπος εμπορίου των ΗΠΑ, Jamieson Greer, ανέφερε ότι οι επιθετικές εμπορικές πολιτικές του Trump αποτελούν «διορθωτική απάντηση σε ένα εμπορικό σύστημα, που ενσωματώνεται στο WTO, το οποίο επέβλεψε και συνέβαλε σε σοβαρές και διαρκείς ανισορροπίες». Ο Greer υπογράμμισε ότι η τρέχουσα κατάσταση έχει καταστεί «οικονομικά ανέφικτη και πολιτικά απαράδεκτη», επιμένοντας ότι η «νέα παγκόσμια τάξη» θα περιλαμβάνει συμφωνίες μεταξύ μικρότερων ομάδων, αντί να «σπαταλώνται χρόνια, ακόμη και δεκαετίες, για να συμφωνηθεί ο χαμηλότερος κοινός παρονομαστής».
Οι ΗΠΑ ασκούν ιδιαίτερη κριτική στην αρχή της «περισσότερο ευνοούμενης χώρας» (MFN) του WTO, η οποία απαιτεί από τις χώρες να εφαρμόζουν τους ίδιους δασμούς σε όλους τους εμπορικούς εταίρους. Επί του παρόντος, η MFN διέπει το 72% του παγκόσμιου εμπορίου, αλλά ο Greer δήλωσε ότι το σύστημα απέτυχε να προωθήσει την αμοιβαιότητα.
Αντιθέτως, η Κίνα υπερασπίστηκε το σύστημα, με τον Υπουργό Εμπορίου Wang Wentao να τονίζει στους συνέδρους ότι η MFN πρέπει να παραμείνει ο «θεμέλιος λίθος» του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος, προειδοποιώντας ότι η διαφοροποιημένη μεταχείριση μεταξύ των κρατών μελών θα ανοίξει ένα «κουτί της Πανδώρας».
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέφρασε την επιθυμία της να αναθεωρήσει την MFN, κυρίως λόγω ανησυχιών για την Κίνα. Ο Επίτροπος Εμπορίου και Οικονομικής Ασφάλειας της ΕΕ, Maros Sefcovic, δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες οραματίζονται ένα «πιο ευέλικτο πλαίσιο κανόνων» με συμφωνίες μεταξύ ομάδων χωρών.
Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν τις μεταρρυθμίσεις, αλλά αντιστέκονται σε ένα λεπτομερές σχέδιο εργασίας, ενώ η ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Κίνα τάσσονται υπέρ ενός τέτοιου σχεδίου. Ο Υπουργός Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου, Chris Bryant, προειδοποίησε για πιθανό κατακερματισμό εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία για τις μεταρρυθμίσεις. «Η ανησυχία μου είναι ότι εάν εμείς, οι υπουργοί, δεν τα καταφέρουμε αυτή την εβδομάδα, μπορεί να δούμε μια αταξινόμητη κατάρρευση του WTO και κάποιοι να γράψουν ένα νέο βιβλίο κανόνων», ανέφερε.
Η συνάντηση στην Γιαουντέ έρχεται μετά από χρόνια αδιέξοδων σε πολυμερείς εμπορικές συμφωνίες. Η τρέχουσα διαδικασία λήψης αποφάσεων, που απαιτεί συναίνεση όλων των μελών, έχει συχνά παραλυθεί λόγω αντιρρήσεων από μεμονωμένες χώρες.
