Το ντοκιμαντέρ “Underland”, βασισμένο στο ομώνυμο μπεστ σέλερ βιβλίο του Robert Macfarlane, παρουσιάζει μια στοχαστική εξερεύνηση των χώρων κάτω από την επιφάνεια της Γης και όσα αυτοί αποκαλύπτουν – ή κρύβουν – για την ανθρώπινη ύπαρξη και την Ανθρωπόκαινο εποχή. Η ταινία θέτει καίρια ερωτήματα και προβάλλει ισχυρές εικόνες, ταξιδεύοντας τον θεατή σε ένα ατμοσφαιρικό υπόγειο ταξίδι.
Η Μεξικανή αρχαιολόγος Fátima Tec Pool βυθίζεται σε ένα “cenote”, μια φυσική πηγή γλυκού νερού στη χερσόνησο Γιουκατάν, η οποία αποτελεί την είσοδο σε μια μυστηριώδη υπόγεια ζώνη. Οι Μάγια τιμούσαν αυτές τις περιοχές ως “Xibalba”, τον κάτω κόσμο, και στο παρελθόν τις εξερευνούσαν με τη βοήθεια μόνο του φωτός της φωτιάς. Παράλληλα, η θεωρητική φυσικός Mariangela Lisanti μελετά την σκοτεινή ύλη σε μια ειδικά σχεδιασμένη, εξαιρετικά καθαρή εγκατάσταση, χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της Γης στον Καναδά. Στο μεταξύ, ο εξερευνητής αστικών χώρων Bradley Garrett περιπλανιέται στα σκοτεινά και τρομακτικά υπόγεια συστήματα αποχέτευσης κάτω από το Las Vegas, ανακαλύπτοντας ενδείξεις ότι άνθρωποι, εκδιωγμένοι από την επιφάνεια, ζουν εκεί.
Αυτές οι εμπειρίες πλαισιώνονται από αποσπάσματα όπου η Sandra Hüller διαβάζει με μια ελαφρώς αμερικανοποιημένη προφορά απειλητικό και ελαφρώς υπερβολικό προφορικό ποίημα για τον “κάτω κόσμο”. Ίσως η δύναμη των εικόνων να αρκούσε από μόνη της. Η ταινία εγείρει ενδιαφέρουσες, αν και ετερόκλητες, ιδέες, αλλά ενδεχομένως παραβλέπει τη θεμελιώδη διαφορά μεταξύ φυσικών υπόγειων χώρων και εκείνων που έχουν δημιουργηθεί από τον άνθρωπο. Σπήλαια όπως αυτά του Γιουκατάν υπάρχουν στις απεραντοσύνες του βαθύ χρόνου – σε αντίθεση με μέρη όπως τα εγκαταλελειμμένα καταφύγια του Ψυχρού Πολέμου, όπου βλέπουμε σκονισμένες εφημερίδες του 1978. Οι πιο ανησυχητικές σκηνές, για εμένα, είναι αυτές που παρουσιάζουν την έρευνα της Lisanti για την σκοτεινή ύλη, και την παραδοχή, χωρίς σχεδόν κανένα ίχνος ανησυχίας, ότι όλη αυτή η εργασία χιλιόμετρα κάτω από τον φλοιό της Γης μπορεί να μην αποφέρει αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της ζωής της. Ίσως η Lisanti η ίδια να υποκύπτει στον βαθύ χρόνο.
Το “Underland” προβάλλεται σε κινηματογράφους του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας από τις 27 Μαρτίου.
