Ο Αντρέας Σάγκερ, γνωστός για τις εκρηκτικές του ερμηνείες, καταφθάνει στο γραφείο του στο opera-house/”>Royal Opera House του Λονδίνου, έτοιμος για πρόβες. Η ημέρα του περιλαμβάνει τη σφυρηλάτηση ενός μαγικού σπαθιού, τη μάχη με έναν δράκο και τη διάσωση μιας πριγκίπισσας – μια τυπική μέρα για τον κορυφαίο Βαγκνερικό τενόρο παγκοσμίως. Αυτή την περίοδο, ο Σάγκερ βρίσκεται σε πυρετώδεις πρόβες για τον ρόλο του Ζίγκφριντ, στο πλαίσιο της νέας παραγωγής του «Δαχτυλιδιού των Νιμπελούνγκ» του Wagner.
Στα 54 του, ο Σάγκερ αποτελεί εξαίρεση στον κόσμο της όπερας. Πολλοί τενόροι, ειδικά αυτοί που ερμηνεύουν Wagner, με πιο απαιτητικά έργα, χτίζουν τις καριέρες τους σταδιακά, μεθοδικά. Ωστόσο, η δική του πορεία υπήρξε ραγδαία. Το 2013, μετά από συνεργασίες σε μικρότερες σκηνές, βρέθηκε στο Berlin State Opera. Ενώ ετοιμαζόταν για τον ρόλο του ώριμου Ζίγκφριντ στο “Götterdämmerung”, ο αρχικός τενόρος του ρόλου στο “Siegfried” – ένα έργο ιδιαίτερα απαιτητικό – εξαφανίστηκε λίγο πριν την πρεμιέρα.
Αντιμέτωπος με ελάχιστο χρόνο προετοιμασίας, ο Σάγκερ κλήθηκε να αναλάβει τον ρόλο του Ζίγκφριντ. Αντιμετώπισε με αξιοσημείωτη σιγουριά τις απαιτήσεις του πρώτου πράξης – 90 λεπτά ακραίας φωνητικής δύναμης, ίσως η πιο έντονη πράξη σε ολόκληρο το λυρικό ρεπερτόριο. Η επιτυχία του ήταν τόσο μεγάλη, που ο μαέστρος Daniel Barenboim τον συνεχάρη ιδιαίτερα, κερδίζοντας το θερμό χειροκρότημα του απαιτητικού κοινού.
Αν και ο αρχικός τενόρος επέστρεψε μετά την πρώτη πράξη, ο νέος σταρ είχε ήδη αναδειχθεί. Την ίδια χρονιά, ο Σάγκερ συνεργάστηκε ξανά με τον Barenboim για επιτυχημένες παραστάσεις του “Götterdämmerung” στη La Scala του Μιλάνου και στα BBC Proms, ενισχύοντας περαιτέρω τη φήμη του. «Δεν υπάρχουν πολλοί τραγουδιστές για τους ρόλους του Ζίγκφριντ και του Τριστάνου, οπότε το πρόγραμμά μου έγινε πολύ γεμάτο, πολύ γρήγορα», εξηγεί.
Η «τυχαία» άνοδος στη δόξα είναι ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στη ζωή του Σάγκερ. Μεγάλωσε σε αγροτική Αυστρία, σε μια πολυμελή οικογένεια όπου η μουσική ήταν μέρος της καθημερινότητας. Χωρίς επίσημη φωνητική εκπαίδευση και χωρίς να σκέφτεται καριέρα στη μουσική, σπούδασε ιστορία και θεολογία στο πανεπιστήμιο της Βιέννης. «Στη συνέχεια, εντάχθηκα σε μια χορωδία και το τραγούδι άρχισε να καταλαμβάνει όλο και μεγαλύτερο χώρο στη ζωή μου. Άκουσα κάποιον με φανταστική φωνή και τον ρώτησα πώς το έκανε. Έτσι ξεκίνησαν όλα».
Η αρχή του έγινε στην οπερέτα, τον πιο ελαφρύ συγγενή της όπερας. Εκεί, υποδύθηκε λαμπερούς ήρωες, μαθαίνοντας να υποδύεται και να κρατάει το κοινό, σε παραστάσεις όπου το τραγούδι ήταν μόνο η αρχή. Μια δεκαετία τέτοιων παραστάσεων, συχνά με δύο εμφανίσεις την ημέρα, θα μπορούσε εύκολα να είχε καταλήξει σε μια ολόκληρη ζωή. Θα ήταν ευχαριστημένος; «Απολύτως. Ποτέ δεν είχα έντονο ανταγωνισμό, ούτε σκεφτόμουν: «Πρέπει να φτάσω στην κορυφή και να γίνω ο καλύτερος τραγουδιστής στον κόσμο». Όμως, άνοιγαν άλλες πόρτες – «Απλώς περνούσα μέσα χωρίς να σκέφτομαι πολύ» – και το 2012 του ζητήθηκε να κάνει οντισιόν για τον πρώτο του Ζίγκφριντ, στο πεντάωρο έπος του Wagner, όπου ο ήρωας σπάνια αποχωρεί από τη σκηνή, τραγουδώντας σχεδόν συνεχώς.
«Δεν είχα ιδέα τι σήμαινε αυτό, τι να προετοιμάσω. Νομίζω ο μάνατζέρ μου ήταν ακόμα πιο έκπληκτος από εμένα. Θυμάμαι να κρατώ την παρτιτούρα, να γυρίζω σελίδα μετά τη σελίδα – απλώς συνεχιζόταν… Μετά είδα πόσο ψηλά ήταν όλα. Όμως, συνειδητοποίησα ότι ήταν πολύ παρόμοιο με τον ρόλο του Barinkay στο “The Gypsy Baron”· όλο αυτό ισοδυναμούσε με δύο παραστάσεις εκείνης της δουλειάς, τις οποίες έκανα τακτικά, οπότε είπα ναι. Ήξερα ότι μπορούσα να το κάνω».
Φαινομενικά, μοιάζει με ένα ακατόρθωτο άλμα. Όμως, ο Σάγκερ το βλέπει διαφορετικά. «Μπήκα σε αυτό σαν να έκανα έναν νέο ρόλο οπερέτας, και ήταν ακριβώς η σωστή προσέγγιση. Ο Ζίγκφριντ είναι ο ήρωας της οπερέτας στον “Κύκλο του Δαχτυλιδιού”. Θέλει να διασκεδάσει, να σκοτώσει τον δράκο, να συναντήσει την κοπέλα. Ακόμα δεν ξέρει τι είναι γυναίκα, αλλά την θέλει! Τα πάντα είναι συναρπαστικά γι’ αυτόν, και δεν μπορείς να το μεταδώσεις απλώς στέκοντας ακίνητος στη σκηνή. Πρέπει να είσαι χαρούμενος, δραστήριος. Η οπερέτα μου δίδαξε να είμαι αστείος, να τρέχω, να μιλάω, να χορεύω και να τραγουδάω – όλα ταυτόχρονα».
Ο Ζίγκφριντ είναι επίσης ένας από τους πιο δύσκολους ρόλους στην όπερα. Εμφανίζεται μόνο στο μέσο του τετραμερούς κύκλου του Wagner. Έχουμε ήδη δει την «ιστορία μέχρι τώρα» του “Das Rheingold” – πώς ο νάνος Alberich έκλεψε τον μαγικό χρυσό και έφτιαξε ένα παντοδύναμο αλλά καταραμένο δαχτυλίδι, καθώς και την αιμομικτική ιστορία αγάπης των γονιών του Ζίγκφριντ, των μακροχρόνια χαμένων διδύμων Siegmund και Sieglinde, στο “Die Walküre”.
Τώρα, ο γιος τους Ζίγκφριντ, που μεγάλωσε αδαής για την καταγωγή του από τον αδελφό του Alberich, τον Mime, εισέρχεται στην πλοκή. Είναι η αποστολή του να σκοτώσει τον δράκο Fafner και να σώσει την πολεμίστρια παρθένα Brunnhilde που δρομολογεί τα τελικά κατακλυσμικά γεγονότα του “Götterdämmerung”.
Ενώ κάποιοι κριτικοί τον έχουν χαρακτηρίσει «βίαιο έφηβο» ή «απαίδευτο, επαναστατικό και απαιτητικό», ο Ζίγκφριντ απέχει πολύ από το να είναι ένας προφανής ρομαντικός ήρωας. Πώς ο Σάγκερ καταφέρνει να κάνει αυτόν τον ατρόμητο αλητό συμπαθή; «Δεν χρειάζεται να το κάνω. Είναι μια πολύ φυσική φιγούρα: ένας νεαρός άνδρας γεμάτος συναισθήματα. Ανακαλύπτει ότι ο Mime τον έχει εξαπατήσει όλη του τη ζωή, ότι το πιο κοντινό του πρόσωπο τον μισεί πραγματικά. Αυτή είναι μια πολύ δύσκολη ψυχολογική κατάσταση. Αλλά η φύση του είναι αγνή και – πιστεύω – συμπαθής. Το ακούμε στην δεύτερη πράξη. Για πρώτη φορά στη ζωή του είναι μόνος. Ξαφνικά, η μουσική αλλάζει· ξαφνικά, είναι ένας λυρικός τενόρος που τραγουδά για τη μητέρα και τον πατέρα του. Μόνο αργότερα στο “Götterdämmerung” τον βλέπουμε να επηρεάζεται από την διεφθαρμένη κοινωνία. Ο χαρακτήρας του αλλάζει και η ψυχή του γίνεται βρώμικη».
Αυτή η μετατόπιση από τον θυμωμένο αθώο σε έναν κυνικό πολεμιστή είναι κάτι που κάθε τραγουδιστής πρέπει να βρει τρόπο να μεταδώσει. Για τον Σάγκερ, αντιφατικά, το θέμα είναι να μην προσπαθεί υπερβολικά. «Είναι σημαντικό», λέει, «να μην διαμορφώνεις τον τόνο, αλλά να αφήνεις τα συναισθήματα να τον παράγουν. Το συγκρίνω πάντα με τα μωρά. Κάθε μητέρα, ακούγοντας το μωρό της να κλαίει, ξέρει αν πεινάει ή πονάει, παρόλο που το μωρό δεν μπορεί να μιλήσει. Ως τραγουδιστές, πρέπει να μάθουμε να κάνουμε αυτό ξανά στη σκηνή».
Με μια δεκαετία Wagner και πάνω από 10 κύκλους “Ring” στο ενεργητικό του, ο Σάγκερ πρέπει σήμερα να εργάζεται πιο σκληρά για να βρίσκει τις «άδειες σελίδες» που ελπίζει να φέρει σε κάθε νέα παραγωγή. «Έχεις τόσα πολλά συναισθήματα και εκδοχές αυτού του χαρακτήρα ενσωματωμένες μέσα σου», λέει. «Μερικές φορές γίνεται πιο δύσκολο όταν γνωρίζεις πάρα πολλά». Ωστόσο, στο Λονδίνο, η συνεργασία με την «ομάδα των ονείρων» του μαέστρου Antonio Pappano και του σκηνοθέτη Barrie Kosky, έχει βοηθήσει.
Η σκηνοθεσία του Kosky είναι πλούσια σε συμβολισμούς, γεμάτη όμορφες, φορτισμένες εικόνες στη σκηνή: ένα δέντρο που στάζει χρυσό σαν χυμό, μια γυμνή ηλικιωμένη γυναίκα, εύθραυστη και αιδημοσύνη, ένα σμήνος από βαμμένες με στάχτη Βαλκυρίες αμέσως μετά τη μάχη. Ο Σάγκερ την περιγράφει ως «παλιομοδίτικη με έναν πολύ καλό τρόπο»: πιστή στο κείμενο του Wagner, επιτρέποντας στη μουσική, την ιστορία και τους τραγουδιστές να μιλήσουν ανεμπόδιστα.
Αυτή είναι μόνο η αρχή μιας πολυάσχολης χρονιάς για τον Σάγκερ. Μια ματιά στο πρόγραμμά του αποκαλύπτει πέντε απαιτητικούς ρόλους Wagner τους επόμενους έξι μήνες – «Αλήθεια; Δεν είχα μετρήσει» – συμπεριλαμβανομένου του ομώνυμου ρόλου στην πρώτη παράσταση του “Rienzi” στο θεατρικό του Wagner, το Bayreuth Festival Theatre. Είναι μια «μεγάλη τιμή», λέει, πριν αναφερθεί στην φορτισμένη πολιτική ιστορία της αγαπημένης όπερας του Χίτλερ. «Ο Wagner δεν είναι υπεύθυνος για ό,τι έχουν κάνει άλλοι άνθρωποι με τη μουσική του».
Ο χρόνος τελείωσε και ο Σάγκερ τρέχει πίσω στις πρόβες, με το σάντουιτς του ανέγγιχτο. Μπορεί να είναι ένας ήρωας της τύχης, αλλά αυτοί οι δράκοι δεν θα σκοτωθούν μόνοι τους.
Το έργο “Siegfried” παρουσιάζεται στο Royal Opera House, Λονδίνο, από 17 Μαρτίου έως 6 Απριλίου.
