Η Υεμένη σιωπά, αντιμετωπίζοντας μια εφιαλτική επισιτιστική κρίση που απειλεί να οδηγήσει εκατομμύρια ανθρώπους στην πείνα. Ενώ η διεθνής κοινότητα στρέφει την προσοχή της σε άλλες εστίες συγκρούσεων, περισσότεροι από 18 εκατομμύρια Υεμενίτες, δηλαδή πάνω από τον μισό πληθυσμό, αναμένεται να βιώσουν επιδείνωση της επισιτιστικής τους κατάστασης στις αρχές του 2026. Αυτή η κλίμακα της τραγωδίας μπορεί να γίνει αντιληπτή αν αναλογιστεί κανείς ολόκληρο τον πληθυσμό της Ολλανδίας να στερείται τροφής.
Σύμφωνα με έρευνα του International Rescue Committee (IRC) που διεξήχθη πέρυσι, σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες προσδιόρισαν την τροφή ως την πιο επείγουσα ανάγκη τους, με σχεδόν το 80% των οικογενειών να αναφέρουν σοβαρή πείνα. Αυτές οι δυσκολίες δεν είναι απομονωμένες, αλλά αποτελούν μια διάχυτη πραγματικότητα που διαμορφώνει την καθημερινή επιβίωση σε ολόκληρες κοινότητες.
Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνονται από τις πιο πρόσφατες προβλέψεις της Ολοκληρωμένης Ταξινόμησης Φάσεων Επισιτιστικής Ασφάλειας (IPC), οι οποίες προειδοποιούν ότι ένα επιπλέον ένα εκατομμύριο άνθρωποι διατρέχουν κίνδυνο να περιπέσουν σε απειλητική για τη ζωή πείνα, που ταξινομείται ως IPC Phase 3+. Η φάση IPC 3 και άνω σημαίνει ότι οι οικογένειες παραλείπουν τακτικά γεύματα, βασίζονται σε δανεισμό και πωλούν ό,τι λίγο τους έχει απομείνει – κοσμήματα, κτηνοτροφικά ζώα, εργαλεία, ακόμη και πόρτες και φιάλες μαγειρικού αερίου – για να αγοράσουν τρόφιμα. Επίσης, τα παιδιά είναι πιο πιθανό να υποσιτιστούν σοβαρά, και ασθένειες που κανονικά θα ήταν επιβιώσιμες γίνονται θανατηφόρες.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι αναμένεται να εμφανιστούν εστίες λιμού που θα επηρεάζουν πάνω από 40.000 ανθρώπους σε τέσσερις περιφέρειες εντός των επόμενων δύο μηνών, σηματοδοτώντας την πιο ζοφερή εικόνα επισιτιστικής ασφάλειας της Υεμένης από το 2022. Για πολλές οικογένειες, τα γεύματα έχουν γίνει μια καθημερινή μερίδα ψωμιού και νερού. Για άλλες, οι ενήλικες πεινούν ώστε να μπορούν να φάνε τα παιδιά τους.
Σε υγειονομικές δομές, γίνονται ορατές οι συνέπειες: παιδιά εξαιρετικά αποδυναμωμένα από τον υποσιτισμό, και μητέρες που θηλάζουν, οι οποίες και οι ίδιες είναι υποσιτισμένες, κάνουν ό,τι μπορούν για να θρέψουν τα βρέφη τους. Σε αυτές τις συνθήκες, η πείνα δεν είναι απλώς η απουσία τροφής, είναι η αργή διακοπή λειτουργίας του σώματος. Οι γονείς αναγκάζονται να αραιώσουν μικρές ποσότητες αλευριού σε πλακέ ψωμί ή να διαλύσουν φακές μέχρι να γίνουν κυρίως ζωμός. Αυτοί οι μηχανισμοί αντιμετώπισης είναι πλέον συνηθισμένοι σε κοινότητες που επισκεφθήκαμε, όπου οικογένειες επιβιώνουν με ένα γεύμα την ημέρα λόγω της εκτόξευσης των τιμών και της κατάρρευσης των εισοδημάτων.
Η Υεμένη ιστορικά παράγει μόνο ένα μικρό κλάσμα της δικής της τροφής, βασιζόμενη στις εισαγωγές για περίπου το 80-90% των βασικών σιτηρών. Πρόκειται για μια διαρθρωτική ευαλωτότητα που έχει επιδεινωθεί από χρόνια συγκρούσεων και οικονομικής συρρίκνωσης. Οι μάχες έχουν περιορίσει την ικανότητα πολλών ανθρώπων να καλλιεργούν τη γη τους ή να φροντίζουν κτηνοτροφικά ζώα, έχουν ωθήσει αγροτικές οικογένειες από τα χωράφια προς την εκτόπιση και έχουν διακόψει τις αλυσίδες εφοδιασμού για καύσιμα, λιπάσματα και σπόρους.
Η ασταθής βροχόπτωση και οι υψηλότερες θερμοκρασίες που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή έχουν μειώσει περαιτέρω τη γεωργική παραγωγικότητα. Ακόμη και σε εποχές με βροχές, οι οικογένειες αναφέρουν ότι η έλλειψη νερού και η υποβαθμισμένη ποιότητα των εδαφών καθιστούν τη γεωργία ένα ρίσκο, και χωρίς ασφάλεια και λειτουργικότητα της αγοράς, η τοπική παραγωγή δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες.
Η Υεμένη έχει ισορροπήσει στο χείλος του γκρεμού για υπερβολικά πολύ καιρό. Ωστόσο, αυτό που κάνει αυτή τη στιγμή διαφορετική – και πιο επικίνδυνη – είναι ότι η ανθρωπιστική χρηματοδότηση, η οποία κάποτε λειτουργούσε ως εύθραυστος προφυλακτήρας κατά της καταστροφής, έχει μειωθεί δραστικά. Καθώς η επιταχυνόμενη οικονομική κατάρρευση συμπίπτει με τη συρρίκνωση της βοήθειας, τα κλιματικά σοκ και τις ανανεωμένες στρατιωτικές κλιμακώσεις, εκατομμύρια ωθούνται πλέον πιο κοντά σε μια μη αναστρέψιμη κρίση.
Μέχρι το τέλος του 2025, η ανθρωπιστική ανταπόκριση στην Υεμένη είχε χρηματοδοτηθεί κάτω από το 25%, σημειώνοντας το χαμηλότερο επίπεδο χρηματοδότησης εδώ και μια δεκαετία. Η σωτήρια διατροφική βοήθεια έλαβε μόνο το 10% της χρηματοδότησης που απαιτούνταν για να βοηθηθούν όσοι είχαν ανάγκη.
Στο International Rescue Committee, είδαμε από πρώτο χέρι ότι οι συνέπειες των περικοπών βοήθειας ήταν άμεσες και καταστροφικές. Καθώς οι κρίσιμες διατροφικές υπηρεσίες σταμάτησαν, ο αριθμός των ανθρώπων που εξυπηρετούνταν μειώθηκε περισσότερο από το ήμισυ. Κέντρα θεραπευτικής σίτισης και κλινικές έκλεισαν τις πόρτες τους, και οι εισαγωγές σε ιατρικά κέντρα για σοβαρό οξύ υποσιτισμό μειώθηκαν. Όχι επειδή λιγότερα παιδιά χρειάζονταν υποστήριξη, αλλά επειδή απλά δεν υπήρχε πλέον πουθενά για να λάβουν θεραπεία.
Η κρίση επισιτιστικής ασφάλειας πλήρους κλίμακας στην Υεμένη δεν είναι αναπόφευκτη, και οι προτεραιότητες για την αλλαγή πορείας είναι σαφείς. Για να βοηθηθούν οι οικογένειες της Υεμένης να σταθούν ξανά στα πόδια τους, πρώτον, οι δωρητές πρέπει επειγόντως να αποκαταστήσουν και να αυξήσουν την ολοκληρωμένη χρηματοδότηση για την επισιτιστική ασφάλεια και τη διατροφή στις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο. Δεύτερον, η χρηματοδότηση πρέπει να δίνει προτεραιότητα στη διατροφική θεραπεία για παιδιά, καθώς και για έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες, συμπεριλαμβανομένης της αδιάλειπτης παροχής έτοιμης για χρήση θεραπευτικής τροφής.
Η Υεμένη χρειάζεται επίσης υποστήριξη στην ανάπτυξη κοινών συστημάτων που παρακολουθούν τη διαθεσιμότητα τροφίμων και τη διατροφή των ανθρώπων, ώστε να μπορούν να εντοπίζονται έγκαιρα πιθανές εστίες και οι ανθρωπιστικοί παράγοντες να ανταποκρίνονται γρήγορα και συντονισμένα.
Η άμεση, στοχευμένη δράση από τους δωρητές – και η επένδυση σε αποδεδειγμένες ανθρωπιστικές λύσεις, όπως η στοχευμένη παροχή μετρητών σε οικογένειες που διατρέχουν κίνδυνο υποσιτισμού – μπορεί να αποτρέψει εκτεταμένες απώλειες ζωών φέτος και να βοηθήσει τις κοινότητες να ανακάμψουν πραγματικά. Δεν είναι αργά για να αποφευχθεί μια ακόμη μεγαλύτερη τραγωδία.
