Στην κούρσα για το βραβείο Καλύτερης Ταινίας, κυριαρχούν φιλόδοξες ιδέες και μεγάλες παραγωγές. Από μια σάγκα πόλης-καταφυγίου που προκαλεί τον Trump, μέχρι μια φαντασία που εκτείνεται σε ηπείρους, και ένα παρανοϊκό θρίλερ εποχής με βραζιλιάνικη αισθητική, ή μια αλλόκοτη συνωμοσία εισβολής εξωγήινων. Προσθέστε σε αυτά ένα γιγαντιαίο, θορυβώδες έπος μηχανοκίνητου αθλητισμού, τέρατα, βαμπίρ, χτίσιμο σιδηροδρομικών γραμμών, Σαίξπηρ, και… ένα δράμα για τα πατρικά ζητήματα ενός ηθοποιού.
Ωστόσο, αν η ταινία “Sentimental Value” σας φαίνεται η λιγότερο ουσιαστική από τις φετινές υποψήφιες, τότε απλά δεν γνωρίζετε την ταινία. Από ένα φαινομενικά οικείο θέμα, ο Δανός-Νορβηγός σεναριογράφος και σκηνοθέτης Joachim Trier, έχει δημιουργήσει κάτι μεγαλοπρεπές και εκτενές: μια οικογενειακή σάγκα που εκτείνεται σε δεκαετίες και γενιές, συνυφασμένη με μια ταινία για την κινηματογραφική δημιουργία. Πρόκειται για μια ταινία που συγκινεί και ταράσσεται συναισθηματικά σαν έργο του Bergman, αλλά –όπως και στην προηγούμενη ταινία του Trier, “The Worst Person in the World”– αντιμετωπίζει σοβαρά θέματα με μια ευλυγισία, ακόμη και μια παιχνιδιάρικη διάθεση. Και καμία άλλη υποψήφια ταινία για Όσκαρ δεν προσφέρει τέτοιο πεδίο ανάδειξης για την ερμηνεία, με τέσσερις σημαντικούς ρόλους για τους υπέροχους πρωταγωνιστές –όλοι επίσης υποψήφιοι για Όσκαρ– να τους “καταβροχθίσουν”.
Η Renate Reinsve –που αρχίζει να δημιουργεί μια σχέση σκηνοθέτη-ηθοποιού για την αιωνιότητα με τον Trier– υποδύεται τη Nora, μια σχετικά επιτυχημένη Νορβηγίδα ηθοποιό θεάτρου και τηλεόρασης, η οποία παρ’ όλα αυτά πάσχει από άγριο, παραλυτικό φόβο της σκηνής (κάτι που προσπαθεί να αντιμετωπίσει σε μια πολύ αστεία αρχική σκηνή, ζητώντας από τον Jakob, τον παντρεμένο θεατρικό εργάτη με τον οποίο διατηρεί σχέση, είτε να κοιμηθεί μαζί της είτε να της δώσει ένα χαστούκι). Ο φόβος της σκηνής πιθανότατα σχετίζεται με την εντελώς προβληματική σχέση που έχει η Nora με τον Gustav, έναν αλαζονικό αν και ξεπεσμένο σκηνοθέτη και απανθρώπως, αλκοολικό πατέρα, που τον υποδύεται με αρκούδι-σαν γοητεία ο Stellan Skarsgård.
Η αδερφή της Nora, Agnes (Inga Ibsdotter Lilleaas – μια πραγματική ανακάλυψη), ακαδημαϊκός και κάποτε παιδί-θαύμα σε μια από τις πιο διάσημες ταινίες του Gustav, είναι οριακά λιγότερο δυσαρεστημένη με τον πατέρα τους, τουλάχιστον φαινομενικά. Ωστόσο, κανένα από τα δύο αδέρφια δεν είναι απόλυτα ευχαριστημένο που βλέπει τον Gustav να εισβάλλει στο οικογενειακό τους σπίτι στην κηδεία της μητέρας τους. Φτάνει με μια πρόταση: θέλει η Nora να πρωταγωνιστήσει στην πιθανότατα τελευταία, κορυφαία ταινία της καριέρας του, ως ένας χαρακτήρας βασισμένος στη δική του μητέρα του Νορβηγικού κινήματος αντίστασης, η οποία αυτοκτόνησε όταν εκείνος ήταν νέος. Είναι μια πρόταση την οποία η Nora αρνείται κατηγορηματικά, αλλά δεν υπάρχει πρόβλημα: η σταρ του Hollywood Rachel Kemp (Elle Fanning) ενδιαφέρεται για τον ρόλο, και μαζί της έρχεται η κρίσιμη χρηματοδότηση από το Netflix που χρειάζεται ο Gustav. Α, και σχεδιάζει να γυρίσει το μεγαλύτερο μέρος της στο εν λόγω οικογενειακό σπίτι, το οποίο, χάρη σε μερικά ατυχείς όρους στη διαθήκη και προς μεγάλη απογοήτευση της Nora, εξακολουθεί να κατέχει.
Μπορείτε να καταλάβετε γιατί το σπίτι θα ενέπνευσε τέτοια αφοσίωση. Μια υπέροχη ξυλόκαρβουνη κατοικία επενδεδυμένη με ελαφρώς απειλητική μαχόγανη και σκουριά, εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην ταινία του Trier του 2011, “Oslo, August 31st”, και έχετε την αίσθηση ότι έχει στοιχειώσει το μυαλό του από τότε. Λειτουργεί ως το μοναδικό εντυπωσιακό ειδικό εφέ σε μια ταινία που στερείται τον προϋπολογισμό ενός “One Battle After Another”, καθώς ο Trier την δείχνει να κινείται μέσα στην ιστορία – από την ναζιστική κατοχή, μέσω μαινόμενων πάρτι της δεκαετίας του ’60, μέχρι την δύσκολη παιδική ηλικία της Nora – ενώ στέκεται περήφανα αμετάβλητο. (Είναι κάπως θλιβερό όταν, αργά στην ταινία, βλέπουμε την όμορφη κουζίνα του να υφίσταται μια θαμπή, ανακαίνιση στυλ “McMansion”). Η μεγάλη ρωγμή στην πλευρά του, όπως μας λένε, ήταν το αποτέλεσμα ενός δομικού λάθους κατά την κατασκευή, αλλά δείχνει επίσης κάποια βαθιά οικογενειακή ρήξη που είναι ενσωματωμένη στα ίδια τα θεμέλια του σπιτιού. Είναι ένας τόπος γεμάτος τόσο ζεστασιά όσο και πόνο.
Ο Gustav, παρά το γεγονός ότι η παραγωγή του μπορεί να φαίνεται ένα τελικό έργο ματαιοδοξίας, επανεξετάζει αυτό το σύνθετο μείγμα συναισθημάτων, καθώς προσπαθεί να κατανοήσει την αλήθεια πίσω από την αυτοκτονία της μητέρας του. Αλλά με τι κόστος για τις δικές του κόρες; Πρέπει “τα πάντα να είναι υλικό”, ή υπάρχουν όρια στην άντληση τέχνης από επώδυνη προσωπική ιστορία; Η ταινία απολαμβάνει να ξετυλίγει αυτά τα ερωτήματα, όχι μόνο στο να ασκεί κριτική στο Netflix και τη γενική ανησυχία της βιομηχανίας για οτιδήποτε έχει περισσότερο βάθος από μια λακκούβα.
“Το Hollywood έχει σταματήσει να κάνει ταινίες για ενήλικες, με λίγες εξαιρέσεις”, δήλωσε ο Scott Roxborough της Hollywood Reporter στην Guardian σε ένα άρθρο για την άνοδο του ευρωπαϊκού κινηματογραφικού βραβείου, αντίπαλου των Όσκαρ. “Αυτό αφήνει χώρο για τους Ευρωπαίους, οι οποίοι κάνουν μόνο ταινίες για ενήλικες.” Το “Sentimental Value” ηγείται αυτής της προσπάθειας σε αυτόν τον τομέα: μια ευρωπαϊκή ταινία, σε μεγάλο βαθμό όχι στα Αγγλικά, η οποία παρ’ όλα αυτά έχει κερδίσει τόσες υποψηφιότητες από την Ακαδημία όσες ο Marty Supreme και ο Frankenstein. Μπορεί να μην έχει τις υψηλές έννοιες, τις ταχύτητες και τις εκρήξεις κάποιων άλλων υποψηφίων, αλλά στη θέση τους προσφέρει κάτι ακατέργαστο, πραγματικό και ικανοποιητικά ώριμο.
