Ο καταστροφικός πόλεμος στο Σουδάν πλησιάζει την τέταρτη χρονιά διεξαγωγής του, χωρίς να διαφαίνεται οδός εξόδου. Η σύγκρουση έχει παρασύρει και άλλους περιφερειακούς παράγοντες, οι οποίοι υποστηρίζουν και συντηρούν τον πόλεμο χρηματοδοτώντας τις αντιμαχόμενες πλευρές. Αυτό εγκυμονεί τον κίνδυνο ευρύτερων επιπτώσεων στην περιοχή, με σοβαρές συνέπειες εντός και εκτός Σουδάν, ενώ οι Σουδανοί πολίτες πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα.
Στρατιωτικά, η δυναμική του πολέμου έχει αλλάξει πολλές φορές μεταξύ του Σουδανικού Στρατού και των Παραστρατιωτικών Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF). Σήμερα, η γραμμή του μετώπου εκτείνεται κυρίως στην δυτικο-κεντρική επαρχία Kordofan, χωρίς να σημειώνεται κάποια αποφασιστική στρατιωτική εξέλιξη. Καθώς ο πόλεμος βαίνει προς την τέταρτη χρονιά του, η σύγκρουση σταδιακά επεκτείνεται περιφερειακά στον Κέρας της Αφρικής και την Ερυθρά Θάλασσα, καθιστώντας οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία εξαιρετικά δύσκολη. Εξωτερικοί υποστηρικτές με βαθιά οικονομική ικανότητα μετατρέπουν το Σουδάν σε ένα έμμεσο θέατρο αντιπαράθεσης. Τα χρήματα, τα όπλα και η υλικοτεχνική υποστήριξη που παρέχουν διαμορφώνουν τις στρατιωτικές αποφάσεις, διατηρούν την ικανότητα διεξαγωγής πολέμου και, ενίοτε, ανατρέπουν τη στρατιωτική ισορροπία, παρατείνοντας τη σύγκρουση και μειώνοντας τα κίνητρα για συμβιβασμό.
Από τη μία πλευρά, ο Σουδανικός Στρατός έχει συγκροτήσει έναν συνασπισμό υποστηρικτών: την Αίγυπτο, την Ερυθραία, την Τουρκία, το Κατάρ, το Ιράν και, όλο και περισσότερο, τη Σαουδική Αραβία, η οποία αρχικά ήταν ουδέτερος διαμεσολαβητής. Αυτές οι χώρες, μαζί με τα Ηνωμένα Έθνη και τον Αραβικό Σύνδεσμο, αναγνωρίζουν τον αρχηγό του στρατού, Abdel Fattah al-Burhan, ως αρχηγό του κράτους του Σουδάν. Οι περισσότεροι πλαισιώνουν την υποστήριξή τους ως στήριξη σε μια κυβέρνηση που αντιμετωπίζει μια εσωτερική εξέγερση.
Από την άλλη πλευρά, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) είναι ο κύριος πάτρονας των RSF, παρέχοντας οικονομική, στρατιωτική και υλικοτεχνική υποστήριξη. Αυτή η υποστήριξη βοήθησε τις RSF να διεξάγουν μεγάλες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της πολύμηνης πολιορκίας της πόλης el-Fasher. Όταν η πόλη έπεσε μετά από πολιορκία περίπου 18 μηνών, εικόνες και μαρτυρίες θηριωδιών διέρρευσαν: εκτελέσεις, βασανιστήρια, απαγωγές και σεξουαλική βία. Ο τρόμος αυτός προκάλεσε ένα κύμα επικριτικής κάλυψης για τον ρόλο του Άμπου Ντάμπι, ωστόσο αυτό δεν επηρέασε την υποστήριξη των ΗΑΕ.
Η γεωστρατηγική θέση του Σουδάν εξηγεί γιατί εξωτερικές δυνάμεις παραμένουν βαθιά επενδυμένες. Η χώρα βρίσκεται στο σταυροδρόμι της Ερυθράς Θάλασσας, του Κέρατος της Αφρικής, του Σαχέλ και της Βόρειας Αφρικής. Για κάποιες περιφερειακές δυνάμεις, ο πόλεμος δεν αφορά μόνο το Σουδάν, αλλά και τα δικά τους εθνικά συμφέροντα ασφαλείας, καθώς και την προβολή επιρροής σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο και αμφισβητούμενο περιφερειακό περιβάλλον.
Οι γειτονικές αφρικανικές χώρες του Σουδάν επίσης εμπλέκονται στη σύγκρουση, είτε λόγω άμεσων εθνικών συμφερόντων είτε λόγω των κινήτρων που τους προσφέρονται να λειτουργήσουν ως κόμβοι διέλευσης για όπλα και προμήθειες. Αυτές οι δυναμικές κινδυνεύουν να επιδεινώσουν υφιστάμενες ρήξεις σε όλο το Κέρας της Αφρικής και ενδεχομένως να συγχωνεύσουν πολλαπλές περιφερειακές συγκρούσεις, με το Σουδάν στο επίκεντρο.
Οι εντάσεις πνίγουν τις διπλωματικές προσπάθειες. Στις 12 Σεπτεμβρίου 2025, μετά από μήνες διαπραγματεύσεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η “Τετράδα” – οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και η Αίγυπτος – πρότεινε έναν οδικό χάρτη για τον τερματισμό του πολέμου. Υπήρξε κάποια αρχική διπλωματική πρόοδος στο πλαίσιο της Τετράδας, συμπεριλαμβανομένης συμφωνίας σε ευρείες αρχές και έμμεσες συνομιλίες. Θεωρητικά, η συνεννόηση μεταξύ αυτών των εξωτερικών υποστηρικτών θα μπορούσε να ασκήσει ουσιαστική πίεση τόσο στον SAF όσο και στις RSF για να διαπραγματευτούν ένα τέλος στον πόλεμο.
Ωστόσο, οι αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ δύο μελών της Τετράδας, της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ, επισκιάζουν πλέον τις διαπραγματεύσεις για τον οδικό χάρτη. Τον Δεκέμβριο, αυτές οι εντάσεις ξέσπασαν δημόσια. Το Σουηδικό Μεταβατικό Συμβούλιο στην Υεμένη, υποστηριζόμενο από τα ΗΑΕ, εξαπέλυσε μια αιφνιδιαστική επίθεση κοντά στα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία εναντίον δυνάμεων που υποστηρίζονταν από τη Σαουδική Αραβία, προκαλώντας την οργή της Ριάντ και πυροδοτώντας μια σπάνια, ανοιχτή ρήξη μεταξύ των δύο βαρέων βαρών του Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία επέπληξε δημόσια τα ΗΑΕ και απαίτησε την πλήρη αποχώρησή τους. Τα ΗΑΕ στη συνέχεια ανακοίνωσαν αποχώρηση. Ωστόσο, η ρήξη δεν έκλεισε. Μέσα ενημέρωσης προσκείμενα στη Σαουδική Αραβία κατηγορούν πλέον τακτικά τα ΗΑΕ ότι “αποσταθεροποιούν την περιοχή”, συμπεριλαμβανομένου του Σουδάν.
Η διαμάχη Σαουδικής Αραβίας-ΗΑΕ κινδυνεύει να εμβαθύνει την αδιέξοδη φύση του πολέμου. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να οδηγήσει σε ακόμη πιο απροκάλυπτη υποστήριξη προς τον στρατό από την Αίγυπτο, την Τουρκία, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία. Και λίγοι αναμένουν ότι τα ΗΑΕ θα μειώσουν την υποστήριξή τους προς τις RSF.
Οι ΗΠΑ πρέπει να πιέσουν σκληρότερα. Οι ΗΠΑ παραμένουν στο επίκεντρο της προσπάθειας τερματισμού του πολέμου, παρά τις συνεχείς ερωτήσεις σχετικά με το αν η κυβέρνηση Trump είναι δεσμευμένη στην επιτυχή έκβαση αυτών των προσπαθειών. Αυτές οι ερωτήσεις πιθανότατα θα αυξηθούν εν μέσω του πολέμου που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν, το οποίο αντεπιτέθηκε χτυπώντας κράτη σε όλο τον Κόλπο.
Όλες αυτές οι εξελίξεις εγείρουν αμφιβολίες για το αν οι διαπραγματεύσεις της Τετράδας για το Σουδάν θα σημειώσουν πρόοδο βραχυπρόθεσμα. Καθώς τα κράτη του Κόλπου αντιμετωπίζουν μια άνευ προηγουμένου απειλή για την ασφάλειά τους, η προσοχή τους είναι απίθανο να στραφεί στο Σουδάν. Ωστόσο, η ίδια κρίση θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει μια ευκαιρία. Αντιμέτωποι με μια κοινή πρόκληση ασφαλείας, η Ριάντ και το Άμπου Ντάμπι ενδέχεται να βρουν λόγους να παραμερίσουν κάποιες από τις διαφορές τους, συμπεριλαμβανομένων αυτών που αφορούν το Σουδάν. Αν το πράξουν, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι εποικοδομητικές, βοηθώντας στην αναβίωση των ανασταλμένων διπλωματικών προσπαθειών για τον τερματισμό του πολέμου. Οι ΗΠΑ και οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, καθώς και άλλοι περιφερειακοί παράγοντες όπως η Τουρκία, η Αίγυπτος και άλλα κράτη του Κόλπου, θα πρέπει να προσπαθήσουν να διαμεσολαβήσουν σε μια ελληνο-αραβική ύφεση, και να τη χρησιμοποιήσουν ως κρίσιμο βήμα προς την κατεύθυνση μιας κατάπαυσης του πυρός στο Σουδάν. Οποιαδήποτε τέτοια κατάπαυση του πυρός μεταξύ των δύο εμπόλεμων μερών θα πρέπει, με τη σειρά της, να δρομολογήσει μια ενδο-σουδανική πολιτική διαδικασία, πιθανώς με τη διευκόλυνση της Αφρικανικής Ένωσης και του ΟΗΕ.
Υπάρχει επίσης επιτακτική ανάγκη να ψυχρανθούν τα πνεύματα στο Κέρας της Αφρικής, το οποίο φαίνεται να βρίσκεται στο χείλος ενός ευρύτερου περιφερειακού πολέμου που οδηγείται εν μέρει από αντιπαλότητες για τη σύγκρουση στο Σουδάν. Είναι καιρός οι Αφρικανοί και άλλοι ηγέτες να αναλάβουν δράση και να προσπαθήσουν να αποτρέψουν οποιαδήποτε κλιμάκωση.
Ακόμη και καθώς ο πόλεμος με το Ιράν εντείνεται και απορροφά την παγκόσμια προσοχή, είναι ζωτικής σημασίας να μην ξεχνάμε ότι η σύγκρουση στο Σουδάν είναι επίσης έτοιμη να εξαπλωθεί, εκτός αν γίνουν περισσότερα για να την σταματήσουν.
