Η διαχείριση των φόρων για τους εύπορους έχει περάσει σε νέα εποχή, με τα smartphones και εξειδικευμένες εφαρμογές να παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Εφαρμογές όπως η Monaeo, η TaxBird και η TaxDay λειτουργούν διακριτικά στο παρασκήνιο των κινητών τηλεφώνων, παρακολουθώντας τη φυσική τοποθεσία, καταγράφοντας τις ημέρες παραμονής σε κάθε δικαιοδοσία, εκδίδοντας ειδοποιήσεις καθώς πλησιάζουν τα νομοθετικά όρια, και δημιουργώντας εξαγώγιμα αρχεία για την υπεράσπιση σε περίπτωση ελέγχου. Μια δεύτερη κατηγορία εφαρμογών, όπως η Flamingo, η Domicile365, η Chrono: Time in Place και η TrackingStates, λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο, προσφέροντας εξαγώγιμα αρχεία, συνεργασία με συμβούλους και ειδοποιήσεις για όρια.
Για τα άτομα υψηλής καθαρής περιουσίας που δηλώνουν κατοικία σε περιοχές με χαμηλή ή μηδενική φορολογία, όπως η Φλόριντα, το Τέξας ή το Πουέρτο Ρίκο, αλλά εξακολουθούν να κινούνται μεταξύ της Νέας Υόρκης, της Καλιφόρνιας, του Ιλινόι και άλλων πολιτειών με υψηλή φορολογία, η λύση ολοένα και περισσότερο περνά μέσα από το λογισμικό.
Οι περισσότερες εφαρμογές παρακολούθησης φόρων κυκλοφόρησαν τη δεκαετία του 2010, αλλά απέκτησαν σημαντική δημοτικότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, καθώς η τηλεργασία γνώρισε δραματική επέκταση. Έκτοτε, έχουν ενσωματωθεί όλο και περισσότερο στον τομέα διαχείρισης πλούτου. Αυτές οι εφαρμογές φορολόγησης λειτουργούν ως ένα επιπλέον στοιχείο στο σύγχρονο εργαλειοθήκη διαχείρισης πλούτου, καθιστώντας την αποφυγή φόρων πραγματικότητα, σε πραγματικό χρόνο και σε μεγάλη κλίμακα.
Διαθέσιμες μέσω μηνιαίων συνδρομών (που κυμαίνονται από 99 δολάρια για τη Monaeo έως 39,99 δολάρια για την TaxBird και 9,99 δολάρια για την TaxDay μετά από δωρεάν δοκιμή 90 ημερών) και εύκολα διαθέσιμες στα app stores, αυτές οι εφαρμογές καθιστούν τη διαχείριση της κατοικίας προσιτή και συνηθισμένη. Μέσω της συνεχούς καταγραφής της τοποθεσίας και της αυτοματοποιημένης τεκμηρίωσης, αναδιαμορφώνουν τη γεωγραφία των υπεράκτιων χρηματοοικονομικών.
Για δεκαετίες, η αποφυγή και η φοροδιαφυγή για εταιρείες και πλούσιους βασίζονταν σε γνωστούς πυλώνες: δικαιοδοσίες μυστικότητας, καταπιστεύματα, εταιρείες-φαντάσματα, περίπλοκες εταιρικές δομές και την εξειδίκευση δικηγόρων, λογιστών και διαχειριστών πλούτου. Τα υπεράκτια χρηματοοικονομικά περιστρέφονταν γύρω από χώρους όπως η City του Λονδίνου, η Νέα Υόρκη, το Άμστερνταμ, οι νήσοι Κέιμαν, οι Βερμούδες, η Ελβετία, οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι, η Σιγκαπούρη και άλλοι. Αυτές οι δικαιοδοσίες μυστικότητας παρείχαν νομικές και ρυθμιστικές ρυθμίσεις που απομόνωναν τον πλούτο από την αποκάλυψη, τη φορολόγηση και την πολιτική λογοδοσία.
Την τελευταία δεκαετία, μεγάλες διαρροές – όπως τα Panama Papers, Paradise Papers και Pandora Papers – μαζί με διεθνείς πρωτοβουλίες όπως το Κοινό Πρότυπο Αναφοράς (CRS) του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και το πλαίσιο για τη Διάβρωση της Φορολογικής Βάσης και τη Μετατόπιση Κερδών (BEPS), έχουν σφίξει την κοινοποίηση χρηματοοικονομικών στοιχείων μεταξύ των χωρών. Η παγκόσμια φορολογική διακυβέρνηση και η διευρυμένη ανταλλαγή πληροφοριών έχουν αποδυναμώσει το τραπεζικό απόρρητο και έχουν περιορίσει ορισμένες μορφές ρυθμιστικής αρμπιτράζ.
Ωστόσο, τα υπεράκτια χρηματοοικονομικά δεν έχουν υποχωρήσει· αντίθετα, έχουν προσαρμοστεί. Οι χρηματοοικονομικές τεχνολογίες έχουν ενσωματωθεί στις υπάρχουσες δομές διαχείρισης πλούτου. Η βελτιστοποίηση και η ρυθμιστική αρμπιτράζ που βασίζεται στα δεδομένα έχουν γίνει κεντρικά στην σύγχρονη φοροαποφυγή και τα υπεράκτια χρηματοοικονομικά.
Πρόσφατη έρευνα για την ψηφιακή σκιώδη οικονομία δείχνει ότι οι νέες χρηματοοικονομικές τεχνολογίες θέτουν νέες προκλήσεις για τις φορολογικές αρχές, διευκολύνοντας τη νόμιμη διασυνοριακή βελτιστοποίηση.
Μεγάλο μέρος της συζήτησης στο διεθνές φορολογικό δίκαιο και στις παγκόσμιες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες επικεντρώνεται τώρα στην τεχνητή νοημοσύνη, την blockchain, τα κρυπτονομίσματα και την ανάλυση μεγάλων δεδομένων. Ωστόσο, το λογισμικό γεωεντοπισμού και η αυτοματοποιημένη παρακολούθηση της κατοικίας έχουν επεκτείνει και διαφοροποιήσει σημαντικά τον τρόπο διαχείρισης της φορολογικής κατοικίας, ιδίως εντός των Ηνωμένων Πολιτειών.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η κατοικία δεν είναι βασική απαίτηση στα περισσότερα υπεράκτια χρηματοοικονομικά κέντρα. Αντίθετα, ο κοινός ορισμός των υπεράκτιων χρηματοοικονομικών κέντρων υποδηλώνει ότι αυτοί οι χώροι, που ονομάζονται ποικιλοτρόπως φορολογικοί παράδεισοι, υπεράκτια χρηματοοικονομικά κέντρα, δικαιοδοσίες μυστικότητας, φορολογικοί παράδεισοι και ρυθμιστικοί παράδεισοι, εξυπηρετούσαν μη κατοίκους. Ωστόσο, η κατοικία, η ιθαγένεια και τα διαβατήρια είναι επίσης βασικές υπηρεσίες που παρέχονται από ορισμένες δικαιοδοσίες μυστικότητας. Συγκεκριμένα, η απόκτηση ενός “χρυσού διαβατηρίου” μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση σε χαμηλότερους φόρους, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και προστασία από την πολιτική λογοδοσία στην πατρίδα.
Σε αντίθεση με τα κλασικά υπεράκτια χρηματοοικονομικά κέντρα, το φορολογικό σύστημα των ΗΠΑ βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους κανόνες κατοικίας. Η κατοικία, ωστόσο, πρέπει να δηλώνεται, όχι κάτι που μπορεί να αποκτηθεί με ταξίδι σε μια πολιτεία. Ως αποτέλεσμα, τα τελευταία χρόνια, πολλές πολιτείες έχουν εμπλακεί σε φορολογικό ανταγωνισμό, προσφέροντας μηδενικό φόρο εισοδήματος πολιτείας ή αναπτύσσοντας χρηματοοικονομικούς τομείς μέσω ευνοϊκών καθεστώτων σύστασης εταιρειών, ευέλικτων νόμων περί καταπιστευμάτων και εξειδικευμένων ασφαλιστικών δομών. Η Νεβάδα, η Νότια Ντακότα και το Ουαϊόμινγκ, για παράδειγμα, έχουν αναπτύξει εκτεταμένες βιομηχανίες δικαίου καταπιστευμάτων.
Από τον 19ο αιώνα, το Ντέλαγουερ υπήρξε το παγκόσμιο κέντρο συστάσεων εταιρειών. Η Οκλαχόμα έχει γίνει πρόσφατα μια ανταγωνιστική δικαιοδοσία για διεθνείς ασφάλειες. Ομοσπονδιακές πρωτοβουλίες όπως οι Ζώνες Ευκαιρίας (Opportunity Zones) προσθέτουν κίνητρα για τις πολιτείες να αναπτύξουν φορολογικά κίνητρα που μειώνουν τα κέρδη κεφαλαίου και άλλες φορολογικές υποχρεώσεις.
Στο κέντρο αυτής της δομής βρίσκεται ο κανόνας των 183 ημερών και ο έλεγχος ουσιαστικής παρουσίας της IRS, οι οποίοι καθορίζουν εάν κάποιος πληροί τις προϋποθέσεις για γνήσια διαμονή στις ΗΠΑ. Η παραμονή άνω των 183 ημερών σε μια δικαιοδοσία μπορεί να επιφέρει φόρο εισοδήματος, φόρο κεφαλαιακών κερδών, φόρο κληρονομιάς και άλλες υποχρεώσεις. Η κατοικία γίνεται μια ποσοτικοποιήσιμη συνθήκη, μετρήσιμη, και μόλις μετρηθεί, μπορεί να προγραμματιστεί.
Οι κάτοικοι των αμερικανικών μη ενσωματωμένων εδαφών, όπως το Πουέρτο Ρίκο και οι Αμερικανικές Παρθένοι Νήσοι, απαλλάσσονται από την πληρωμή ομοσπονδιακού φόρου εισοδήματος επί του εισοδήματος που προέρχεται τοπικά, εάν πληρούν τις προϋποθέσεις γνήσιας κατοικίας. Αυτά τα εδάφη έχουν αξιοποιήσει αυτή την εξαίρεση για να προσελκύσουν Αμερικανούς επενδυτές.
Το Πουέρτο Ρίκο, για παράδειγμα, έχει συνδυάσει την ομοσπονδιακή απαλλαγή με τοπικά κίνητρα, κυρίως τον Κώδικα Κινήτρων του Πουέρτο Ρίκο (Act 60 of 2019), ο οποίος απαλλάσσει από φόρους τα παθητικά εισοδήματα, τα μερίσματα και τα κεφαλαιακά κέρδη για άτομα που μετακομίζουν στο αρχιπέλαγος. Η Act 20/22 Society, που εκπροσωπεί δικαιούχους αυτών των κινήτρων, έχει αναπτύξει ακόμη και μια εφαρμογή για μέλη που μετρά τις ημέρες και παρέχει “πληροφορίες κατοικίας σε πραγματικό χρόνο”.
Αυτό που αποκαλύπτουν αυτές οι εφαρμογές παρακολούθησης φόρων δεν είναι απλώς μια νέα ευκολία για τους πλούσιους φορολογούμενους. Σηματοδοτούν μια δομική μεταμόρφωση στην εδαφική φορολόγηση. Τα υπεράκτια χρηματοοικονομικά βασίζονται από καιρό σε εδαφικές διαφορές ή αρμπιτράζ· αυτό που είναι νέο είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή η διαφορά τώρα υλοποιείται μέσω ψηφιακής υποδομής.
Η φορολογική κατοικία δεν είναι πλέον μόνο μια νομική κατάσταση που ερμηνεύεται εκ των υστέρων. Γίνεται μια συνεχώς παρακολουθούμενη μέτρηση, διαχειριζόμενη μέσω λογισμικού που μετατρέπει την σωματική κίνηση σε συμμόρφωση και τη συμμόρφωση σε αρμπιτράζ.
Οι εφαρμογές παρακολούθησης φορολογικής κατοικίας σηματοδοτούν έναν ευρύτερο μετασχηματισμό στη διαχείριση πλούτου. Τα υπεράκτια χρηματοοικονομικά εξαρτώνται από ψηφιακές υποδομές που μετατρέπουν την κίνηση στον χώρο σε στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο. Τα υπεράκτια χρηματοοικονομικά, κάποτε αγκυροβολημένα στην ιδέα των μακρινών δικαιοδοσιών μυστικότητας, επεκτείνονται πλέον στις καθημερινές συσκευές.
Το smartphone έχει γίνει μέρος του back office των υπεράκτιων χρηματοοικονομικών. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής που εστιάζουν αποκλειστικά σε εταιρείες-φαντάσματα και παραδοσιακές δικαιοδοσίες μυστικότητας κινδυνεύουν να παραβλέψουν αυτή τη δομική αλλαγή. Η αναδιαμόρφωση της εδαφικής φορολόγησης ξεδιπλώνεται φανερά, μία γεωγραφική συντεταγμένη τη φορά.
