Καθώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump προετοιμάζεται για το πρώτο του ταξίδι στην Κίνα μετά από σχεδόν μια δεκαετία, Κινέζοι ακαδημαϊκοί βλέπουν μια ευκαιρία να απομακρύνουν τις σχέσεις από την αντιπαράθεση και να τις οδηγήσουν σε μια διαχειριζόμενη συνύπαρξη. Σε ένα σεμινάριο που φιλοξενήθηκε από το Κέντρο για τη Σύγχρονη Κίνα και τον Κόσμο στο Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ, οι συμμετέχοντες εξέφρασαν συγκρατημένη αισιοδοξία για τις προοπτικές των σχέσεων, παρά την στρατηγική υποχώρηση της Ουάσινγκτον, τις αυξημένες ευαισθησίες στο Στενό της Ταϊβάν και την εντεινόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Ο Da Wei, διευθυντής του Κέντρου Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής στο Πανεπιστήμιο Tsinghua, υποστήριξε ότι η «σχετική σταθερότητα» στις σημερινές σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας είναι θεμελιωδώς διαφορετική από τους κύκλους κρίσης και διπλωματίας συνόδων κορυφής που παρατηρήθηκαν υπό προηγούμενες διοικήσεις. «Η φύση της σχέσης έχει αλλάξει», δήλωσε. Ο Da απέδωσε αυτή τη μετατόπιση στην «στρατηγική συρρίκνωση» της διοίκησης Trump, η οποία, όπως είπε, «έθεσε ουσιαστικά τέλος στον διεθνή φιλελευθερισμό που [η Ουάσινγκτον] τιμούσε για 80 χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Επεσήμανε ότι η μεγαλύτερη ανεπτυγμένη χώρα και η μεγαλύτερη αναπτυσσόμενη χώρα του κόσμου έχουν ξεπεράσει την εποχή της «αγάπης και του μίσους» της μετα-ψυχροπολεμικής περιόδου, η οποία βασιζόταν στην υπερ-παγκοσμιοποίηση. Σύμφωνα με τον Da, βρισκόμαστε πλέον στην «εποχή του εθνικισμού».
«Η φύση αυτής της διμερούς σχέσης είναι ότι πρόκειται για τις δύο ισχυρότερες εθνικιστικές χώρες στον κόσμο, και το ερώτημα είναι πώς θα συνυπάρξουν», είπε. Ανακαλώντας την τελευταία του συνομιλία με τον Henry Kissinger, λίγο πριν τον θάνατο του πρώην Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, ο Da ανέφερε ότι ο Kissinger είχε προτείνει ένα «τέταρτο ανακοινωθέν» μεταξύ των δύο κυβερνήσεων για να «συγκρίνουν σημειώσεις» και να επαναπροσδιορίσουν τις αμοιβαίες κατανοήσεις. Ο Da σημείωσε ότι η πρόταση θα ήταν «πολύ αντιδημοφιλής» στις ΗΠΑ και ότι υπήρχε σχεδόν «μηδενική πιθανότητα» οι αντίπαλες δυνάμεις να καταλήξουν σε μια ευρεία συμφωνία όπως το Κοινό Ανακοινωθέν της Σαγκάης του 1972 που άνοιξε τις σχέσεις. Ωστόσο, τόνισε: «πρέπει να συγκρίνουμε σημειώσεις ξανά». «Δεν χρειαζόμαστε γραπτό ανακοινωθέν – είναι πολύ δύσκολο – αλλά χρειαζόμαστε περισσότερη κοινή κατανόηση τα επόμενα χρόνια», δήλωσε. «Πιστεύω ότι αυτή είναι η ατζέντα για τους δύο ηγέτες φέτος, μέσω των τεσσάρων συναντήσεων», πρόσθεσε, αναφερόμενος σε πιθανές προσωπικές συναντήσεις μεταξύ Trump και του Κινέζου Προέδρου Xi Jinping. Αυτές περιλαμβάνουν συνομιλίες στα τέλη του τρέχοντος μήνα, όταν ο Trump αναμένεται να επισκεφθεί το Πεκίνο, και πιθανές συναντήσεις αργότερα εντός του έτους στη σύνοδο κορυφής της G20 στις ΗΠΑ και τη συνάντηση APEC στην Κίνα.
Ο Da δήλωσε ότι οι δύο ηγέτες πιθανότατα θα επικεντρωθούν σε τρεις βασικούς τομείς όπου απαιτείται «επαναρρύθμιση», ξεκινώντας με οικονομικά και εμπορικά θέματα όπως οι δασμοί, η πρόσβαση στην αγορά, οι επενδύσεις και οι περιορισμοί τεχνολογίας. Ο δεύτερος τομέας αφορά το «εξαιρετικά δύσκολο και ευαίσθητο» θέμα της Ταϊβάν, καθώς και περιφερειακά θέματα ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου της Ιαπωνίας στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας. «Η τρίτη επαναρρύθμιση είναι η διεθνής τάξη: πολυμερείς μηχανισμοί, παγκόσμια διακυβέρνηση, θέματα καυτών σημείων. Θα πρέπει να παραμείνουμε στα Ηνωμένα Έθνη, ή να συμμετάσχουμε σε άλλες επιτροπές ειρήνης;» ρώτησε, αναφερόμενος σε ένα σώμα που συστάθηκε από τη διοίκηση Trump.
Ο Da ανέφερε ότι ακόμη και αν οι δύο πλευρές σημείωναν μέτρια πρόοδο στους δασμούς, αυτό θα ήταν μια νίκη, δεδομένων των επιπλοκών από τον διευρυνόμενο πόλεμο στο Ιράν και μιας απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που ακύρωσε ορισμένους δασμούς που επιβλήθηκαν σε άλλες χώρες. Υπογράμμισε επίσης ότι η ατζέντα θα διαταραχθεί πιθανότατα από την αστάθεια στη Μέση Ανατολή, που προκύπτει από τις ισραηλινο-αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν και την επακόλουθη κρίση στο Στενό του Ορμούζ που απειλεί τις παγκόσμιες ροές ενέργειας. «Αν οι δύο ηγέτες συναντηθούν στα τέλη του μήνα, πιθανόν το Ιράν θα είναι το νούμερο ένα θέμα», δήλωσε ο Da. Εξέφρασε την ελπίδα για μια σταθερή συμφωνία δασμών, σημειώνοντας ότι η προτεραιότητα της Κίνας είναι η «προβλεψιμότητα» για την παγκόσμια επιχειρηματικότητα. Ο Da δήλωσε επίσης ότι εγχώρια ζητήματα όπως η οικονομική επιβράδυνση και η συνεχιζόμενη εκστρατεία κατά της διαφθοράς –ιδιαίτερα στον στρατό– δεν θα έχουν «σοβαρό αντίκτυπο» στην εξωτερική πολιτική του Πεκίνου.
Όσον αφορά την Ταϊβάν, ο Wang Zheng, ειδικός σε διαπραγματεύσεις από το Πανεπιστήμιο Seton Hall στις ΗΠΑ, δήλωσε στο σεμινάριο ότι το ζήτημα αφορά την ταυτότητα και όχι μια «σύγκρουση βασισμένη σε συμφέροντα» – και ότι η αποτροπή μπορεί να μην είναι αποτελεσματική. Είπε ότι το Πεκίνο, η Ταϊπέι και η Ουάσινγκτον οδηγούνται από ένα «όνειρο» – για επανένωση, ανεξαρτησία ή περιορισμό, αντίστοιχα. «Οι άνθρωποι είναι κανονικά λογικοί, αλλά όταν έχουν ένα όνειρο – ειδικά όταν πιστεύουν ότι το όνειρο έχει νομιμότητα – είναι πρόθυμοι να αναλάβουν κινδύνους», είπε. Το Πεκίνο βλέπει την Ταϊβάν ως μέρος της Κίνας που πρέπει να επανενωθεί με τη βία, αν χρειαστεί. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά η Ουάσινγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης του αυτοδιοικούμενου νησιού με τη βία και δεσμεύεται να της προμηθεύει όπλα. Ο Wang ζήτησε «διπλωματία που λαμβάνει υπόψη την ταυτότητα» και διαβεβαιώσεις από όλες τις πλευρές, αναφέροντας την πρόσφατη στροφή του Ταϊβανέζου ηγέτη William Lai Ching-te να αναφέρεται στην «ηπειρωτική Κίνα» αντί για «Κίνα» ως ένα μικρό αλλά θετικό σήμα.
Γενικότερα, δήλωσε ότι οποιαδήποτε σύνοδος κορυφής μεταξύ Xi και Trump έχει αξία ως μορφή διαχείρισης συγκρούσεων, και ο διάλογος θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποφυγή «άλλου πολέμου δασμών, πολέμου τσιπ ή πολέμου τεχνολογίας». Ο Wang δήλωσε ότι αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο καθώς οι αντιλήψεις μετατοπίζονται από το «Ανατολή ανεβαίνει, Δύση πέφτει» προς την αμοιβαία αναγνώριση, καθιστώντας την «ειρηνική συνύπαρξη την μόνη λογική επιλογή». Ο ρόλος της Ιαπωνίας στις περιφερειακές εντάσεις επισημάνθηκε επίσης στο σεμινάριο, από τον Zhang Yun, καθηγητή διεθνούς πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Nanjing. Ο Zhang σημείωσε ότι καθώς η δυναμική μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας άλλαζε, άλλαζε και η στάση της Ιαπωνίας. «Αν ορίζεις κάτι ως κρίση, ειδικά μια κρίση επιβίωσης, νομιμοποιείς ριζικές ενέργειες», είπε. Ο Zhang αναφερόταν στο σχόλιο του Ιάπωνα Πρωθυπουργού Sanae Takaichi τον Νοέμβριο ότι το Τόκιο θα μπορούσε να παρέμβει στρατιωτικά εάν το Πεκίνο επιτεθεί στην Ταϊβάν, χαρακτηρίζοντάς το «κατάσταση που απειλεί την επιβίωση» για την Ιαπωνία. Αυτό προκάλεσε την χειρότερη διπλωματική κρίση μεταξύ Κίνας και Ιαπωνίας σε μια δεκαετία. Με την Takaichi να αναμένεται να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο την επόμενη εβδομάδα, ο Zhang ζήτησε από το Τόκιο να υιοθετήσει μια «πιο συνετή διπλωματική και πολιτική πολιτική» για να υποστηρίξει μια «υγιή τριμερή σχέση» μεταξύ Κίνας, ΗΠΑ και Ιαπωνίας. Ο Zhang πρόσθεσε ότι οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας θα διαβεβαίωναν την περιοχή ότι οι μεγάλες δυνάμεις μπορούν να συνεργαστούν, ακόμη και σε απρόβλεπτους καιρούς.
