Τον Φεβρουάριο του 1977, ο Tony Kiritsis, ένας μεσήλικας επιχειρηματίας από την Ιντιανάπολη, κράτησε όμηρο έναν υπάλληλο στην τοπική του εταιρεία στεγαστικών δανείων, πιστεύοντας ότι τον είχε εξαπατήσει στα κέρδη από μια συναλλαγή ακινήτου. Ο Kiritsis αποφάσισε ότι το σύστημα ήταν προκατειλημμένο υπέρ των ισχυρών και ότι εκείνος θα έπαιρνε την εκδίκησή του. Συνδέοντας ένα καλώδιο από τη σκανδάλη ενός κυνηγετικού όπλου στο κεφάλι του ομήρου, απαιτούσε 5 εκατομμύρια δολάρια και την παραδοχή ενοχής από το αφεντικό των μεσιτών. Οι τελευταίες στιγμές της ομηρίας, που διήρκεσε 63 ώρες, μεταδόθηκαν ζωντανά στην τηλεόραση.
Η υπόθεση έχει ήδη γίνει αντικείμενο ενός ντοκιμαντέρ το 2018 (“Dead Man’s Line”) και ενός podcast θρίλερ το 2022 (“American Hostage”). Τώρα, ο Gus Van Sant, του οποίου η καριέρα άνω των 40 ετών περιλαμβάνει κινηματογραφικά ορόσημα, mainstream επιτυχίες και βραβευμένες arthouse ταινίες, μεταφέρει τα γεγονότα στη μεγάλη οθόνη με την ταινία “Dead Man’s Wire”. Το νέο αυτό θρίλερ παρουσιάζει παράλληλα την πορεία του ασταθούς απαγωγέα (Bill Skarsgård) και τον επικοινωνιακό ορυμαγδό γύρω από αυτόν, συμπεριλαμβανομένου ενός ραδιοφωνικού παραγωγού (Colman Domingo) που μεταδίδει ζωντανά συνέντευξη με τον Kiritsis από τον τόπο του εγκλήματος, και μιας τηλεοπτικής δημοσιογράφου (Myha’la) που είναι απογοητευμένη από τις ανούσιες πληροφορίες που λαμβάνει. Ο Al Pacino έχει ένα σύντομο ρόλο ως το αφεντικό της εταιρείας στεγαστικών δανείων, που απολαμβάνει τον ήλιο στο Μαλιμπού και δεν πείθεται ότι έχει κάτι ουσιαστικό να απολογηθεί.
Ο ίδιος ο σκηνοθέτης, Gus Van Sant, δηλώνει ότι αγνοούσε την υπόθεση την εποχή εκείνη, καθώς δεν είχε τηλεόραση ούτε συνδρομή εφημερίδας. Φρέσκος από τη Σχολή Σχεδίου του Ρόουντ Άιλαντ, όπου είχε περάσει από την ίδια χρονιά με τα τρία τέταρτα των Talking Heads, και ήδη ανερχόμενος σκηνοθέτης, είχε περάσει χρόνο στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης μιας επίσκεψης στο Βιτέρμπο της κεντρικής Ιταλίας το 1975 για να συναντήσει τον Pier Paolo Pasolini, ο οποίος εκείνη την περίοδο μοντάριζε την προκλητική του ταινία “Salò, or the 120 Days of Sodom”, η οποία θα γινόταν και η τελευταία του, καθώς δολοφονήθηκε τέσσερις μήνες αργότερα.
“Ήμουν εκεί με άλλους φοιτητές και μου ζήτησε τις ιδέες μας”, λέει ο Van Sant. “Η απάντησή μου χάθηκε κάπως στην μετάφραση. Είπα ότι η λογοτεχνία μπορούσε να δείξει αβίαστα σκέψεις και ιδέες να ταξιδεύουν στο χρόνο, ενώ ο κινηματογράφος ήταν απλώς φιγούρες που μιλούσαν. Είπα ότι ήθελα να μεταφέρω αυτό που μπορούσε να κάνει η λογοτεχνία στον κινηματογράφο.” Η απάντηση του Pasolini; “Είπε ότι το θεωρούσε ανούσιο”, λέει γελώντας.
Ο Van Sant, γεννημένος στο Λούισβιλ του Κεντάκι, ζούσε στο Λος Άντζελες όταν ο Kiritsis εκτέλεσε το σχέδιό του. Και από το Λος Άντζελες μιλά σήμερα ο 73χρονος, ιδιοφυής σκηνοθέτης. Φορώντας ένα κόκκινο μπουφάν, κάθεται στην βεράντα του, αντικρίζοντας τα βουνά και τον άσπιλο γαλάζιο ουρανό, που καθρεφτίζονται στην πόρτα της βεράντας πίσω του. Τα μαλλιά του είναι γκρι και φορεμένα σε έναν νεανικό αχτάριο πάνω από το μέτωπό του. Μιλά με έναν διασκεδαστικό, μονότονο τόνο. Σε κάποιο σημείο, ζητά συγγνώμη για να υποδεχτεί τον τεχνικό επισκευής ψυγείων, αφήνοντάς με να κοιτάζω τα έπιπλα του κήπου για πέντε ολόκληρα λεπτά. Δεν διαφέρει από την παρακολούθηση μιας παρατεταμένης σκηνής από κάποιες από τις πιο “καλλιτεχνικές” του ταινίες, όπως το “Last Days”, η ονειρική του αναπαράσταση του 2005 για το τέλος ενός ροκ σταρ-αντίστοιχου του Kurt Cobain, η οποία πριν από τέσσερα χρόνια μετατράπηκε σε μια απρόσμενη όπερα.
Τελικά, ο Van Sant επιστρέφει και μπαίνει μέσα, μεταφέροντας τον φορητό του υπολογιστή μέσα από πολυάριθμα δωμάτια, με πίνακες και φωτογραφίες να περνούν σαν φλας στους τοίχους, μέχρι να βρει ένα νέο σημείο στήριξης. Υπάρχει ένα μάθημα εδώ: μόλις νομίζεις ότι έχει εξαφανιστεί, πάντα επιστρέφει. Αν και πρόσφατα σκηνοθέτησε μεγάλο μέρος της κουτσομπολίστικης σειράς του Ryan Murphy, “Feud: Capote Vs the Swans”, η οποία πρωταγωνιστούσε ο Tom Hollander ως Truman Capote, έχουν περάσει επτά χρόνια από την τελευταία του ταινία και σχεδόν δύο δεκαετίες από το “Milk”. Εκείνο το βραβευμένο με Όσκαρ βιογραφικό του 2008, με τον Sean Penn στον ρόλο του δολοφονημένου ομοφυλόφιλου πολιτικού Harvey Milk, ήταν η τελευταία ταινία του Van Sant που απασχόλησε πραγματικά το κοινό. Μέχρι τώρα.
Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί του ανατέθηκε το “Dead Man’s Wire”. Άλλωστε, αποτύπωσε εύστοχα την ατμόσφαιρα της δεκαετίας του ’70 στο “Drugstore Cowboy”, με τον Matt Dillon ως νευρικό, δεισιδαίμονα εθισμένο, και εντόπισε τη διασταύρωση εγκλήματος και μέσων ενημέρωσης στην μαύρη κωμωδία “To Die For”, που πρωταγωνίστησε η Nicole Kidman ως μετεωρολόγος με μια αιμοδιψή δίψα για φήμη.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της προ-παραγωγής του “Dead Man’s Wire”, εξωτερικά γεγονότα εξασφάλισαν ότι ένα στοιχείο θα επισκίαζε όλα τα υπόλοιπα στην ταινία. Τον Δεκέμβριο του 2024, ο CEO της UnitedHealthcare, Brian Thompson, πυροβολήθηκε θανάσιμα στο Μανχάταν. Αυτό το καλοκαίρι, ο 27χρονος Luigi Mangione θα δικαστεί για τη δολοφονία. Μόλις έσκασε η είδηση, με τον Mangione να φέρεται να αναφέρεται στον κλάδο της υγείας ως “παρασιτικό”, ο Van Sant αναγνώρισε τις παραλληλίες μεταξύ αυτής της φαινομενικής ιστορίας Δαβίδ εναντίον Γολιάθ και αυτής που ετοιμαζόταν να μετατρέψει σε ταινία. “Συνειδητοποιήσαμε ότι θα επηρεάσει τον τρόπο που θα αντιληφθούν οι άνθρωποι την ταινία. Και το έκανε.”
Αυτό που διέκρινε στην αντίδραση στη δολοφονία ήταν μια γενεαλογική διαίρεση. “Ο βοηθός μου εκείνη την εποχή, που ήταν στα μέσα των 20 του, είπε ότι πίστευε ότι έπρεπε να στηθεί ένα άγαλμα στον Mangione στο Central Park”, λέει ο Van Sant. “Ξεκινήσαμε να μιλάμε για τις διαφορές μεταξύ του πώς το έβλεπαν οι άνθρωποι της ηλικίας του – με κάποιους να πιστεύουν ότι ο Mangione ήταν ήρωας – και τι σκεφτόταν η δική μου γενιά, δηλαδή ότι ήταν δολοφονία.”
Ωστόσο, το fandom γύρω από τον Mangione έχει αποκτήσει και μια queer, camp διάσταση. Ο ριζοσπαστικός σκηνοθέτης Bruce LaBruce, φίλος του Van Sant, έχει υποσχεθεί να σκηνοθετήσει μια “ταινία cult sex με τον Luigi Mangione”, ενώ το “Luigi: The Musical” θα ανέβει στη σκηνή της Νέας Υόρκης παράλληλα με τη δίκη.
Πόσο από την αναταραχή μπορεί να αποδοθεί στα σαγηνευτικά, pin-up χαρακτηριστικά του Mangione, που θα μπορούσαν να του είχαν εξασφαλίσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια ταινία του Pasolini; “Σίγουρα”, λέει ο Van Sant. “Είναι πολύ μοντελοειδής. Αν έμοιαζε διαφορετικά, πιθανότατα δεν θα υπήρχε τόσο εντυπωσιακή αντίδραση. Ακόμα τον κουβαλάει αυτό, έχει fan club.”
Η σεξουαλική έλξη φαίνεται να έπαιξε επίσης ρόλο στην επιλογή ηθοποιών για το “Dead Man’s Wire”. Το ντοκιμαντέρ στο τέλος της ταινίας αποκαλύπτει τον πραγματικό Tony Kiritsis ως έναν μεσήλικο “σλούμπι” και καθόλου ελκυστικό. Αντίθετα, ο ηθοποιός που τον υποδύεται είναι όχι μόνο μια δεκαετία νεότερος, αλλά, ως ένας από τους αδελφούς Skarsgård, μέρος μιας ολόκληρης γκαλερί “καλλιτεχνημάτων”.
Δεν υπήρχαν μεγαλύτεροι, πιο άσχημοι εναλλακτικοί; “Ω, είχαμε πολλούς γέρους, άσχημους”, λέει. “Αλλά σκέφτηκα ότι ο Bill θα τα πήγαινε καλά. Βέβαια, είναι ψηλός, και ο πραγματικός Tony είχε σύνδρομο μικρού άντρα. Ο Bill μου είπε ότι όταν ήταν νεότερος, ήταν κοντός και μετά μεγάλωσε γρήγορα. Οπότε, εγώ υποθέτω, εμ…”
Καθώς η απάντησή του διαλύεται σε φιλική φλυαρία, μου θυμίζει τι μου έχουν πει ηθοποιοί για τη συνεργασία μαζί του. Ο Casey Affleck, ο οποίος πρωταγωνίστησε στα “To Die For”, “Good Will Hunting” και την ερημική περιπέτεια “Gerry”, χαρακτήρισε τον σκηνοθέτη “μυστήριο” και “δύσκολο καρύδι”. Ο James Franco, ο οποίος υποδύθηκε τον εραστή του Penn στο “Milk”, δήλωσε ότι ο Van Sant “μοιάζει να κάνει τόσο λίγα – νιώθεις σαν να μη σε σκηνοθετεί καθόλου”.
Υπάρχει μια έμφυτη ηρεμία και υπομονή που τον καθιστούν ιδανικό ερμηνευτή ευαίσθητων ή εκρηκτικών θεμάτων, από το Columbine μέχρι τον Cobain. Αν ο Pasolini ζούσε για να δει τις ταινίες του Van Sant, σίγουρα θα ήταν πιο δεκτικός στην πρότασή του όταν συναντήθηκαν. Μήπως οι ιδέες που προσπάθησε να εξηγήσει στον Ιταλό μαέστρο το 1975 εν τέλει επηρέασαν την καριέρα του; “Νομίζω ναι. Προσπαθούσα να προκαλέσω αυτή την αλλαγή στο κινηματογραφικό λεξιλόγιο.”
Επιμένει ότι δεν έκανε μεγάλη πρόοδο μέχρι που έπεσε κάτω από τη μαγεία του Béla Tarr. Ο Ούγγροςauteur, που πέθανε νωρίτερα φέτος, αναφέρθηκε στις ευχαριστίες των τίτλων τέλους του “Gerry”, της ταινίας του 2002 που πυροδότησε την πιο πειραματική φάση του Van Sant. “Σκέφτηκα, ‘Ω, αυτός έκανε αυτό που ήλπιζα να κάνω’. Πάντα ήθελα να παίξω με τον τρόπο που κόβονταν οι ταινίες. Οι κανόνες της συνέχειας με ενοχλούσαν. Τώρα όλοι γυρίζουν τα δικά τους και τα ανεβάζουν στο διαδίκτυο, και δεν ξέρουν ή δεν νοιάζονται για αυτούς τους κανόνες. Αλλά ο Béla άλλαξε τα πράγματα απλώς μη κάνοντας κοψίματα. Οι λήψεις διαρκούσαν για πάντα.”
Οι συνεντεύξεις, όμως, δεν διαρκούν. Καθώς ένας υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων επισημαίνει ότι ο χρόνος μας τελειώνει, ο σκηνοθέτης με κοιτάζει, ακόμα παχύς στο μπουφάν του ακόμα και μετά από μισή ώρα σε εσωτερικό χώρο. Για όλα αυτά που οι ταινίες του εμπορεύονται την αλλοτρίωση, την απάθεια και τη διχόνοια, μοιάζει η εικόνα της γαλήνιας ψυχραιμίας – ένας συνηθισμένος “Gus Van Sanity”.
Το “Dead Man’s Wire” προβάλλεται στους κινηματογράφους του Ηνωμένου Βασιλείου από τις 20 Μαρτίου.
