Η πρόσφατη, σπάνια αναφορά του Ταϊβανέζου ηγέτη William Lai Ching-te σε “ηπειρωτική Κίνα” πυροδοτεί συζητήσεις και προβληματισμούς, λίγο πριν από μια πολυαναμενόμενη συνάντηση μεταξύ του Xi Jinping και του Donald Trump. Αναλυτές, ωστόσο, εκτιμούν ότι είναι πρόωρο να μιλάμε για αλλαγή στην πολιτική του έναντι της Κίνας.
Κατά τη διάρκεια μιας εκδήλωσης με Ταϊβανέζους επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στην ηπειρωτική χώρα, ο Lai χρησιμοποίησε τον όρο “ηπειρωτική Κίνα” αρκετές φορές. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη συχνή χρήση της λέξης “Κίνα” σε σημαντικές ομιλίες του από την ανάληψη των καθηκόντων του το 2024. Κατά την ετήσια συγκέντρωση για τον εορτασμό του Κινεζικού Νέου Έτους, ο Lai τάχθηκε υπέρ της διατήρησης του status quo στο Στενό της Ταϊβάν, εκφράζοντας την ελπίδα για ανταλλαγές και συνεργασία για την ειρήνη και την κοινή ευημερία.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, η αλλαγή στη διατύπωση υποδηλώνει ότι ο Lai επιδιώκει να αποκλιμακώσει τις εντάσεις στο Στενό της Ταϊβάν, υπό την πίεση της Ουάσινγκτον, πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψη του Αμερικανού Προέδρου Donald Trump στο Πεκίνο από τις 31 Μαρτίου έως τις 2 Απριλίου, όπου αναμένεται να συναντηθεί με τον Κινέζο Πρόεδρο Xi Jinping.
Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν τμήμα της Κίνας, έτοιμο να επανενωθεί ακόμη και με τη βία αν χρειαστεί. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά η Ουάσινγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης του νησιού με τη βία και δεσμεύεται να του παρέχει όπλα. Η Ταϊβάν αναμένεται να αποτελέσει κομβικό σημείο συζητήσεων μεταξύ Xi και Trump.
“Ο Trump πρόκειται να επισκεφθεί την Κίνα και οι ΗΠΑ συγκρατούν την Ταϊβάν”, δήλωσε ένας αναλυτής από την ηπειρωτική χώρα, υπό τον όρο της ανωνυμίας, υπονοώντας τον λόγο πίσω από την πιο συγκρατημένη διατύπωση του Lai. Ο Wang Kung-yi, διευθυντής της Taiwan International Strategic Study Society, ενός think tank στην Ταϊπέι, σημείωσε ότι ο Lai είχε σπάνια χρησιμοποιήσει τον όρο “ηπειρωτική Κίνα” μετά την ανάληψη των καθηκόντων του. Ο Wang εκτιμά ότι ο λόγος μπορεί να είναι η αυξημένη προσοχή του Lai, πιθανώς λόγω “σιωπηρής πίεσης από την Ουάσινγκτον”, ενόψει της συνάντησης Xi-Trump στο Πεκίνο. Πρόσθεσε ότι η αναφορά έγινε σε εκδήλωση απευθυνόμενη σε Ταϊβανέζους επιχειρηματίες που επέστρεφαν στην πατρίδα τους για τις γιορτές, καθιστώντας τη διατύπωση εξαρτώμενη από το πλαίσιο.
Ωστόσο, ο Wang και άλλοι αναλυτές τόνισαν ότι μια μεμονωμένη αναφορά έχει περιορισμένη σημασία και δεν πρέπει να υπερτονίζεται, ούτε να σηματοδοτεί απαραίτητα αλλαγή στην ευρύτερη πολιτική του Lai για τις σχέσεις με την ηπειρωτική χώρα. Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι το Πεκίνο απέφυγε μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις γύρω από την Ταϊβάν κατά τη διάρκεια του Κινεζικού Νέου Έτους. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Lai ίσως προσάρμοσε την προηγούμενη, πιο αυστηρή ρητορική του ως αμοιβαία χειρονομία.
Σε προηγούμενες σημαντικές ομιλίες του, όπως στην ομιλία ορκωμοσίας και τις ομιλίες για την εθνική εορτή, ο Lai είχε χρησιμοποιήσει τον όρο “Κίνα” για να αναφερθεί στην ηπειρωτική χώρα και είχε δηλώσει ότι οι δύο πλευρές του Στενού της Ταϊβάν “δεν υπάγονται η μία στην άλλη”. Το Πεκίνο είχε επικρίνει τέτοιες δηλώσεις ως προώθηση της “θεωρίας των δύο κρατών” και υπονόμευση της σταθερότητας.
“Το πιο σημαντικό στοιχείο δεν είναι μία μεμονωμένη διατύπωση, αλλά το ευρύτερο μοτίβο γλώσσας του Lai”, δήλωσε ο Wang. “Για να εκτιμήσουμε αν χαλαρώνει πραγματικά τη συγκρουσιακή του στάση, θα πρέπει να εξετάσουμε πώς αναφέρεται στην ηπειρωτική χώρα σε μεγάλες πολιτικές ομιλίες”.
Σε ξεχωριστή εκδήλωση, στην υπηρεσία ασφαλείας του νησιού την ίδια ημέρα, ο Lai επέστρεψε στη χρήση της λέξης “Κίνα”, αναφερόμενος στο Πεκίνο. Εκεί, προειδοποίησε ότι το Πεκίνο θα εντείνει τις προσπάθειες να παρεμβαίνει στις τοπικές εκλογές της Ταϊβάν αργότερα φέτος.
Ο Wang Jianmin, ειδικός σε θέματα Στενού της Ταϊβάν στο Minnan Normal University της επαρχίας Fujian, δήλωσε ότι η απόφαση του Lai να πει “ηπειρωτική Κίνα” είχε σαφή στόχο την αποκλιμάκωση των εντάσεων και τη δημιουργία μιας θετικής ατμόσφαιρας κατά τη διάρκεια μιας συγκέντρωσης για το Κινεζικό Νέο Έτος, στην οποία παρευρέθηκαν εκπρόσωποι Ταϊβανέζων επιχειρηματιών. Ωστόσο, επεσήμανε ότι τέτοιες διατυπώσεις δεν σημαίνουν αλλαγή στην πολιτική στάση του Lai. Συγκεκριμένα, η άρνηση του Lai να αποδεχθεί την “Συναίνεση του 1992” – μια κατανόηση ότι και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν ότι υπάρχει μόνο “μία Κίνα”, επιτρέποντας παράλληλα την ερμηνεία της από τον καθένα – παραμένει κεντρική πηγή έντασης και δεν αναμένεται να αλλάξει.
Τους τελευταίους μήνες, ο Lai έχει εκπέμψει και άλλα σήματα που υποδηλώνουν μια χαλάρωση στα θέματα του Στενού της Ταϊβάν. Τον Δεκέμβριο, επισκέφθηκε ένα εστιατόριο στο νησί που ανήκε σε γυναίκα γεννημένη στην ηπειρωτική χώρα, παντρεμένη με Ταϊβανέζο, μετά την αυστηροποίηση των κανονισμών διαμονής για συζύγους γεννημένους στην ηπειρωτική χώρα από τις αρχές της Ταϊβάν, επικαλούμενες ανησυχίες για διείσδυση. Ο Wang Jianmin ανέφερε ότι οι προσπάθειες προσέγγισης του Lai, συμπεριλαμβανομένης της επίσκεψης στο εστιατόριο, φαίνεται να στοχεύουν στην αποκλιμάκωση των εντάσεων, αλλά δεν αντιπροσωπεύουν μια σημαντική προσαρμογή πολιτικής.
Ο Zhang Wensheng, αναπληρωτής πρύτανης του Graduate Institute for Taiwan Studies στο Xiamen University, στην επαρχία Fujian, πρόσθεσε ότι η χρήση του όρου “ηπειρωτική” από τον Lai αξίζει αναγνώρισης ως σημάδι αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, ο Zhang προειδοποίησε επίσης κατά της υπερβολικής ερμηνείας μιας μεμονωμένης δήλωσης. “Δεν αρκεί να εστιάζουμε σε μία δήλωση σε μια συγκεκριμένη στιγμή”, είπε. “Πρέπει να εξετάσουμε τις σταθερές του θέσεις και τη συμπεριφορά του με την πάροδο του χρόνου”.
