Μια πολυετής έρευνα της εφημερίδας The Guardian έφερε στο φως τις σκοτεινές πτυχές της “ελεύθερης γέννας” (free birth), μιας πρακτικής που προωθείται έντονα από influencers και οργανισμούς όπως η αμερικανική Free Birth Society (FBS). Η έρευνα αποκαλύπτει πώς αυτή η “επιχείρηση” εκατομμυρίων δολαρίων, η οποία ουσιαστικά προτρέπει γυναίκες να γεννούν χωρίς καμία ιατρική υποστήριξη, έχει συνδεθεί με τον θάνατο νεογέννητων μωρών σε όλο τον κόσμο.
Η FBS, μια οργάνωση που έχει χαρακτηριστεί ως “επιχείρηση εκατομμυρίων”, προωθεί μια ακραία εκδοχή της ελεύθερης γέννας, γνωστής και ως “ανεπιτήρητη γέννα” (unassisted birth). Σε αντίθεση με τις γεννήσεις στο σπίτι, όπου παρίσταται μαία, η ελεύθερη γέννα πραγματοποιείται χωρίς καμία ιατρική βοήθεια. Σύμφωνα με την έρευνα, η FBS συμβουλεύει τις μητέρες να αποφεύγουν γιατρούς και μαίες, είναι αντίθετη στις υπερηχογραφικές εξετάσεις (τις οποίες ισχυρίζεται ψευδώς ότι βλάπτουν τα μωρά) και υποβαθμίζει σοβαρές ιατρικές καταστάσεις.
Η έρευνα, η οποία περιλαμβάνεται σε ένα εκτενές άρθρο του Sirin Kale και της Lucy Osborne, και θα συνοδευτεί από σειρά podcast τον Δεκέμβριο, εμβαθύνει στον τρόπο που η FBS, με επικεφαλής τις πρώην doulas Emilee Saldaya και Yolande Norris-Clark, έφτασε στο σημείο να επηρεάζει γυναίκες μέσω podcasts, social media και διαδικτυακών σχολών. Αποκαλύπτεται ένα ανησυχητικό μοτίβο, όπου πολλές μητέρες που επηρεάστηκαν από την FBS βίωσαν θνησιγένειες, θανάτους νεογέννητων ή σοβαρό τραυματισμό για τα μωρά ή τις ίδιες.
Σύμφωνα με την Lucy Osborne, η πλειονότητα των περιπτώσεων σοβαρού τραυματισμού αφορούσε μητέρες στις ΗΠΑ και τον Καναδά, αλλά υπήρχαν και περιστατικά στην Ελβετία, τη Γαλλία, τη Νότια Αφρική, την Ταϊλάνδη, την Ινδία, την Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία και το Ισραήλ.
Πολλές γυναίκες γίνονται μέλη της FBS μέσω μιας ιδιωτικής, επί πληρωμή, διαδικτυακής κοινότητας που ονομάζεται Lighthouse. Ο οργανισμός παρουσιάζει μια “αποστειρωμένη” εκδοχή της ελεύθερης γέννας, αποφεύγοντας την προβολή γυναικών που έχουν μετανιώσει για την απόφασή τους και διαγράφοντας αρνητικά σχόλια στο διαδίκτυο. “Εκ πρώτης όψεως, μοιάζει με έναν θετικό λογαριασμό στα social media που προβάλλει θετικές εμπειρίες γυναικών κατά τη διάρκεια της γέννας,” αναφέρει η Lucy Osborne. “Δείχνει επαγγελματικό, αξιόπιστο. Αν το είχα συναντήσει εγώ στην πρώτη μου εγκυμοσύνη, πιθανόν να το παρακολουθούσα και να ένιωθα πολύ εμπνευσμένη.”
Η FBS, αν και ενημερώνει τις γυναίκες ότι η γέννα δεν είναι δύσκολη, αναγνωρίζει ορισμένες ιατρικές εκτάκτες ανάγκες, ισχυριζόμενη, ωστόσο, ότι είναι εξαιρετικά σπάνιες σε περιπτώσεις ελεύθερης γέννας. Όμως, αυτό που άρχισαν να παρατηρούν η Lucy και ο Sirin στα φόρουμ της FBS ήταν ένα ανησυχητικό μοτίβο: η πληροφόρηση ήταν “ψευδής και παραπλανητική”.
Παρόλο που η συχνότητα των ελεύθερων γεννήσεων είναι χαμηλή, φαίνεται να αυξάνεται καθώς οι γυναίκες χάνουν την εμπιστοσύνη τους στις επαγγελματικές υπηρεσίες μαιευτικής και σε μια ολοένα και πιο ιατροποιημένη προσέγγιση του τοκετού. Αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο στις ΗΠΑ, όπου η μητρική θνησιμότητα είναι από τις υψηλότερες μεταξύ των πλούσιων χωρών.
Είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί ο ακριβής αριθμός των μωρών που πέθαναν σε κύκλους της FBS, και είναι αδύνατο να ειπωθεί με βεβαιότητα αν τα αρνητικά αποτελέσματα θα ήταν διαφορετικά εάν είχαν παραστεί ιατρικοί επαγγελματίες. Ωστόσο, οι ερευνήτριες εντόπισαν 48 περιπτώσεις θνησιγένειας μετά τον 7ο μήνα κύησης, θανάτους νεογέννητων ή άλλες σοβαρές βλάβες, που αφορούσαν μητέρες ή παρευρισμένους κατά τον τοκετό, και φαίνεται να συνδέονται με την FBS. Εστίασαν σε 18 περιπτώσεις όπου μπόρεσαν να πάρουν συνέντευξη από τις μητέρες, των οποίων οι αφηγήσεις επιβεβαιώθηκαν μέσω φίλων, οικογένειας και συντρόφων, και υποστηρίχθηκαν από ημερολόγια, ιατρικές σημειώσεις, βίντεο, μηνύματα ή νομικά έγγραφα. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η FBS έπαιξε σημαντικό ρόλο στην απόφαση της μητέρας, οδηγώντας σε δυνητικά αποφεύξιμες τραγωδίες.
“Υπάρχει ένας κύκλος,” λέει ένα πρώην μέλος του Lighthouse, του οποίου το παιδί πέθανε το 2024. “Παιδιά πεθαίνουν. Είναι γνωστό στην κοινότητα για κάποιο διάστημα, μετά έρχονται νέα μέλη στο Lighthouse, και ξεχνιούνται.”
Η έρευνα ξεκίνησε όταν η Lucy Osborne είδε ένα βίντεο από ένα φόρουμ της FBS, όπου ένα μωρό βρισκόταν σε “ακραία δυσχέρεια” μετά από μακρά διαδικασία τοκετού, χωρίς κανείς στο φόρουμ να συμβουλεύει τη μητέρα να μεταβεί στο νοσοκομείο. “Υπήρχαν πολύ προφανή σημάδια έκτακτης ανάγκης που οποιαδήποτε μαία ή ιατρικός επαγγελματίας θα είχε κρίνει ότι απαιτείται άμεσα νοσοκομειακή φροντίδα,” δήλωσε η Lucy. Η γυναίκα τελικά γέννησε και μοιράστηκε ένα βίντεο με το μωρό της, “να παλεύει πολύ, πολύ να αναπνεύσει.” Παρόλα αυτά, κανείς στο Lighthouse δεν της πρότεινε να πάει στο νοσοκομείο. “Ήταν πολύ λυπηρό και φρικτό να το βλέπεις,” λέει η Lucy. Λίγο αργότερα, το βρέφος πέθανε.
Η ανακάλυψη αυτού του βίντεο αποτέλεσε ένα “σημείο καμπής”, όπως λέει η Lucy, που την ώθησε να εντείνει την έρευνα.
Η Emilee Saldaya, ιδρύτρια της FBS, ηγείται ενός κινήματος που ισχυρίζεται ότι επαναφέρει κάτι ιερό που κλάπηκε από τις γυναίκες. “Διαταράσσουμε πραγματικά την προετοιμασία άνω των εκατό ετών οδοντιατρικής βίας,” έχει δηλώσει η Saldaya, περιγράφοντας τον εαυτό της ως “πρωτοπόρο του κινήματος απελευθέρωσης του τοκετού”. Εσωτερικές πηγές αναφέρουν ότι αρχικά, η Saldaya είχε “πολύ γνήσιο” ενδιαφέρον και συμπόνια για τις γυναίκες, έχοντας τραυματιστεί από όσα είδε στα νοσοκομεία, συμπεριλαμβανομένων τοκετών που αντιλήφθηκε ως επιθέσεις και υπερβολικές καισαρικές. Ωστόσο, ήταν φανερό και το οικονομικό της κίνητρο, καθώς η FBS έγινε πιο επιτυχημένη. Η Saldaya έγινε “πιο δογματική” και εστίαζε περισσότερο σε αυτά που θα αύξαναν την επιχείρηση.
Η Saldaya και η Norris-Clarke έχουν χαρακτηρίσει τις ιατρικές προσπάθειες αναζωογόνησης νεογέννητων ως μορφή “σαμποτάζ” και εκμεταλλεύονται τους φόβους ότι οι γιατροί και οι μαίες θα σεξουαλικά κακοποιήσουν γυναίκες στα νοσοκομεία. Σύμφωνα με ειδικούς, έχουν επίσης κάνει ψευδείς ή επικίνδυνους ισχυρισμούς σχετικά με αιμορραγία, δυστωκία ώμων, κατακράτηση πλακούντα και αναζωογόνηση βρεφών. Υποσχέθηκαν στους οπαδούς τους ότι κι εκείνες θα μπορούσαν να βιώσουν ευφορικές, ανεπιτήρητες γεννήσεις, αν εγκατέλειπαν την εξάρτηση από ένα ιατρικό σύστημα που συχνά κάνει λάθη στην υγεία των γυναικών. Υποστήριξαν ότι η ελεύθερη γέννα δεν ήταν απλώς ασφαλής, αλλά ασφαλέστερη από αυτήν που βασίζεται σε ιατρική υποστήριξη.
Ωστόσο, σε κρίσιμες στιγμές, όπως όταν η Lorren Holliday έγινε η πρώτη γνωστή μητέρα που συνδέεται με την FBS και έχασε το μωρό της το 2018, αντί να αναλογιστεί τα γεγονότα, η Saldaya “επέμεινε” και “έγινε πιο ακραία”, σύμφωνα με πηγές. Η Norris-Clark και η Saldaya μερικές φορές έκαναν επιφυλάξεις στην παροχή συμβουλών, τονίζοντας ότι δεν είναι ειδικευμένοι ιατρικοί επαγγελματίες. Αναγνώρισαν ότι μπορεί να υπάρξουν σενάρια απειλητικά για τη ζωή, αν και τα παρουσίασαν ως πολύ σπάνια, και δήλωσαν ότι είναι επιλογή της γυναίκας πώς θα γεννήσει και αν θα μεταφερθεί στο νοσοκομείο.
Μετά τη δημοσίευση της έρευνας, η Saldaya ανήρτησε μια δήλωση στο Instagram επικρίνοντας την “προπαγάνδα στα mainstream μέσα ενημέρωσης”. “Αυτό σημαίνει να είσαι disruptor,” ανέφερε. “Θα προσπαθήσουν να σε δυσφημήσουν. Θα ψευδούνται για εσένα. Θα προσπαθήσουν να φιμώσουν ό,τι δεν καταλαβαίνουν.”
Η “ριζοσπαστικοποίηση” των γυναικών γίνεται συχνά επειδή είναι φοβισμένες, με κύρια πηγή ανησυχίας τον πόνο κατά τον τοκετό. Η FBS, μέσω του podcast της, προβάλλει βίντεο γυναικών που έχουν “πραγματικά καταπληκτικές, πνευματικές, οργασμικές, ανώδυνες γεννήσεις”, προσελκύοντας νέες γυναίκες. Ταυτόχρονα, σε άλλα podcasts της FBS, γιατροί δυσφημούνται ως “βιαστές” και κάθε εμπειρία ιατρικής φροντίδας κατά τον τοκετό απαξιώνεται. Άλλα podcasts της FBS παρουσιάζουν “ειδικούς” που νανουρίζουν τις γυναίκες σε μια “ψευδή αίσθηση ασφάλειας σχετικά με το πόσο ασφαλής είναι η ελεύθερη γέννα”. Στη συνέχεια, οι γυναίκες ενθαρρύνονται συχνά να παρακολουθήσουν δαπανηρά μαθήματα της FBS, ξεκινώντας από το “Complete Guide to Freebirth” (399$), το οποίο περιέχει “επικίνδυνες” πληροφορίες, ισχυριζόμενο ψευδώς ότι πολλές κοινές επιπλοκές του τοκετού είναι ασήμαντες και σπάνια συμβαίνουν σε ελεύθερες γεννήσεις.
“Και έτσι, πολλές γυναίκες ακούνε αυτά πριν γεννήσουν,” λέει η Lucy. Νιώθουν “εντελώς ασφαλείς” και δεν έχουν κανένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, επειδή εντός της FBS οι γυναίκες διδάσκονται να “μην σκέφτονται καν το νοσοκομείο” αν είναι πραγματικά προσηλωμένες στην ελεύθερη γέννα. Ένα από τα βασικά συνθήματα της FBS είναι η “ριζοσπαστική ευθύνη”, ένα “πολύ έξυπνο εργαλείο” που σημαίνει ότι αν κάτι πάει στραβά, οι γυναίκες φέρουν αυτό το “βάρος, ότι είναι δικό τους φταίξιμο”.
