Αντιμέτωποι με αμέτρητα, ίσως και αθεράπευτα, ερωτήματα, η επικαιρότητα μοιάζει να έχει ξεπεραστεί από την αλληλουχία γεγονότων. Τι οδηγεί έναν σύζυγο ναρκώνοντας τη γυναίκα του και, για μια δεκαετία, να προσκαλεί άγνωστους άνδρες στο σπίτι του για να τη βιάσουν, ενώ εκείνη βρίσκεται αναίσθητη στο συζυγικό κρεβάτι; Τι είδους άνθρωπος θα συναναστρεφόταν με έναν καταδικασμένο παιδόφιλο και δισεκατομμυριούχο, ο οποίος επιδίδεται στις διαστροφές του φανερά, ακόμη κι αν ο ίδιος δεν συμμετέχει πλήρως σε αυτές; Τι συμβαίνει όταν, ένα χρόνο μετά την ανάληψη της προεδρίας, πολίτες δολοφονούνται στους δρόμους από στολισμένους “φρουρούς”, που δεν απέχουν πολύ από παραστρατιωτικές ομάδες;
Είναι σχεδόν ανακουφιστικό να αποστρέφουμε το βλέμμα μας και να εστιάζουμε για λίγο σε ένα παλαιότερο, ελαφρώς μικρότερο ερώτημα: Τι παρακινεί κάποιον να σκοτώσει ένα ζώο για αθλητισμό; Όχι για τροφή, ούτε σε αυτοάμυνα, αλλά απλώς για διασκέδαση. Για να μπορεί να πει ότι το έκανε και να βγάλει μια φωτογραφία με το πτώμα ως απόδειξη. Το γεγονός αυτό γίνεται ακόμη πιο ανεξήγητο, όταν η πρόσβαση στη θανάτωση απαιτεί τη βοήθεια οδηγών και άλλων κυνηγών, καθώς ο ίδιος δεν διαθέτει τις δεξιότητες να βρει και να παρακολουθήσει τα ζώα. Επιπλέον, όσο υψηλότερα ανεβαίνει ο κυνηγός στην τροφική αλυσίδα, τόσο πιο σπάνια και πολύτιμα γίνονται τα θηράματα.
Σε αυτό το πλαίσιο, έρχεται το “Cecil: The Lion and the Dentist”, ένα ντοκιμαντέρ που επικεντρώνεται στη δολοφονία το 2015 ενός λέοντα από το εθνικό πάρκο Hwange της Ζιμπάμπουε, από έναν Αμερικανό κυνηγό τροπαίων, τον Dr Walter Palmer. Η ταινία χρησιμοποιεί αυτό το γεγονός ως πρίσμα για να εξετάσει την αλληλεξάρτηση των ιθαγενών Ζιμπαμπουανών, της βιομηχανίας κυνηγιού και σαφάρι που απευθύνεται κυρίως σε πλούσιους, λευκούς τουρίστες, και των εθνικών πάρκων που επιδιώκουν να προστατεύσουν την αφρικανική άγρια ζωή, ενώ ταυτόχρονα αναγκάζονται να θυσιάσουν μέρος της για την εθνική οικονομία.
Ο Σεσίλ, ένας λέοντας εξαιρετικά μεγαλοπρεπής και όμορφος, επικεφαλής δύο αγελών και σε προχωρημένη ηλικία 12 ετών, ήταν ένα από τα ζώα που παρακολουθούνταν από ομάδα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, η οποία μελετούσε τα ζώα στο Hwange, εν μέρει για τον καθορισμό βιώσιμων ετήσιων ποσοστών για τους κυνηγούς. Τον Ιούνιο του 2015, ένας από τους επικεφαλής της ομάδας παρατήρησε ότι τα δεδομένα από το κολάρο του Σεσίλ δεν καταγράφονταν πλέον. Λίγες ημέρες αργότερα, βρέθηκε το δαμασμένο και ακέφαλο σώμα του. Από την ανασυγκρότηση της ιστορίας μέσω τοπικών οδηγών, προέκυψε ότι ο Σεσίλ είχε περάσει τα όρια του πάρκου σε μια κυνηγετική περιοχή και είχε πυροβοληθεί από τον Palmer, ο οποίος είχε φέρει εκεί ο επαγγελματίας κυνηγός Theo Bronkhurst. Μεταξύ της δολοφονίας και της ανακάλυψης του πτώματος, ο Palmer είχε επιστρέψει στις ΗΠΑ.
Δεν υπήρχε ποσοστό για το κυνήγι λιονταριού στην περιοχή εκείνη τη χρονιά, καθώς ο πληθυσμός χρειαζόταν να ανακάμψει. Ο Palmer ισχυρίστηκε ότι βασίστηκε σε τοπική γνώση, και ο Bronkhurst συνελήφθη, αλλά οι κατηγορίες εναντίον του και του ιδιοκτήτη της γης όπου σκοτώθηκε ο Σεσίλ απορρίφθηκαν τελικά. Τα παγκόσμια μέσα ενημέρωσης, ωστόσο, άδραξαν την ιστορία, προκαλώντας ευρεία οργή για τον θάνατο του ζώου και την αντιληπτή ενοχή του Palmer.
Η ταινία αφηγείται αυτήν την πτυχή της ιστορίας με σαφήνεια. Ωστόσο, όταν προσπαθεί να εμβαθύνει στην ευρύτερη εικόνα, γίνεται απογοητευτικά κατακερματισμένη και επιφανειακή. Αναφέρεται στην αρχική εκτόπιση το 1928 των προγονικών φυλών, που κυνηγούσαν αλλά ζούσαν σε ισορροπία με την τοπική χλωρίδα και πανίδα, για τη δημιουργία του εθνικού πάρκου Hwange, χωρίς όμως να εξηγεί τους λόγους πίσω από αυτή την απόφαση. Θίγει την έλλειψη διαφάνειας στον τρόπο κατανομής των χρημάτων από το κυνήγι. Ενώ μέρος των εσόδων υποτίθεται ότι πηγαίνει στις κοντινές κοινότητες, αυτό σπάνια συμβαίνει, θέτοντας ερωτήματα για τους λόγους, την υπαιτιότητα και την πιθανή διαφθορά. Δεν εξετάζεται αν υπάρχουν πληθυσμοί ζώων που όντως χρειάζονται έλεγχο και αν θα ήταν ανόητο να αγνοηθεί μια τόσο προσοδοφόρα ευκαιρία. Είναι οι δυτικοί υπερβολικά συναισθηματικοί απέναντι στα ζώα; Ή μήπως όσοι ζουν δίπλα τους είναι υπερβολικά αδιάφοροι για έναν πόρο που είναι πολύτιμος πέρα από την απλή οικονομική του αξία; Μια παράξενη τελική παρατήρηση φαίνεται να συγχέει το κυνήγι με τη φωτογραφική βιομηχανία, η οποία επίσης επωφελείται από τις αφρικανικές σαφάρι.
Ένα καλό ντοκιμαντέρ οφείλει, φυσικά, να εγείρει ερωτήματα. Αλλά όχι τόσα πολλά περισσότερα από όσα απαντά. Το “Cecil: The Lion and the Dentist” είναι διαθέσιμο στο Channel 4.
