Το Reston του Lancashire, μια πόλη με πλούσια αρχιτεκτονική κληρονομιά, ετοιμάζεται να υποδεχτεί ένα νέο, φιλόδοξο έργο. Δίπλα στον εμβληματικό σταθμό λεωφορείων, ένα κτίριο-ορόσημο της brutalist αρχιτεκτονικής που άνοιξε το 1969 ως ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη, πρόκειται να εγκαινιαστεί ένα νέο δημόσιο κέντρο νεότητας. Το κτίριο αυτό, φιλοδοξεί να μεταμορφώσει τις ζωές των νέων της περιοχής, προσφέροντας έναν χώρο σχεδιασμένο αποκλειστικά για αυτούς.
Για μια γενιά που μεγάλωσε εν μέσω περικοπών στις κοινωνικές υπηρεσίες – μείωση κατά 73% στην κρατική χρηματοδότηση για υπηρεσίες νεότητας μεταξύ 2010-11 και 2023-24, και το κλείσιμο άνω των 1.000 κέντρων νεότητας – η ιδέα ενός χώρου αποκλειστικά για νέους μπορεί να φαντάζει παρωχημένη, σαν τις μετακινήσεις με λεωφορείο. Ωστόσο, το 2026 σηματοδοτεί μεγάλες αλλαγές στις υπηρεσίες νεότητας στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η στρατηγική “Youth Matters” της κυβέρνησης, που παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2025, αποτελεί την πρώτη εθνική στρατηγική για τη νεολαία εδώ και 15 χρόνια. Υπόσχεται επένδυση 500 εκατομμυρίων λιρών για μια δεκαετία, με στόχο την ανασυγκρότηση των υπηρεσιών και τη δημιουργία 50 κόμβων “Young Futures” (YF). Οκτώ πιλοτικά προγράμματα έχουν ήδη ξεκινήσει σε πόλεις όπως το Nottingham, το Manchester, το Birmingham, το Brighton and Hove, το Bristol, το Leeds, το Tower Hamlets στο Λονδίνο και το Newton Aycliffe στην County Durham.
Αυτοί οι κόμβοι YF αναμένεται να παρέχουν ολοκληρωμένη υποστήριξη για την ψυχική υγεία και τις δεξιότητες απασχόλησης, χώρους για αθλητικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες, καθώς και ένα ψηφιακό και φυσικό ασφαλές περιβάλλον όπου οι νέοι θα αισθάνονται ότι “ανήκουν”. Πρόκειται για μια ουτοπική λίστα, που εγείρει το ερώτημα: πώς θα μοιάζουν αυτοί οι εξειδικευμένοι χώροι για νέους;
Ο John Puttick, αρχιτέκτονας του “Youth Zone” στο Preston (που πλέον ονομάζεται Vault, όνομα επιλεγμένο από τους κατοίκους), τονίζει ότι ο χώρος πρέπει να προκαλεί περηφάνια στους νέους. Αν και ο Puttick δεν έχει εργαστεί στα hubs YF, η εταιρεία του έχει δημιουργήσει κοινοτικά κτίρια σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο, συμπεριλαμβανομένων κέντρων νεότητας στο Grimsby και το Blackburn, με ένα ακόμη να αναμένεται στο Thurrock. Συνεργάζεται με τη φιλανθρωπική οργάνωση OnSide, η οποία δημιουργεί κέντρα για νέους ηλικίας 8-18 ετών (ή έως 25 με ειδικές ανάγκες) σε οικονομικά μειονεκτούντες περιοχές.
“Στο Preston, θέλαμε το Vault να μοιάζει με μια νέα δημοτική παρουσία, εμφανής, κάτι με το οποίο οι νέοι θα ταυτίζονται. Αφιερώσαμε πολύ χρόνο στη σκέψη για το πώς θα κάνουμε το κτίριο παιχνιδιάρικο και φιλόξενο, αλλά ταυτόχρονα φιλόδοξο,” δηλώνει ο Puttick. Εξωτερικά, αυτό μεταφράζεται σε κίτρινες και μαύρες κολόνες κάτω από μια κυματοειδή τσιμεντένια πρόσοψη, που αντικατοπτρίζει τον εγκωμιασμένο σταθμό λεωφορείων. Εσωτερικά, το Vault εκπέμπει μια “σαγηνευτική φιλοδοξία”. Ο διώροφος, ενιαίος κεντρικός χώρος φιλοξενεί ένα καφέ και μια ζώνη gaming, με καθαρή ορατότητα προς ένα γήπεδο ποδοσφαίρου, κουζίνα, αίθουσες μουσικής, τοίχο αναρρίχησης και αθλητικό χώρο, ενισχύοντας την αίσθηση κοινότητας και πλημμυρίζοντας τον χώρο με όσο φυσικό φως προσφέρει το Preston τον Φεβρουάριο.
Αν οι εσωτερικοί χώροι, διαχωρισμένοι με χρώματα, κολόνες και διαγώνιες ρίγες, φέρνουν μια νότα νοσταλγίας στους γονείς και τους παππούδες που αφήνουν τα παιδιά τους, υπάρχει λόγος: το σχέδιο δημιουργήθηκε από τον Ben Kelly, σχεδιαστή του θρυλικού νυχτερινού κέντρου Haçienda στο Manchester. Δεν είναι τόσο αρχαία αναφορά όσο νομίζει κανείς. Οι νεότεροι του Preston γνωρίζουν τον Kelly χάρη στη γοητεία του εκλιπόντος σχεδιαστή μόδας Virgil Abloh με τη Factory Records.
Η Emma Warren, συγγραφέας του βιβλίου “Up the Youth Club” (2025), μιας ιστορίας των υπηρεσιών νεότητας του Ηνωμένου Βασιλείου, αναφέρει ότι η Βρετανία έχει κατά καιρούς προσφέρει όμορφα κτίρια στους νέους. Ενώ η φιλανθρωπική επιθυμία να βοηθηθούν οι νέοι χρονολογείται αιώνες πίσω, η έκθεση Albemarle του 1960 θεμελίωσε τη σύγχρονη κατανόηση της παροχής υπηρεσιών για τη νεολαία, οδηγώντας στην κατασκευή 300 εξειδικευμένων κέντρων μεταξύ 1960 και 1968.
Για να κατανοήσει κανείς πώς αυτοί οι χώροι μεταμόρφωσαν ζωές, η Warren προτείνει την παρακολούθηση της όμορφης μικρού μήκους ταινίας για το Grove Park Youth Club στο Lewisham, που δημιουργήθηκε από την ομάδα αρχιτεκτόνων του London county council υπό τον Sir Hubert Bennett (και μια ομάδα υπεύθυνη επίσης για το Hayward Gallery, το Queen Elizabeth Hall και το Crystal Palace National Recreation Centre).
Φυσικά, το πολιτισμικό τοπίο σήμερα είναι πολύ διαφορετικό από αυτές τις “χρυσές εποχές”. Η Warren αναφέρει ότι πρόσφατη έρευνα αποκάλυψε ότι ο μισός πληθυσμός των νέων στο Ηνωμένο Βασίλειο περνά τον περισσότερο ελεύθερο χρόνο του στο υπνοδωμάτιό του. “Οι άνθρωποι μιλούν για τους εργαζόμενους νεότητας που απομακρύνουν τα παιδιά από τους δρόμους, αλλά μου κάνει εντύπωση ότι πολλή δουλειά νεότητας τώρα αφορά την απομάκρυνση των παιδιών από τα υπνοδωμάτιά τους,” λέει. “Οι γονείς πρέπει να κατανοήσουν ότι η απομόνωση των νέων από τους συνομηλίκους τους είναι βαθιά ανασφαλής.”
Ο Larry Botchway, συνιδρυτής του βραβευμένου αρχιτεκτονικού γραφείου POoR Collective, το οποίο εστιάζει στην αρχιτεκτονική και την εκπαίδευση για νέους, δηλώνει: “Οι ασφαλείς, δωρεάν χώροι εκτός σπιτιού είναι απαραίτητοι για τη σύνδεση και την ανάπτυξη. Οι ειδικοί χώροι δείχνουν ότι οι νέοι είναι πολύτιμα μέλη της κοινότητας, όχι ένα πρόβλημα που πρέπει να διαχειριστεί.”
Ενώ κτίρια όπως το Vault στο Preston δίνουν ένα ισχυρό μήνυμα, δεν έχει κάθε κοινότητα τα οικονομικά ή τη γη για να δημιουργήσει τέτοια εντυπωσιακά μνημεία για την επόμενη γενιά. Αυτό δεν είναι πάντα αρνητικό. Το Tower Hamlets στο Λονδίνο είναι μια από τις περιοχές που επιλέχθηκαν ως πιλοτική για τη νέα στρατηγική για τη νεολαία.
Όπως και οι άλλες, επιλέχθηκε λόγω υψηλών δεικτών αντικοινωνικής συμπεριφοράς και εγκληματικότητας με μαχαίρι. Ωστόσο, το Tower Hamlets επικεντρωνόταν στις ανάγκες του νεανικού του πληθυσμού πριν από την παρέμβαση της κυβέρνησης. Η περιοχή έχει τον νεότερο μέσο όρο ηλικίας σε ολόκληρη τη χώρα, με ένα στα δύο παιδιά να ζει σε οικογένειες με χαμηλό εισόδημα – και το δημοτικό συμβούλιο εργάζεται για να ανοίξει έναν χώρο νεότητας σε κάθε περιφέρεια τα τελευταία δύο χρόνια. Αφού διαπίστωσαν ότι οι χρήστες του κέντρου ήταν κατά 70% άνδρες, άνοιξαν ένα γυναικείο κέντρο τον περασμένο μήνα ως προτεραιότητα.
Το γυναικείο κέντρο είναι απλό – μια σειρά από δωμάτια σε ένα σύγχρονο κοινοτικό κέντρο στον κεντρικό δρόμο – αλλά οι τοπικές κοπέλες πήραν όλες τις αποφάσεις. Μέσω μιας έρευνας, επέλεξαν τη διακόσμηση, τις δραστηριότητες, ακόμη και το όνομα του κέντρου. Την ημέρα των εγκαινίων τον Ιανουάριο, το κέντρο είχε το παστέλ χρωματικό σχήμα που ζήτησαν, καθώς και έναν καναπέ με μαξιλάρια και φωτάκια σε μια ζώνη gaming.
Μερικές από τις κοπέλες βγάζουν selfie με τον Lutfur Rahman, τον εκτελεστικό δήμαρχο, καθώς περιηγείται στις εγκαταστάσεις για να εγκαινιάσει επίσημα το κλαμπ, φέρνοντας μαζί του μια τεράστια τούρτα εορτασμού διακοσμημένη με το λογότυπο του Young Tower Hamlets. Ο Rahman δηλώνει ότι αυτή είναι η μόνη φορά που θα του επιτραπεί να εισέλθει.
Η δεκατετράχρονη Amaira Katyal, αναπληρώτρια νεανική δήμαρχος του Tower Hamlets, συμμετείχε στην έρευνα που ενημέρωσε τον σχεδιασμό του youth club και δήλωσε ότι είχε μια πραγματική “throwback moment” όταν μπήκε στο κέντρο. “Θυμάμαι να συμπληρώνω τη φόρμα τον Ιούνιο πέρυσι και τώρα έχει γίνει πραγματικότητα. Οι χώροι για νεαρές γυναίκες έχουν παραμεληθεί, και είναι υπέροχο να υπάρχει αυτό το μέρος όπου μπορούν να έρχονται και απλώς να είναι.”
Η ιδέα των ασφαλών χώρων για νέους αναφέρεται συνεχώς σε εκθέσεις και συζητήσεις. Ο Maium Talukdar, αναπληρωτής δήμαρχος του Tower Hamlets και επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου για την εκπαίδευση, τη νεολαία και τη δια βίου μάθηση, λέει ότι αυτό συμβαίνει επειδή είναι ένα επαναλαμβανόμενο αίτημα από τους νέους.
“Αλλά ένας ασφαλής χώρος σημαίνει πολύ διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους,” λέει η Warren. “Ένα παράδειγμα που αναφέρω στο βιβλίο μου είναι η ομάδα του 1970s, η London Gay Teenage Group. Συνήθιζαν να συναναστρέφονται και να αισθάνονται προστατευμένοι από κάποιους “άγριους” punks· αυτό τους φαινόταν ασφαλές. Νομίζω ότι για τους ενήλικες ή κάποιους θεσμικούς φορείς, η ασφάλεια συχνά συγχέεται με την προστασία (safeguarding). Αυτό έχει τον ρόλο του, αλλά έχει και όρια. Υποθέτω ότι η ασφάλεια είναι κάπου όπου υποστηρίζεσαι καλά, όπου αισθάνεσαι λιγότερο αγχωμένος, και όπου μπορεί ακόμη και να γελάσεις.”
Ο Caspar Rodgers, διευθυντής των αρχιτεκτόνων Alma-Nac, του στούντιο πίσω από το 68 Erith Hub, ένα νέο κοινοτικό κέντρο στο Greater London, εκφράζει την ανησυχία του για την πολιτική της κυβέρνησης, η οποία αναμένει ότι οι χώροι θα προάγουν κοινωνικά αποτελέσματα. “Ο σχεδιασμός μπορεί να κάνει τους κοινοτικούς χώρους πιο πιθανούς να υιοθετηθούν, αλλά δεν μπορεί να λύσει προβλήματα από μόνος του. Τα hubs YF έχουν τη δυνατότητα να αποτελέσουν κρίσιμα αναγκαίες προσθήκες στις κοινότητές τους. Με την πρώτη ανάγνωση, ακούγονται σαν υψηλά διαχειριζόμενες παροχές, οι οποίες, αν και δυνητικά λαμπρές, συνδέουν την επιτυχία με την ποιότητα και τη χρηματοδότηση της διαχείρισής τους. Ελπίζω ότι οι σχεδιασμοί θα εστιάσουν εξίσου στη δημιουργία εξαιρετικών χώρων για τους νέους να περνούν απλώς χρόνο μαζί, όσο και στην ατζέντα τους για τη μείωση του εγκλήματος και τις ευκαιρίες εθελοντισμού.”
Για κάποιες περιοχές, οποιαδήποτε παροχή θα αποτελέσει βελτίωση. Το επόμενο κέντρο νεότητας του Puttick βρίσκεται στο Tilbury, Essex, όπου μεγάλωσε. “Δεν υπάρχει ουσιαστικά τίποτα να κάνεις εκεί, είναι ένα πολύ δύσκολο περιβάλλον· η παράδοση ενός κτιρίου εκεί θα κάνει τεράστια διαφορά.”
Από τους έξι ανθρώπους που πήραν συνέντευξη για αυτό το άρθρο, τουλάχιστον τέσσερις παρακολούθησαν κέντρα νεότητας ως παιδιά και συνέχισαν να υποστηρίζουν αυτό το σύστημα ως ενήλικες. Η Warren όχι μόνο παρακολούθησε ένα κλαμπ ως παιδί, αλλά είναι και εθελόντρια εργαζόμενη νεότητας τώρα. Πιστεύει ότι αυτές οι εμπειρίες κάνουν τη διαφορά. “Φαντάζομαι ότι πολλοί άνθρωποι με δομική εξουσία δεν πήγαν σε κλαμπ νεότητας επειδή οι γονείς τους πλήρωναν για τις δραστηριότητες αναψυχής τους. Έχασαν αυτές τις συνδετικές επιδράσεις – και όλα τα αστεία.”
Ο δήμαρχος Rahman είναι κάποιος που συμμετέχει στο “αστείο”. Σύντομη ομιλία του πριν παραδώσει το νέο κέντρο στις νεαρές γυναίκες του Tower Hamlets, περιγράφει την εμπειρία του. “Μεγάλωσα εδώ γύρω σε ένα υπερπλήρες σπίτι χωρίς χώρο για να κάνω την εργασία μου, οπότε πήγαινα σε ένα κέντρο νεότητας. Με βοήθησε πολύ – δούλευα σκληρά, αλλά μπορούσα να περνώ χρόνο με τους φίλους μου και να παίζω ταυτόχρονα.” Κοιτάζει θαυμαστικά την τεράστια τούρτα μπροστά του. “Εμείς, όμως, δεν είχαμε ποτέ μια τέτοια μεγάλη τούρτα.”
