Στη χρυσή εποχή του αμερικανικού σινεμά, στα μέσα του 20ού αιώνα, οι ηρωίδες με πιστόλια ήταν πολύ στη μόδα. Η Gene Tierney ενσάρκωσε την επαναστάτρια Belle Starr, ενώ η Betty Hutton μάγευε με ένα αστραφτερό καουμπόικο ντύσιμο και ένα τουφέκι, δίπλα στον Howard Keel, στην ταινία “Annie Get Your Gun”. Όμως, τρία χρόνια αργότερα, οι σινεφίλ ήρθαν αντιμέτωποι με μια ανατροπή: η Doris Day, ξανά με τον Keel στο πλευρό της, εμφανίστηκε ντυμένη, μιλώντας και περπατώντας σαν άντρας.
Όταν είδα την “Κάλαμιτι Τζέιν” για πρώτη φορά στα εννέα μου, δεν είχα πειστεί αμέσως. Όχι λόγω της ανδρικής εμφάνισης της Day, που με είχε συνεπάρει, αλλά λόγω της παραξενιάς της υποτιθέμενης βιογραφίας και των ενοχλητικών μουσικών της αριθμών. Οι New York Times είχαν δίκιο όταν την χαρακτήρισαν “φωνητικά αιχμηρή και παράλογη”. Επιπλέον, στην αρχή φαινόταν να είναι ένα απλό γουέστερν. Μεταξύ μπαλάντας, ρομαντικής κομεντί και δραματικής σειράς στα σύνορα, είναι μια περίεργη δημιουργία, αλλά τελικά με κέρδισε.
Κάπου στη δεκαετία του 1870, η Κάλαμιτι Τζέιν ζει σε μια πόλη στην Ντακότα, που ονομάζεται, εύλογα, Deadwood. Τη γνωρίζουμε στην αρχή της ταινίας, να καλπάζει προς το σπίτι της, φωνάζοντας το απίθανο ρεφρέν “whip crack-away” – το πρώτο από πολλά ενοχλητικά αλλά πιασάρικα τραγούδια – πριν φτάσει και συστήσει μελωδικά τους κατοίκους του Deadwood – περιέργως λίγες γυναίκες – ανάμεσά τους και τον Wild Bill (Keel). Η Κάλαμιτι, γνωστή για το πεισματάρικο της χαρακτήρα και το μεγάλο της στόμα, βλέπει τους θαμώνες του αγαπημένου της στέκι, του Golden Garter, να λιποθυμούν κοιτάζοντας μια φωτογραφία της ηθοποιού Adelaid Adams (Gale Robbins) από ένα πακέτο τσιγάρων. Για να εντυπωσιάσει τους φίλους της, υπόσχεται ότι θα φέρει την ηθοποιό από το “Chicagi” στην απομακρυσμένη αυτή πόλη, και τότε ξεκινά ένα χάος.
Κατά πολλούς τρόπους, η πλοκή αυτής της χαρούμενης περιπέτειας είναι δυστυχώς οπισθοδρομική, λόγω των σεξιστικών της στάσεων και της φρικτής αποικιακής βίας που διέπραξε η πραγματική Κάλαμιτι, η Martha Jane Canary. (Χάρη στις ιστορίες που αφηγούνταν η ίδια η ηρωίδα των συνόρων, αυτή είναι μια μάλλον φανταστική, μη επαληθεύσιμη βιογραφία.) Όμως, για μένα, ως ένα αγοροκόριτσο που μεγάλωνε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ερμηνεία της Day ήταν μια αποκάλυψη. Αναγνώρισα αμέσως την αποστροφή της σε θηλυκά ρούχα και την απελπισία της να είναι “ένα από τα αγόρια”. Η Day, που μέχρι τότε ενσάρκωνε αποκλειστικά ρομαντικούς ρόλους με ροζ μάγουλα – πρωταγωνίστρια σε πολλές προηγούμενες ταινίες του David Butler – μεταμορφώνεται σε μια ζωηρή, αποφασιστική, επιβλητική ηγετική φιγούρα.
Η Κάλαμιτι είναι αδιαπραγμάτευτα τολμηρή, ατίθαση, ακόμη και βρώμικη. Ρίχνει την πιστόλα της στον ουρανό όποτε θέλει να κάνει ένα σημείο. Η ευφυής σκοπεύτρια ήταν η μόνη κινηματογραφική γυναικεία ηρωίδα που είχα συναντήσει και δεν ήταν η Angelina Jolie με σορτσάκι. Σε αντίθεση με πολλούς γυναικείους και μη δυαδικούς χαρακτήρες της εποχής, το σενάριο του James O’Hanlon έδωσε στην Κάλαμιτι τις καλύτερες ατάκες: “Αυτή η πόλη δεν είναι αρκετά μεγάλη για εμάς τις δύο, ούτε για αυτήν την πολύ φουντωτή, φλερτ, αντρο-κυνηγημένη φούστα.”
Η καμπυλωτή, χαρούμενη ταινία του Butler ήταν, πιθανότατα άθελά της, από τις πιο “γκέι” κυκλοφορίες του Χόλιγουντ της εποχής της. Ξεκινά με αυτό που είναι ουσιαστικά ένα drag show – παρόλο που δεν αρέσει στο κοινό του Deadwood. Στη συνέχεια, σε μια ξεκαρδιστική συνάντηση, η Adelaid που φέρνει η Κάλαμιτι από το “windy city” αποδεικνύεται η λιγότερο ταλαντούχα φωνητικά, αλλά πιο “όμορφη” Katie Brown (Allyn Ann McLerie). Συγκατοικούν σε ένα κιτς, φανταχτερό, “γκέι” εξοχικό των ονείρων. Πολλοί έχουν χαρακτηρίσει την Jane ως λεσβία, αλλά όταν αυτή και η Katie γίνονται ανταγωνίστριες για την αγάπη του Υπολοχαγού Danny Gilmartin (Philip Carey), η Κάλαμιτι φαίνεται να βιώνει τον εφιάλτη κάθε αμφιφυλόφιλου: οι δύο άνθρωποι που της αρέσουν να γίνονται ζευγάρι.
Η πραγματική γοητεία αυτής της αταίμπαστης αμερικανικής ιστορίας είναι ο ανέμελος, απροβλημάτιστος κόσμος που καταλαμβάνει αυτός ο μη-συμβατικός χαρακτήρας ως προς το φύλο. Η ανδρική ενδυματολογική επιλογή της Κάλαμιτι τραβάει τα βλέμματα, αλλά εκείνη δεν δίνει δεκάρα. Η εμβάθυνση σε αυτόν τον αθώο κόσμο για μιάμιση ώρα είναι η μόνη θεραπεία για τη χαμηλή διάθεση που θα χρειαζόμουν ποτέ, και μερικές φορές είναι δύσκολο να αντισταθείς στο να τραγουδήσεις μερικές από τις γλυκανάλατες μπαλάντες.
Το ότι το Out Magazine χαρακτήρισε το τραγούδι “Secret Love” ως τον πρώτο ύμνο των γκέι δεν προκαλεί έκπληξη. Με στίχους όπως “τώρα, το φωνάζω από τους ψηλότερους λόφους” και “επιτέλους η καρδιά μου είναι μια ανοιχτή πόρτα”, θα φαινόταν αναμφισβήτητα σαν τραγούδι coming-out – είναι απλώς κρίμα που στην πραγματικότητα το τραγουδάει για τον Wild Bill. Το σενάριο του O’Hanlon μπορεί τελικά να κάνει την ηρωίδα της πεδιάδας να συμβιβαστεί και να υποκύψει ελαφρώς στο βάρος των κοινωνικών προτύπων, αλλά το γεγονός ότι η ταινία έχει ανακτηθεί και ενσωματωθεί στην queer κουλτούρα είναι μέρος της ατόφιας χαράς της. Μπορεί να είμαι καταδικασμένη να έχω για πάντα τη Day να ψιθυρίζει “no, siree!” σε επανάληψη στο μυαλό μου, αλλά αξίζει τον κόπο.
