Η ιταλική κυβέρνηση ενέκρινε ένα νέο νομοσχέδιο που στοχεύει στον περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας χρήσης του πολεμικού ναυτικού για τον αποκλεισμό πλοίων με μετανάστες σε «εξαιρετικές» περιπτώσεις. Το νομοσχέδιο, που προωθείται από την συντηρητική κυβέρνηση της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, προβλέπει επίσης αυστηρότερη παρακολούθηση των συνόρων και διεύρυνση του καταλόγου των παραβάσεων για τις οποίες ένας αλλοδαπός μπορεί να απελαθεί.
Πριν τεθεί σε ισχύ, το νομοσχέδιο πρέπει να λάβει την έγκριση και των δύο σωμάτων του ιταλικού κοινοβουλίου. Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία επιτρέπει στις αρχές να επιβάλουν ναυτικό αποκλεισμό διάρκειας 30 ημερών στις θαλάσσιες αφίξεις, εάν υπάρχει «σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη ή την εθνική ασφάλεια». Ως τέτοια απειλή μπορεί να θεωρηθεί η «εξαιρετική μεταναστευτική πίεση που θα μπορούσε να διακυβεύσει την ασφαλή διαχείριση των συνόρων», όπως αναφέρεται στο νομοσχέδιο. Επιπλέον, γίνεται λόγος για «εμπράκτως κίνδυνο» τρομοκρατικών ενεργειών ή διείσδυσης στην Ιταλία, καταστάσεις έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας και διεθνείς εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου.
Όσοι παραβιάζουν τους κανόνες αντιμετωπίζουν πρόστιμα έως και 50.000 ευρώ, ενώ σε περίπτωση επανειλημμένων παραβάσεων, τα σκάφη τους θα κατάσχονται. Το μέτρο αυτό φέρεται να στοχεύει και τα πλοία ανθρωπιστικών οργανώσεων διάσωσης. Εάν εγκριθεί από το κοινοβούλιο, το νομοσχέδιο θα μπορούσε να συμβάλει στην αναβίωση του κέντρου υποδοχής μεταναστών στην Αλβανία, το οποίο, ωστόσο, αντιμετώπισε νομικές προκλήσεις και έχει επικριθεί σφοδρά από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η προσχεδιασμένη νομοθεσία έρχεται μία ημέρα μετά την έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δύο κομβικών κειμένων που αυστηροποιούν την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική, για τα οποία η Ιταλία είχε πιέσει. Η εν λόγω ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει στα κράτη μέλη να αρνούνται άσυλο και να απελαύνουν μετανάστες σε καθορισμένες «ασφαλείς» χώρες εκτός της ΕΕ, εφόσον υπάρχει συμφωνία με τη χώρα υποδοχής. Η Meron Ameha Knikman, ανώτερη σύμβουλος της International Rescue Committee, δήλωσε ότι αυτά τα μέτρα «πιθανότατα θα αναγκάσουν ανθρώπους να μεταβούν σε χώρες όπου μπορεί να μην έχουν επισκεφθεί ποτέ, σε μέρη όπου δεν έχουν κοινότητα, δεν μιλούν τη γλώσσα και αντιμετωπίζουν πραγματικό κίνδυνο κατάχρησης και εκμετάλλευσης».
Η Μελόνι, επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Fratelli d’Italia, εξελέγη το 2022 με την υπόσχεση να σταματήσει τις δεκάδες χιλιάδες μετανάστες που φθάνουν στις ιταλικές ακτές με μικρά σκάφη κάθε χρόνο. Η κυβέρνησή της έχει υπογράψει συμφωνίες με χώρες της Βόρειας Αφρικής για τον περιορισμό των αναχωρήσεων, ενώ παράλληλα έχει περιορίσει τις δραστηριότητες των ανθρωπιστικών οργανώσεων που διαχειρίζονται σκάφη διάσωσης στη Μεσόγειο. Ο αριθμός των μεταναστών που έφθασαν στην Ιταλία μέσω θαλάσσης φέτος έχει μειωθεί σε 2.000, έναντι 4.400 την ίδια περίοδο πέρυσι, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία. Παρόλα αυτά, μεγάλος αριθμός μεταναστών συνεχίζει να χάνεται διασχίζοντας τη Μεσόγειο, με σχεδόν 490 άτομα να έχουν αναφερθεί αγνοούμενοι φέτος, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (IOM) του ΟΗΕ.
