Το έργο “Ισπανικά Πορτοκάλια” της Alba Arikha, ένα πολυεπίπεδο δράμα για την καλλιτεχνική δημιουργία και το τίμημα της φήμης στον γάμο, ξεκινά με μια αιχμηρή συνάντηση μεταξύ μιας καταξιωμένης συγγραφέως και του δημοσιογράφου που την παίρνει συνέντευξη. Η μυθιστοριογράφος Fiona, με το παρατσούκλι “Spanish Oranges” (Ισπανικά Πορτοκάλια), γίνεται νευρική όταν ο δημοσιογράφος αρχίζει να καταγράφει και διστάζει να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με το αν η φαντασία της βασίζεται στην αυτοβιογραφία της.
Η Alba Arikha, μιλώντας από το Παρίσι, συνοδεύεται από την ηθοποιό Maryam d'Abo, η οποία πρωταγωνιστεί στο έργο στο Λονδίνο. Η d’Abo, θυμίζοντας την Fiona, εκφράζει μια δυσπιστία απέναντι στους δημοσιογράφους. “Φυσικά,” λέει με φιλικό τόνο, “κάποιοι δημοσιογράφοι,” προσθέτει διπλωματικά, κάνοντας μια αναφορά στην προηγούμενη εμπειρία της ως “Bond girl”. Στα 26 της χρόνια, υποδύθηκε την Kara Milovy, μια Τσεχίδα τσελίστρια και επίδοξη ελεύθερο σκοπευτή, η οποία, όπως συνηθίζεται, ερωτεύεται τις γοητείες του 007 του Timothy Dalton στο “The Living Daylights”.
“Δεν έχω κάνει ποτέ τόσες πολλές συνεντεύξεις,” θυμάται η d’Abo. “Και εκείνες τις μέρες, οι δημοσιογράφοι της Fleet Street ήταν πιο σκληροί και επικριτικοί. Ανοίγεις την καρδιά σου επειδή είσαι άπειρος – και μετά το κείμενο είναι επεξεργασμένο, οπότε σκέφτεσαι, ‘Δεν έτσι το εννοούσα’.”
Παρά τις δυσκολίες, η d’Abo είχε γενικά μια θετική εμπειρία με τον ρόλο της Bond. “Ήταν σαν μια μεγάλη οικογένεια,” λέει, με τους παραγωγούς Cubby και Barbara Broccoli να έχουν έντονη παρουσία. Ωστόσο, ζούσε με τον φόβο του να εκτεθεί δημόσια. “Αναλαμβάνω την ευθύνη που δεν είχα αρκετή αυτοπεποίθηση,” εξηγεί. “Ήμουν αρκετά ντροπαλή. Δεν ήμουν παιδί-ηθοποιός. Αλλά δεν κατηγορώ το Bond για την καταστροφή της καριέρας μου. Δεν θα το μετανιώσω ποτέ.”
Η d’Abo, ως παραγωγός και ηθοποιός, δημιούργησε το 2002 ένα ντοκιμαντέρ, το “Bond Girls Are Forever”, στο οποίο μίλησε με γυναίκες για τις εμπειρίες τους στις ταινίες του 007. “Η ιδέα μου ήταν η Judi Dench. Είπα ότι δεν υπήρχε ιστορία χωρίς εκείνη, καθώς γινόταν το αφεντικό του James Bond. Ήθελα να δείξω πώς αυτοί οι ρόλοι είχαν εξελιχθεί και πώς αντικατόπτριζαν την κοινωνία – πώς πήγαν από τις δεκαετίες του ’60 και κακές όπως η Pussy Galore της Honor Blackman στο Goldfinger, όπου υπήρχε πολύ χιούμορ, στις δεκαετίες του ’70 όπου η Maud Adams αντιμετωπίζεται άσχημα. Θα ήταν αδιανόητο σήμερα, αλλά υπάρχει αυτή η σκηνή στο The Man With the Golden Gun όπου ο Roger Moore την χαστουκίζει.” Με την πάροδο των δεκαετιών, οι γυναίκες στις ταινίες απέκτησαν μεγαλύτερη δύναμη.
Το μόνο που η d’Abo θα άλλαζε, αναδρομικά, θα ήταν η απόφασή της να παραμείνει στο Λος Άντζελες, ενώ θα μπορούσε να είχε χτίσει μια θεατρική καριέρα στη Γαλλία. Είναι Αγγλίδα, αλλά πέρασε μέρος της παιδικής της ηλικίας στο Παρίσι, μιλώντας γαλλικά ως πρώτη της γλώσσα. Αυτή είναι μια από τις συγγένειες που βρήκε με την Arikha, φίλη της εδώ και δεκαετίες, η οποία γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Παρίσι.
Η Arikha είναι περισσότερο γνωστή ως μυθιστοριογράφος. Η πρώτη της ενασχόληση με την επαγγελματική συγγραφή θεατρικών έργων εμπνεύστηκε από το “Who’s Afraid of Virginia Woolf” του Edward Albee και το “Scenes from a Marriage” του Ingmar Bergman. “Μου αρέσει να γράφω για δυσλειτουργικές οικογένειες λόγω των πολυπλοκοτήτων και όλων όσων μένουν ανείπωτα. Μου αρέσει η ιδέα της ανάλυσης ενός ζευγαριού, αλλά και της ανισορροπίας μεταξύ ενός, του συγγραφέα, που βρίσκεται στο χείλος της φήμης, και του συζύγου του, που πρόκειται να βυθιστεί. Έτσι, η ταλάντευση των συναισθημάτων, της αλήθειας, της φήμης και της επιτυχίας – το χάος όλων αυτών.”
Στο έργο, η Fiona έχει γράψει ένα βιβλίο χρησιμοποιώντας την ιστορία κάποιου άλλου. Είναι αυτό κλοπή ή νόμιμη συλλογή υλικού; Ο ηθοποιός σύζυγός της, Ivo, έχει πρόσφατα “ακυρωθεί” μετά από κατηγορίες για βία κατά μιας γυναίκας. Είναι αυτές οι κατηγορίες κατασκευασμένες ή αληθινές; Το έργο επίσης διερωτάται τι απαιτείται από την οικογενειακή ζωή για να γίνει κάποιος καλλιτέχνης, ειδικά για τις μητέρες.
Η Arikha μεγάλωσε σε ένα καλλιτεχνικό περιβάλλον και δίνει την εντύπωση ότι έχει σκεφτεί βαθιά αυτά τα ερωτήματα σχετικά με την καλλιτεχνική προσπάθεια. Είναι κόρη του Ρουμάνου καλλιτέχνη Avigdor Arikha και της Αμερικανίδας ποιήτριας Anne Atik. Ο Samuel Beckett ήταν ο νονός της και του έστελνε ποιήματα και έργα που είχε γράψει. Της αρέσει ο συνδυασμός πραγματικότητας και φαντασίας στην τέχνη, και τους έχει υφάνει στα βιβλία της. “Νομίζω ότι η ζωή έρχεται αναπόφευκτα στη μυθοπλασία, μερικές φορές ασυνείδητα.” Όταν έγραψε το απομνημονεύμα της, “Major/Minor”, η αδελφή της είπε: “Αυτό δεν συνέβη ποτέ.” “Είπα: ‘Αυτή είναι η αλήθεια μου’ και εκείνη είπε: ‘Όχι, δεν είναι. Δεν συνέβη.’ Τότε, τι είναι αλήθεια;” Υπάρχουν κάποιες πραγματικές παραλληλίες στην παραγωγή των “Ισπανικών Πορτοκαλιών”. Η 23χρονη κόρη της Arikha, Arianna Branca, υποδύεται την κόρη του φανταστικού ζευγαριού.
Τόσο η D’Abo όσο και η Arikha γνωρίζουν τι σημαίνει να είσαι παντρεμένη με συναδέλφους καλλιτέχνες: η πρώτη με τον αείμνηστο κινηματογραφιστή Hugh Hudson, η δεύτερη με τον συνθέτη Tom Smail. Καμία δεν αναφέρει ότι βίωσε την έντονη καλλιτεχνική αντιπαλότητα του έργου. Θέτει η Arikha ένα όριο στο τι μπορεί να πάρει ή να αφήσει από την πραγματική ζωή, βασιζόμενη στην ηθική ή την ιδιωτικότητα; Ναι, για το μυθιστόρημά της “Two Hours”, το οποίο ήταν μια απλοποιημένη εκδοχή μιας “πολύ δύσκολης στιγμής της ζωής της”.
Εκτός από την ανάλυση του γάμου της Fiona και του Ivo, η Arikha αναφέρεται σε διάφορα συγγραφικά διλήμματα σχετικά με την ιδιοποίηση και την πολιτική ταυτότητας. Και οι δύο γυναίκες είναι κατηγορηματικά αντίθετες στην ιδέα του να γράφει κανείς ή να παίζει κανείς μόνο με βάση την προσωπική εμπειρία. “Θυμάμαι που ο Hugh είχε αυτό το υπέροχο έργο και ο Ed Harris θα έπαιζε αυτόν τον χαρακτήρα που είναι ομοφυλόφιλος,” λέει η d’Abo. “Οι πιθανοί χρηματοδότες είπαν, ‘Πρέπει να βρεις έναν ομοφυλόφιλο ηθοποιό’. Αυτό σκότωνε όλη την καλλιτεχνική διαδικασία για έναν ηθοποιό και για έναν συγγραφέα.”
Κάποιοι μπορεί να πουν ότι αυτή είναι μια έγκυρη κριτική βασισμένη στην αναπαράσταση και την αυθεντικότητα. “Φυσικά, πρέπει να υπάρχει μια υγιής ισορροπία, αλλά αφορά επίσης και το να επιτρέπουμε στους δημιουργούς να είναι ελεύθεροι να φέρουν ό,τι είναι σωστό για την εκάστοτε αφήγηση και τον χαρακτήρα,” λέει η d’Abo.
Η Arikha συμφωνεί. “Χωρίς τη φαντασία μας, για τι να γράψουμε; Εφόσον γίνεται με ακρίβεια και με ενσυναίσθηση. Σκεφτείτε τον Τολστόι. Πώς θα είχε γράψει τον Πόλεμο και Ειρήνη; Πρέπει να χρησιμοποιήσεις τη φαντασία σου. Πρέπει να προσπαθήσεις να νιώσεις πώς θα ήταν να είσαι κάποιος άλλος – ή κάπου αλλού.”
Το έργο “Ισπανικά Πορτοκάλια” παρουσιάζεται στο Playground Theatre, Λονδίνο, από 11 Φεβρουαρίου έως 7 Μαρτίου.
