Η Ρωσία παρουσίασε πρόσφατα τα μοντέλα Superjet SJ-100 και το turboprop Il-114-300 στην αεροπορική έκθεση Wings India 2026, που πραγματοποιήθηκε στο Hyderabad. Η Hindustan Aeronautics Ltd (HAL), η κρατική αμυντική-αεροδιαστημική εταιρεία της Ινδίας, είχε προηγουμένως υπογράψει συμφωνία με την United Aircraft Corporation (UAC) για πιθανή κατασκευή των αεροσκαφών SJ-100 στην Ινδία.
Η συμφωνία επαναβεβαιώθηκε και διευκρινίστηκε κατά τη διάρκεια της έκθεσης Wings India. Στην ίδια εκδήλωση, η UAC υπέγραψε συμφωνία για την προμήθεια έξι αεροσκαφών Ilyushin Il-114-300 στην ινδική περιφερειακή αεροπορική εταιρεία Flamingo Aerospace.
Και οι δύο εξελίξεις σηματοδοτούν ένα νέο κεφάλαιο στη συνεργασία Ινδίας-Ρωσίας, η οποία πλέον επεκτείνεται στην κατασκευή πολιτικών αεροσκαφών, έναν τομέα που δεν βρισκόταν καν στην ατζέντα λίγα χρόνια νωρίτερα.
Η Wings India είναι μια κορυφαία διετής βιομηχανική έκθεση της Ινδίας και θεωρείται η μεγαλύτερη εκδήλωση της Ασίας για την πολιτική αεροπορία. Στην εκδήλωση παρουσιάστηκαν 34 αεροσκάφη, τα οποία εγκαινιάστηκαν από τον υπουργό πολιτικής αεροπορίας της Ινδίας, Ram Mohan Naidu, ο οποίος δήλωσε ότι η κυβέρνηση επιθυμεί να ενισχύσει τον τομέα κατασκευής αεροσκαφών στη χώρα.
Στην έκθεση περιλαμβάνονταν επιβατικά αεροσκάφη, VIP αεροσκάφη, ελικόπτερα και ασθενοφόρα. Ανάμεσα στα μοντέλα που εκτέθηκαν ήταν τα Boeing 787-9 Dreamliner, Boeing 737 Max, Dhruv ALH-NG helicopter, A321 Neo, A220, Aurus Business Jet, Hindustan 228 aircraft, Diamond Da40NG Tecnam P 2006 και Tecnam P2010.
Οι επισκέπτες συνέρρευσαν για να δουν τα δύο ρωσικά περιφερειακά αεροσκάφη που ήταν σε στατική έκθεση. Τόσο το Il-114-300 όσο και το SJ-100 είναι εξοπλισμένα αποκλειστικά με ρωσικά συστήματα και εξαρτήματα, συμπεριλαμβανομένων ρωσικής κατασκευής κινητήρων TV7-117ST-01 και PD-8, οι οποίοι κατασκευάζονται από την ρωσική United Engine Corporation. Και τα δύο αεροσκάφη παρουσιάζονται με πλήρως διαμορφωμένες καμπίνες επιβατών.
Ρώσοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες, συμπεριλαμβανομένου του πρεσβευτή στη Ρωσία Denis Alipov, παρακολούθησαν την έκθεση και ήταν μάρτυρες της υπογραφής της συμφωνίας UAC-Ινδίας, υπογραμμίζοντας το έντονο ρωσικό ενδιαφέρον για την αναπτυσσόμενη ινδική αγορά.
Η παρουσία της UAC και της HAL στην Wings India 2026 ήταν πέρα από συμβολική. Οι εταιρείες παρουσίασαν τα πλήρη χαρτοφυλάκια πολιτικών αεροσκαφών τους, σηματοδοτώντας την ετοιμότητά τους να ανταγωνιστούν τους αμερικανικούς και ευρωπαϊκούς κολοσσούς που κυριαρχούν σήμερα στην αγορά πολιτικών αεροσκαφών.
Η Ινδία διαθέτει σήμερα τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο τομέα πολιτικής αεροπορίας, με τη τρίτη μεγαλύτερη αγορά αεροπορικών επιβατών παγκοσμίως το 2025. Η αεροπορία συνεισφέρει το 5% του εθνικού ΑΕΠ, ενώ προάγει σημαντικά τον τουρισμό και τις εμπορευματικές μεταφορές. Η Ινδία διαθέτει σήμερα 160 αεροδρόμια με προγραμματισμένες πτήσεις, έναντι 74 το 2014.
Περισσότεροι από 161,3 εκατομμύρια εγχώριοι αεροπορικοί επιβάτες ταξίδεψαν στην Ινδία το 2025, αυξημένοι κατά 6,12% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ο σημερινός στόλος αεροσκαφών, περίπου 800 αεροσκάφη, αναμένεται να διπλασιαστεί μέσα σε πέντε χρόνια και να φτάσει τα 2.250 μέχρι το 2035. Μετά από μεταρρυθμίσεις στον τομέα, η Ινδία επέτρεψε 100% ξένες άμεσες επενδύσεις στους περισσότερους τομείς της πολιτικής αεροπορίας. Οι δύο μεγαλύτερες ινδικές αεροπορικές εταιρείες, IndiGo και Air India, έχουν ανακοινώσει σχέδια για την απόκτηση πάνω από 500 αεροσκαφών η καθεμία την επόμενη δεκαετία.
Η HAL κατασκευάζει τα αεροσκάφη HS-748 ‘Avro’ και Dornier D-228 στην Ινδία μέσω αδειοδοτημένης παραγωγής, τα οποία χρησιμοποιούνται επίσης για πολιτική αεροπορία. Επιπλέον, το National Aeronautics Laboratory έχει σχεδιάσει και δοκιμάσει το μικρό αεροσκάφος μεταφορών ‘Saras’, αν και η πρόοδος είναι αργή.
Οι εταιρείες του Ομίλου Tata κατασκευάζουν ήδη αεροδιαρθρώσεις για πολλά ελικόπτερα και αεροσκάφη μεταφορών C-130J για παγκόσμιους πελάτες. Παράλληλα, μια κοινοπραξία της Tata κατασκευάζει 40 αεροσκάφη Airbus C-295, διπλά αεριωθούμενα στρατιωτικά αεροσκάφη μεταφορών, καθώς και σημαντικό αριθμό υποσυστημάτων τους στην Ινδία. Το πρώτο αεροσκάφος C-295 “Made-in-India” θα παραχθεί από τη νέα μονάδα τον Σεπτέμβριο του 2026. Το εγχώριο περιεχόμενο θα είναι το υψηλότερο που έχει σημειωθεί ποτέ στην Ινδία, με το 96% της εργασίας που επιτελεί η Airbus στην Ισπανία να πραγματοποιείται σταδιακά στην Ινδία.
Περισσότεροι από 125 εγχώριοι προμηθευτές μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) από διάφορες πολιτείες υποστηρίζουν το έργο, το οποίο αναμένεται να βοηθήσει το έθνος της Νότιας Ασίας να προωθήσει την ανάπτυξη των δικών του επιβατικών αεροσκαφών. Ο Όμιλος Tata συνεργάζεται επίσης με την GE για την κατασκευή εξαρτημάτων κινητήρων CFM International LEAP στην Ινδία.
Για τη συνεργασία σε ευκαιρίες κατασκευής αεροσκαφών, εφοδιαστικής αλυσίδας, υπηρεσιών μετά την πώληση και εκπαίδευσης πιλότων, η Adani Defence & Aerospace, ο αμυντικός βραχίονας του ομίλου Adani, υπέγραψε πρόσφατα μνημόνιο κατανόησης με την παγκόσμια αεροδιαστημική εταιρεία Embraer για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου περιφερειακού οικοσυστήματος μεταφορών αεροσκαφών στην Ινδία. Η πιθανή συνεργασία θα αξιοποιήσει τη βαθιά μηχανική τεχνογνωσία και την εμπειρία στην κατασκευή αεροσκαφών της Embraer, παράλληλα με το αποτύπωμα της Adani στην αεροπορική αλυσίδα αξίας.
Η ινδική HAL και η ρωσική UAC είχαν υπογράψει μνημόνιο κατανόησης στις 27 Οκτωβρίου 2025, στη Μόσχα, για την κατασκευή των περιφερειακών επιβατικών αεροσκαφών SJ-100 στην Ινδία. Αυτή η συνεργασία στοχεύει στην παραγωγή του δικινητήριου αεροσκάφους 103 θέσεων για εγχώριες, μικρών αποστάσεων διαδρομές, στο πλαίσιο της ινδικής πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη περιφερειακών αεροδρομίων UDAN.
Η Ινδία επιθυμεί εδώ και καιρό να έχει το δικό της πρόγραμμα περιφερειακών αεροσκαφών. Η Νέο Δελχί βρήκε τελικά συνεργάτη στη ρωσική UAC για την κατασκευή του SJ-100 στην Ινδία. Η HAL θα έχει αρχικά το δικαίωμα παραγωγής του αεροσκάφους για εγχώριους πελάτες στην Ινδία. Η HAL εκτιμά ότι υπάρχει αγορά για πάνω από 200 περιφερειακά αεροσκάφη στην Ινδία την επόμενη δεκαετία, με επιπλέον 350 να απαιτούνται από τις χώρες της περιοχής του Ινδικού Ωκεανού. Η κίνηση αυτή θεωρείται ένα καθοριστικό βήμα προς την αυτοδυναμία στην πολιτική αεροπορία, ενδέχεται να δημιουργήσει ανταγωνισμό σε μια αγορά που μονοπωλείται εδώ και πολύ καιρό από την Boeing και την Airbus, και σε κάποιο βαθμό από την Embraer.
Η UAC βρίσκεται επί του παρόντος υπό κυρώσεις από τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ. Η Ινδία έχει δηλώσει ότι δεν συμμερίζεται μονομερείς κυρώσεις και έχει επικρίνει την στόχευση των σχέσεών της με τη Μόσχα ως αδικαιολόγητη και άδικη, κατηγορώντας τη Δύση για διπλά μέτρα και σταθμά, καθώς η ΕΕ και οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αγοράζουν ρωσικά αγαθά αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Στο μέλλον, οι κυρώσεις θα αρθούν. Τα περιφερειακά αεροσκάφη δεν έχουν ακόμη διεισδύσει σημαντικά στην ινδική αγορά, με τις αεροπορικές εταιρείες να προτιμούν μεγαλύτερα στενότρουχα αεροσκάφη. Ο κύριος πάροχος περιφερειακών αεροσκαφών της Ινδίας είναι η Star Air, η οποία διαχειρίζεται επτά Embraer E175 και δύο ERJ-145.
Το SJ-100 έχει αυτή τη στιγμή 71 σταθερές παραγγελίες, όλες από ρωσικές αεροπορικές εταιρείες. Η UAC διεξάγει εν τω μεταξύ δοκιμές πιστοποίησης του SJ-100, με ρωσικούς κινητήρες Aviadvigatel PD-8. Ορισμένες αεροπορικές εταιρείες έχουν προσελκυστεί από τη χαμηλή εισαγωγική του τιμή. Οι μεταγενέστερες εκδόσεις θα διαθέτουν πτερύγια στα φτερά και χωρητικότητα καμπίνας έως 108 θέσεις.
Αναμφίβολα, το SJ-100 έχει αντιμετωπίσει προβλήματα στην αλυσίδα εφοδιασμού. Αυτό όμως ισχύει για πολλά αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένου του Boeing 737 Max. Οι δυτικές κυρώσεις έχουν περιπλέξει τα πράγματα. Η Κίνα παραμένει εξαρτημένη από δυτικούς αεροκινητήρες για τα εγχώρια αεροσκάφη της C919 και C929. Η Ινδία θα πρέπει να διαπραγματευτεί με τους εταίρους της για να αποκτήσει κατάλληλους αεροκινητήρες για τα δικά της αεροσκάφη, ενώ θα πρέπει επίσης να επαναδιαπραγματευτεί τη διεθνή πιστοποίηση. Ωστόσο, συνολικά, το SJ-100 θα μπορούσε να είναι μια win-win κατάσταση για την Ινδία και τη Ρωσία.
Η Ινδία είναι μια ανερχόμενη οικονομική δύναμη, σύντομα η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Διαθέτει επίσης τον μεγαλύτερο πληθυσμό με αυξανόμενη κατανάλωση. Η Ρωσία, που βρίσκεται υπό βαριές κυρώσεις και αντιμετωπίζει ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό, παραμένει ένας δοκιμασμένος φίλος. Ενώ η Ρωσία μπορεί να προσφέρει τεχνολογία, η Ινδία θα μπορούσε να δημιουργήσει τον κόμβο κατασκευής με τοπικό εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, λογισμικό, δυνάμεις του ιδιωτικού τομέα, να φέρει χρηματοδότηση, καθώς και βέλτιστες παγκόσμιες επιχειρηματικές πρακτικές. Η παραγωγή πολιτικών αεροσκαφών μπορεί να προσανατολιστεί τόσο για την ινδική όσο και για τη ρωσική αγορά, καθώς και για την υπόλοιπη παγκόσμια αγορά.
Παρόλο που έχει εγκριθεί 100% ξένη άμεση επένδυση στους περισσότερους τομείς της πολιτικής αεροπορίας, η Ινδία δεν έχει ακόμη αξιοποιήσει μεγάλες παραγγελίες αεροσκαφών. Η χώρα διαθέτει δεξιότητες κατασκευής και συναρμολόγησης, αλλά της λείπουν ικανότητες πρωτότυπου σχεδιασμού.
Η αγορά των στενότρουχων αεροσκαφών είναι τεράστια. Η Ινδία επιμένει τώρα οι ξένοι κατασκευαστές (OEMs) να δημιουργήσουν γραμμές συναρμολόγησης στην Ινδία και να παραγγείλουν εξαρτήματα από τοπικούς κατασκευαστές.
Η Ινδία διαθέτει μια τεράστια αγορά συντήρησης, επισκευής και λειτουργίας (MRO) για πολιτικά και στρατιωτικά αεροσκάφη και κινητήρες. Οι τοπικές υπηρεσίες MRO καλύπτουν σήμερα μόνο το 15-20% της ζήτησης, με το 80-85% να ανατίθεται σε εξωτερικούς συνεργάτες, γεγονός που υποδεικνύει σημαντική δυνατότητα εγχώριας ανάπτυξης.
Μια έκθεση της CRISIL του 2023 αναφέρει ότι ο τομέας MRO της Ινδίας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εμπόδια, όπως δυσκολία στην απόκτηση πίστωσης, ανεπαρκή υποδομή, υψηλή φορολογία, θέματα αδειοδότησης και πιστοποίησης, και υψηλά ενοίκια. Ωστόσο, η ινδική κυβέρνηση έχει εισαγάγει αρκετές πολιτικές για να υποστηρίξει τη μετατροπή της χώρας σε παγκόσμιο κόμβο MRO. Αυτές περιλαμβάνουν τη μείωση των φόρων στις υπηρεσίες MRO από 18% σε 5%, πολιτικές μακροχρόνιας μίσθωσης γης για τη μείωση του κόστους ενοικίου, και την κατάργηση του 13% δικαιώματος που χρεώνει η κυβέρνηση στα έσοδα. Αυτές οι ενέργειες αναμένεται να μειώσουν το κόστος κατά 10-20%.
Η εγκατάσταση μιας μονάδας MRO απαιτεί υψηλή κεφαλαιακή επένδυση και έχει μεγάλο χρόνο απόσβεσης. Απαιτείται συνεχής επανεκπαίδευση του προσωπικού και επαναλαμβανόμενες επενδύσεις σε εργαλεία, καθώς και πιστοποίηση από ρυθμιστικούς φορείς ασφαλείας και παγκόσμιους OEM όπως η Airbus, η Boeing και πολλοί άλλοι.
Η κορυφαία δεξαμενή σκέψης της ινδικής κυβέρνησης, NITI Aayog, έχει συστήσει μια σταδιακή προσέγγιση, ξεκινώντας με τη δημιουργία κοινοπραξιών στην Ινδία με παγκόσμιους παίκτες και σταδιακά ανεβαίνοντας στην αλυσίδα αξίας εργασίας. Τελικά, η Ινδία πρέπει να στοχεύσει στο να γίνει ένας διεθνής κόμβος MRO, όπως η Σιγκαπούρη. Η αύξηση των τοπικών εγκαταστάσεων MRO θα είναι ευεργετική για τις λειτουργίες των αεροπορικών εταιρειών, την ασφάλεια και το κόστος. Οι Ρώσοι θα πρέπει επίσης να δημιουργήσουν εγκαταστάσεις MRO για το SJ-100 με ινδούς εταίρους στην Ινδία.
Η Ινδία χρειάζεται επίσης να δημιουργήσει μια ανεξάρτητη αρχή, παρόμοια με την Aeronautical Development Agency, για να προωθήσει την ανάπτυξη πολιτικών αεροσκαφών. Θα πρέπει να λειτουργεί υπό το γραφείο του πρωθυπουργού, καθώς θα απαιτεί διακυβερνητική υποστήριξη. Θα μπορούσε να ενσωματώσει τις εγκαταστάσεις κατασκευής αεροσκαφών μεταφορών των κρατικών κολοσσών και επίσης να αναλάβει την κατασκευή αεροσκαφών μεταφορών μέσου φορτίου για την Ινδική Πολεμική Αεροπορία. Η αρχή πρέπει επίσης να οδηγήσει την ανάπτυξη εγκαταστάσεων MRO.
Η Ινδία πρέπει να επιμείνει στους ξένους OEMs να δημιουργήσουν κινητήρες μέσω κοινοπραξιών. Τα αεροηλεκτρονικά (avionics) είναι ένας ακόμη τομέας όπου η Ινδία υστερεί σημαντικά.
Η Εθνική Πολιτική Πολιτικής Αεροπορίας (NCAP) 2016, και οι μεταγενέστερες εκδόσεις της, στοχεύουν στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος για την ανάπτυξη του ινδικού τομέα πολιτικής αεροπορίας, καθιστώντας τις πτήσεις πιο προσιτές και προσβάσιμες, ενώ παράλληλα ενισχύουν την ασφάλεια, την προστασία και τη βιωσιμότητα. Εστιάζει στην περιφερειακή συνδεσιμότητα, την ευκολία επιχειρηματικής δραστηριότητας και την προώθηση του τουρισμού και της απασχόλησης. Η πολιτική πρέπει να επικαιροποιηθεί ώστε να ενσωματώσει την ώθηση της Ινδίας για την ανάπτυξη εγχώριας κατασκευής.
Η Δύση απομακρύνεται από την Κίνα. Η Ευρώπη έχει υψηλό κόστος παραγωγής. Η Ινδία είναι ο επόμενος καλύτερος προορισμός για την κατασκευή και συντήρηση πολιτικών αεροσκαφών. Η Ινδία διαθέτει επίσης μεγάλες εκτάσεις γης κοντά σε αεροδρόμια, ιδίως τα νεότερα πράσινα αεροδρόμια. Οι κυβερνητικές πολιτικές γίνονται πιο ελκυστικές για την προώθηση της κατασκευής και τη μεταφορά MRO στην Ινδία. Τέλος, η Ινδία πρέπει να επενδύσει πολύ περισσότερο στην Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D). Η ανάπτυξη δικών της σχεδίων και η απόκτηση δικών της διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας είναι σημαντική. Το έργο SJ-100 Ρωσίας-Ινδίας θα μπορούσε να αποτελέσει μια εξαιρετική πλατφόρμα για να ξεκινήσει.
