Το όνειρο πολλών, από τα παιδικά τους χρόνια, ήταν η συμμετοχή στα Παγκόσμια Πρωταθλήματα Pokémon. Για κάποιους, αυτό το όνειρο έγινε πραγματικότητα, όχι ως παίκτες, αλλά ως δημοσιογράφοι που κάλυπταν το γεγονός, όπως συνέβη με τον συγγραφέα του άρθρου. Η εμπειρία στο Washington DC, υπό την παρουσία ενός γιγαντιαίου φουσκωτού Pikachu, αποκάλυψε μια κοινότητα ενωμένη από την αγάπη για αυτά τα παιχνίδια, με μηνύματα εμπιστοσύνης, φιλίας και σκληρής δουλειάς.
Η συγκίνηση είναι διάχυτη όταν οι νικητές σηκώνουν τα τρόπαια, με την περηφάνια των γονέων να υπογραμμίζει την αξία της προσπάθειας των νεαρών πρωταθλητών. Ενώ αρχικά τα Pokémon αντιμετωπίστηκαν με καχυποψία, η γενιά που μεγάλωσε μαζί τους, έχοντας γίνει πλέον γονείς, αναγνωρίζει την ευρηματικότητα, την πρόκληση και την ουσιαστική αξία αυτών των παιχνιδιών.
Μετά από τρεις δεκαετίες από την κυκλοφορία των αρχικών εκδόσεων Red και Blue στην Ιαπωνία το 1996, τα Pokémon έχουν κερδίσει μια θέση στην κορυφή της παιδικής φαντασίας, προσφέροντας μια αίσθηση αυτοδιάθεσης σε έναν κόσμο, κατά κύριο λόγο, ελεύθερο από την εποπτεία ενηλίκων. Από την πρώτη στιγμή που η μητέρα στέλνει τον παίκτη στον κόσμο με ένα σακίδιο και ένα φιλί, η πορεία είναι προσωπική υπόθεση.
Τα Pokémon, όπως και οι “The Simpsons”, αποτελούν πολιτιστικό κώδικα για τη γενιά των millennials. Σε αντίθεση με άλλες δημιουργίες της Nintendo, τα Pokémon φέρνουν τους ανθρώπους κοντά. Σχεδιάστηκαν εξαρχής ως κοινωνικά παιχνίδια, ενθαρρύνοντας την ανταλλαγή και τις μάχες μεταξύ των παικτών για τη συμπλήρωση της συλλογής και την ενίσχυση των ομάδων. Ενώ σήμερα τα video games ως κοινωνικές δραστηριότητες είναι αυτονόητα, στα τέλη της δεκαετίας του ’90 αυτή η ιδέα ήταν καινοτόμα. Η αλληλεπίδραση ήταν απαραίτητη, είτε μέσω καλωδίου Game Boy στο προαύλιο, είτε μέσω της μαζικής συμμετοχής στο Pokémon Go το 2016.
Το franchise, που αρχικά απειλήθηκε με χρεοκοπία, αποφέρει πλέον περισσότερα έσοδα από ποτέ, ξεπερνώντας τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας το το πιο κερδοφόρο franchise ψυχαγωγίας όλων των εποχών.
Η παγκόσμια αυτή επιτυχία ξεκίνησε από την πόλη Machida, έξω από το Τόκιο, όπου γεννήθηκε ο δημιουργός Satoshi Tajiri το 1965. Ως παιδί, ο Tajiri λάτρευε τη συλλογή εντόμων, αποκτώντας τη φήμη του “Dr Bug”. Στην εφηβεία του, τον μάγεψαν τα video games, οδηγώντας τον στη δημιουργία του fanzine “Game Freak”, που αργότερα έγινε η ομώνυμη εταιρεία ανάπτυξης παιχνιδιών.
Η ιδέα για τα Pokémon άρχισε να διαμορφώνεται γύρω στο 1990, όταν ο Tajiri παρατήρησε παίκτες να συνδέουν Game Boys για να παίξουν Tetris. Οραματίστηκε τα έντομα που μάζευε να μετακινούνται μεταξύ των κονσολών. Μετά από έξι χρόνια, η ιδέα μετουσιώθηκε σε έναν ασπρόμαυρο κόσμο με 151 συλλεκτικά πλάσματα. Η εταιρεία αντιμετώπισε δυσκολίες, αναλαμβάνοντας άλλα έργα για να επιβιώσει, με τον Tajiri συχνά να εργάζεται χωρίς αμοιβή.
Η επιτυχία των Pokémon δεν ήταν άμεση, αλλά αποτέλεσμα σταδιακής αύξησης των πωλήσεων. Οι αρχικές εκδόσεις Red και Green, που κυκλοφόρησαν στην Ιαπωνία το 1996, ήταν ανεξάρτητες δημιουργίες μιας μικρής ομάδας με περιορισμένη τεχνολογία. Παρόλα αυτά, ο κόσμος του Pokémon Blue παρουσίαζε μια αίσθηση τόπου που υπερέβαινε τις τεχνικές αδυναμίες, με την αρμονική συνύπαρξη ανθρώπων, φύσης και Pokémon να διαπερνά κάθε πτυχή της ζωής.
Το πραγματικό μάρκετινγκ ιδιοφυές στοιχείο ήταν η ύπαρξη διαφορετικών εκδόσεων του παιχνιδιού. Η ανάγκη για ανταλλαγή πλασμάτων μεταξύ φίλων με διαφορετικές εκδόσεις, προκειμένου να συμπληρωθεί το Pokédex, ενίσχυσε την κοινωνική διάσταση. Ενώ το καλώδιο σύνδεσης του Game Boy χρησιμοποιούνταν για ανταγωνισμό στο Tetris, στα Pokémon το χρησιμοποιούσαν για σύνδεση.
Η δημοτικότητα των Pokémon διαδόθηκε από στόμα σε στόμα. Μέχρι την άφιξή τους στις ΗΠΑ το 1998 και την Ευρώπη το 1999, είχαν ήδη εξελιχθεί σε ένα επιτυχημένο franchise, με προϊόντα που κυκλοφόρησαν προσεκτικά από τους marketers.
Ο Satoshi Tajiri, σήμερα 60 ετών, παραμένει μια απομονωμένη προσωπικότητα. Το 1999, το περιοδικό Time χαρακτήρισε τα Pokémon “παρασιτικό σχήμα Πόντσι” και μίλησε για “παραβατική” συμπεριφορά των νεαρών φαν. Η σύγχρονη αντίληψη, ωστόσο, καθιστά τέτοιες κριτικές γελοίες. Η αρνητική αντίδραση της εποχής αντανακλούσε την αδυναμία κατανόησης του νέου, αλλά και έναν ανησυχητικό ξενοφοβικό τόνο, θεωρώντας τα Pokémon ως “τρομακτική ιαπωνική απειλή” για τα παιδιά.
Παρά τις αρχικές αντιδράσεις, ο Tajiri συνεχίζει να συμμετέχει στη δημιουργία κάθε νέου παιχνιδιού Pokémon, αν και φέρεται να έχει αποσυρθεί από την καθημερινή ανάπτυξη το 2012.
Τον Ιούλιο του 2016, κυκλοφόρησε το Pokémon Go, ένα παιχνίδι που έγινε το δημοφιλέστερο στην ιστορία των ΗΠΑ, με 232 εκατομμύρια παίκτες παγκοσμίως. Το παιχνίδι αυτό, ενσωματώνοντας τον πραγματικό κόσμο με εικονικά πλάσματα, δεν προσέφερε απλώς διαφυγή, αλλά ενίσχυσε τη σύνδεση μεταξύ των παικτών και της τοπικής τους κοινότητας.
Η ουσιαστική φύση που ενέπνευσε ο Tajiri, εστιάζοντας στις σχέσεις μεταξύ ανθρώπων και Pokémon, παραμένει ο πυρήνας του franchise. Η σχεδόν περιβαλλοντική του προσέγγιση, που τονίζει την εξέλιξη και την αρμονία με τη φύση, αποτρέπει την αίσθηση απλής εκμετάλλευσης. Η ιστορία των Pokémon υπενθυμίζει μια σημαντική αλήθεια: τα video games είναι ένα ισχυρό μέσο σύνδεσης μεταξύ ανθρώπων, ενωμένων από φανταστικά πλάσματα, γεννημένα από την αγάπη ενός παιδιού για τον φυσικό κόσμο.
