Στο “Helen of Nowhere”, ο πρωταγωνιστής, γνωστός απλώς ως Man, ένας πανεπιστημιακός, αναδεικνύεται ως ένας νεο-μεταφυσικός σε μια εποχή που η απομάκρυνση από την αστική πολιτική και τα “εργαλεία της ανθρώπινης κατασκευής” φαντάζει επιτακτική. Ο Man ενθαρρύνει τους φοιτητές του να αναζητήσουν την αγνότητα της φύσης, πιστεύοντας ότι έτσι θα ξυπνήσουν μια “έμφυτη ικανότητα για απλή ύπαρξη”, ανεξάρτητη από αυθαίρετους θεσμούς γνώσης, όπως το πανεπιστήμιο.
Ο Man παρουσιάζεται ως ένας καλός άνθρωπος, παρατηρητικός και ακροατής. Δηλώνει την αγάπη του για τις γυναίκες και την αφοσίωσή του σε αυτές, ωστόσο, νιώθει ότι βρίσκεται σε πόλεμο με “μια φατρία γυναικών”, τις οποίες χαρακτηρίζει “ιστεριικές” και “ίσως κακές”, αποδίδοντας την αντίδρασή τους σε “πολιτική πίσω από την ανάπτυξή τους”. Παρά τις προτροπές του για ευγένεια, διασκέδαση και χαρά, ο Man απολύεται από το πανεπιστήμιο, καθώς οι απόψεις του δεν συμβαδίζουν πλέον με τις θέσεις του ιδρύματος. Σύντομα, η σύζυγός του, Wife, η οποία είναι επίσης καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο, τον εγκαταλείπει. Οι λόγοι αυτής της αποχώρησης παραμένουν ασαφείς: μπορεί να οφείλονται στην ανατροπή της δυναμικής της σχέσης τους, αφού ο Man ήταν ο δάσκαλός της, στην αλαζονική του στάση να χτυπά την σύζυγό του κατά τη διάρκεια του σεξ ή τον σκύλο της, ή απλώς στην αλλαγή της εμφάνισής της με το πέρασμα του χρόνου. Ανεξαρτήτως, ο Man νιώθει κενός και χωρίς σκοπό, αναζητώντας μια επιστροφή στη Φύση.
Η ελπίδα του Man στρέφεται προς ένα σπίτι στην εξοχή, ιδιοκτησίας της Helen, για την αυτάρκη ζωή της οποίας ενημερώνεται από τον Realtor. Παρόλο που η Helen βρίσκεται πλέον σε οίκο ευγηρίας, καλλιεργούσε τη γη της με αυτόνομο τρόπο, συντονιζόμενη με φυσικά συστήματα και όχι με ανθρώπινα. Η Realtor, η οποία πλέον έχει τον κυρίαρχο αφηγηματικό ρόλο, εξηγεί ότι υπάρχει “ευτυχία έξω από όλα αυτά” και αναγνωρίζει την έλξη που μπορεί να ασκεί μια τέτοια ασυσχέτιστη με την ιστορία και την κοινωνία ζωή στον Man. Ωστόσο, επισημαίνει ότι ο Man χρειάζεται να αναδομήσει τον εγωισμό του και να “έρθει σε συμφιλίωση με την αγάπη” για να θεραπευτεί πραγματικά. Η Helen, μέσω της Realtor, εμφανίζεται για να συζητήσει τα λάθη του Man στην εργασία και τον γάμο του, διαλύοντας την αντίληψη της πραγματικότητας.
Πέρα από τα θέματα της μισογυνισμού και της αντικατάστασης της εξουσίας, το έργο της Goodman θέτει σημαντικά ερωτήματα για όλους μας. Παρόλο που η εξέλιξη του “Helen of Nowhere” μοιάζει παραμυθένια, οι αφηγηματικές μετατοπίσεις μεταξύ Man, Realtor, Helen και Wife εκτελούνται με δεξιοτεχνία. Αυτές οι μετατοπίσεις υποστηρίζουν μια προσεκτικά διαπραγματευμένη διαλεκτική: δράση έναντι λήψης, αγορά έναντι πώλησης, άτομο έναντι κοινότητας, άνδρας έναντι φύσης, κυριαρχία έναντι υποστήριξης, αρσενικό έναντι θηλυκού. Πέρα από τα προφανή θέματα μισογυνισμού και αντικατάστασης εξουσίας, η γραφή της Goodman θέτει ουσιώδη ερωτήματα: Πόσο από τη ζωή μας βασίζεται στην εξάρτηση από – αν όχι στην εκμετάλλευση – άλλους; Πόσο ανεκτή είναι αυτή η κατάσταση; Πόσο υπονομεύει την ατομική ευχαρίστηση; Πώς θα έπρεπε να είναι η “καλή” ζωή; Από πού προέρχεται η γνώση που απαιτείται για μια τέτοια επιδίωξη; Μπορεί να είναι ταυτόχρονα ηθική και προσωπικά ευχάριστη; Κάθε απάντηση, φυσικά, εξαρτάται από τα προνόμια που απολαμβάνει ένα άτομο.
“Σκέφτομαι πολύ τις φωτιές, τις πλημμύρες, το τέλος του κόσμου, εσύ όχι;” ρωτάει η Realtor κατά την ξενάγηση στο σπίτι. Κατά μία έννοια, ολόκληρο το μυθιστόρημα το κάνει, σε διάφορες κλίμακες. Η Goodman είναι εξαιρετικά προσεκτική στην αποφυγή απλοϊκών ηθικών διχοτομιών κατά την ανάλυση τέτοιων καθημερινών καταστροφών. “Για να κάνει κανείς τη δουλειά του να είναι ξύπνιος”, υποδεικνύει το μυθιστόρημά της, “πρέπει να ζει σε διπλό χώρο”. Έτσι, ενώ ο Man επισημαίνει (όχι λανθασμένα) ότι η εμπειρική και η δομιστική σκέψη παρεμποδίζουν την ελεύθερη, ατομική σκέψη, είναι ακριβώς αυτά τα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι γυναίκες συνάδελφοί του για να απελευθερωθούν. Όταν ο Man επιθυμεί κοινότητα, ωθείται να αφήσει μια πόλη γεμάτη κόσμο. Ωστόσο, το κάνει επιδιώκοντας μια αγροτική ύπαρξη για την οποία η δεκαετής διδασκαλία του μεταφυσικού στην πόλη τον έχει αφήσει ανεπαρκώς προετοιμασμένο. Έτσι, όταν φαντάζεται μια “απλή” ύπαρξη, πιο κοντά στη φύση, η ευκολότερη επιλογή του είναι να αναζητήσει το εξοχικό σπίτι μιας πλούσιας γυναίκας με “ζωή σαν το εσωτερικό ενός χρυσού αυγού”.
“Ήταν είτε μια ευφυής, αυτογνωστική νοημοσύνη που είχα επιτύχει και με κρατούσε σε συγχρονισμό με το σκοτάδι της ζωής, είτε ένα είδος παράλογης, μισάνθρωπης παράνοιας… που με εμπόδιζε από την ευτυχία”, στοχάζεται ο Man σε μια ημι-παραισθητική κατάσταση προς το τέλος του μυθιστορήματος. Ο βαθμός στον οποίο η μοίρα του αποτελεί μια ειρωνική τιμωρία ή ένα όμορφο είδος σωτηρίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις προσωπικές ευαισθησίες του αναγνώστη. Με μόλις 152 σελίδες, το βιβλίο της Goodman είναι ένα τέλειο παραμύθι για την εποχή μας.
Το “Helen of Nowhere” της Makenna Goodman κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Fitzcarraldo (£12.99). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλτε το αντίγραφό σας από το guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις παράδοσης.
